Paul de Man: Autobiografia jako od-twarzanie
- podejścia autobiograficzne zawężają badania;
- trudność w definiowaniu i traktowaniu autobiografii jako kolejnego gatunku literackiego;
- autobiografia nie poddaje się za bardzo gatunkom – bo czy w utworach sprzed XVIII wieku można mówić o autobiografii? Albo czy autobiografia może być pisana wierszem?;
- autobiografia a fikcja – wydarzenia są w autobiografii łatwiejsze do zweryfikowania; referencjalność jest prostsza. Autobiografia może zawierać urojenia, ale ich źródłem jest pojedynczy podmiot. Ale nie ma pewności, że autobiografia jest realna / realistyczna;
- rozróżnienie między fikcją a autobiografią nie sprowadza się do opozycji „albo-albo”, nie można rozstrzygnąć, czy coś jest jednym czy drugim;
- s. 309 autobiografia to zatem nie gatunek czy tryb wypowiedzi, lecz pewna figura odczytywania lub rozumienia, z jaką mniej lub bardziej wyraźnie mamy do czynienia we wszystkich tekstach. Polega ona na połączeniu dwóch podmiotów uwikłanych w proces lektury, w którym zastępując się wzajemnie i odbijając w sobie, określają się one nawzajem;
- metafora drzwi obrotowych – Genette;
- autobiografia nie jest wiarygodnym świadectwem samopoznania. Nie jest tylko reprezentacją i strukturą poznawczą, ale i pewną umową (Lejeune);
- badania autobiografii – konieczność wyrwania się z tropologii podmiotu i wpisanie ponownie tej konieczności w model poznania;
- prosopon poien – przydawać maskę / oblicze – prozopopeja – to trop autobiografii. Autobiografia nadaje / pozbawia oblicza, twarz, od-twarzanie, figura, forma, deformacja. Prozopopeja – też sztuka subtelnego przejścia. Godzi tematyczny patos z kunsztownym stylem;
- s. 318 człowiek z dolin tak chętnie zwraca się ku książkom i znajduje w nich taką pociechę, skoro świat zewnętrzny zawsze był dla niego książką (…). Tym, czego jesteśmy pozbawieni, jest nie życie, lecz kształt i namacalność świata dostępnego tylko w prywatnym rozumieniu;
- autobiografia – przywraca śmiertelność (przez prozopopeję głosu i imienia), pozbawia twarzy i kształtu i też je przywraca. Autobiografia ukrywa od-twarzanie, jakie sama powoduje.
haltia