Agresja w szkole.odt

(32 KB) Pobierz

AGRESJA W SZKOLE

 

 

Agresja to zjawisko negatywne. Jest ono jednak codziennym elementem naszego życia.

Coraz czesciej mamy z nią do czynienia w szkole. Tkwi w osobowosci prawie każdego

człowieka.

 

W literaturze agresją nazywa się zachowanie zwrócone przeciw innym osobom (równie.

przeciw samemu sobie) i przedmiotom oraz działanie na ich szkode. Agresja może przybierać

formy fizyczne i psychiczne np.: objawy przemocy fizycznej, zadawanie ran, dyskryminacja,

obraza ustna itd.

  1.  

1.Agresją słowną jest ubliżanie, grożenie, wysmiewanie, dokuczanie, obrzucanie wyzwiskami, osmieszanie, uszczypliwosci lub kpiny. Jej konsekwencje to poczucie zagrożenia, odrzucenie i wyizolowanie drugiej osoby z grupy.

 

2. Agresja fizyczna, to fizyczny atak na drugą osobę lub jej własnosc. Najczesciej przybiera formę

bezposrednia, a wiec taka, kiedy dochodzi do fizycznego kontaktu agresora z ofiarą np. w postaci uderzen, popchniec, kopnieć lub zadawania ran. Agresja fizyczna może mieć charakter instrumentalny i emocjonalny.

 

• Z agresją instrumentalną mamy do czynienia wtedy, gdy agresor chce coś zdobyć

lub osiagnać jakiś cel np. wymuszanie pieniedzy.

 

• Agresja emocjonalna wystepuje wtedy, gdy dziecko przeżywa lek lub złosc, np. dziecko

moze zachować się agresywnie w sytuacji, kiedy zostało wysmiane przez nauczyciela przed całą

klasa. Ze słowem agresja zwiazane jest też pojecie "stosowanie przemocy".

 

Niektórzy autorzy uwazaja, że o agresji mozna mówić wtedy, gdy obie strony mają podobną

siłę fizyczną i psychiczna. Stosowanie przemocy oznacza natomiast takie sytuacje, gdzie brak jest równowagi sił (np. młodszy, słabszy fizycznie i psychicznie).

W literaturze znane są trzy główne teorie wyjasniajace pochodzenie ludzkiej agresji: teoria instynktów, która mówi, że agresja jest instynktem wrodzonym i że człowiek z natury zachowuje się agresywnie i stosuje przemoc.

 

II teoria frustracji, wg. której przyczyną zachowań agresywnych jest prze#ywana frustracja, bedace wynikiem zablokowania zaspokojenia potrzeb.

 

III teoria, społecznego uczenia sie, która mówi, #e ludzie uczą się zachowań agresywnych przez nasladownictwo.

 

PRZYCZYNY AGRESJI

 

  1. SRODOWISKO RODZINNE

Analiza zjawiska agresji i przemocy wsród dzieci wskazuje na to, że ważny wpływ na powstawanie zachowań agresywnych ma otoczenie, szczególnie srodowisko rodzinne.

Dzieci czesciej są agresywne, je#eli mają do czynienia z agresją i przemocą w rodzinie, kiedy w rodzinie panuje chaos, a role matki i ojca nie są w pełni realizowane. Może się o wyrażać m.in przez:

 

• negatywny lub chłodny stosunek emocjonalny rodziców do dziecka

• brak wyznaczonych granic, których dziecku nie wolno przekraczać w zachowaniu wobec rodziców, rodzenstwa lub innych osób

• brak reakcji ze strony rodziców w rozpoznawaniu i akceptowaniu dzieciecych zachowan.

Dzieci, które czują się bezpiecznie w swoich relacjach z rodzicami są mniej agresywne i lepiej radzą sobie z emocjami. Gdy otacza się je miłoscią i zainteresowaniem mają mało  do agresji i wrogosci. Uciekają się do niej wtedy, gdy się boja,są osamotnione i pełne rozterek lub gdy mają silną potrzebę akceptacji, badź zwrócenia na siebie uwagi.

Dzieci powinny nauczyć sie, ze zachowania skierowane do innych ludzi oraz do nich samych nie powinny przekraczać okreslonych granic. Jeżeli nauczą się stosowania zachowań agresywnych i przemocy, jako metody na rozwiazywanie problemów, a ze strony dorosłych spotkają

się z pobłazliwoscią lub akceptacją swego zachowania, to poziom agresji prawdopodobnie u nich wzrosnie. Ważne jest aby być konsekwentnym w stosowaniu dyscypliny.

Dzieci, które miały do czynienia z agresją i przemocą w rodzinie, jako metodą wychowawcza, uczą

się jej stosowania w relacji z innymi ludzmi.

 

II. SZKOŁA

Jako instytucja wraz z jej uwarunkowaniami pedagogicznymi oraz sposobem organizacji procesu dydaktycznego, moze równie. przyczynić się do powstawania zachowań agresywnych (zarówno uczniów, jak i nauczycieli).

 

Czynniki instytucjonalno-organizacyjne, które na to wpływaja, to min.:

 

• zbyt dużo dzieci w klasach -zbyt dużo czasu spedzonego w sposób ukierunkowany

• za mało możliwosci wycofania się z pracy grupowej oraz zbyt mało mozliwosci tworzenia

• ograniczona ruchliwosć (za duzo siedzenia na krzesłach lub przy stołach, za mało przestrzeni i okazji do ruchu)

 

· struktura organizacyjna szkoły (nauka zmianowa, "okienka", zmiana nauczycieli itp.)

· ogólny standard budynku i otoczenia, oswietlenie, poziom hałasu, wystrój pomieszczeń

(zbyt mało lub zbyt dużo bodzców sprzyja agresji).

 

Przyczyny psychologiczne, które powodują wzrost zachowań agresywnych dzieci są nastepujace:

-frustracje wynikajace z braku dobrego kontaktu z dorosłymi lub agresja z ich strony

-niskie poczucie własnej wartosci, połaczone z du#ą iloscią otrzymanych przez nich negatywnych komunikatów od dorosłych

-modelowanie zachowań agresywnych w mediach, subkulturach

-brak jasnych i przestrzeganych reguł życia szkolnego

-mała umiejetnosć radzenia sobie z przeżywaniem silnych i negatywnych uczuć a zwłaszcza złosci

-brak umiejetnosci konstruktywnego rozwiazywania sytuacji konfliktowych

-frustracja spowodowana brakiem perspektyw yciowych.

Uwarunkowanie pedagogiczne, to min.:

¦ zbyt rzadko wykorzystywane umiejetnosci konstruktywnego rozwiazania sytuacji przez nauczycieli

¦ niewłasciwe sposoby komunikowania się z uczniami, powodujace ich agresję (poniżanie, krytykowanie, wysmiewanie lub niezauważanie osiagnieć uczniów)

¦ nieumiejetnosci radzenia sobie z prze#ywaniem silnych i trudnych uczuć (także wynikajacych z kontaktów z uczniami)

¦ nieskuteczne rozładowanie napieć podczas lekcji (nastawienie na szybki efekt, bez uwzglednienia przyczyn i warunków). Psychologowie holenderscy z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Amsterdamie są zdania, że nauczyciel ma ogromny wpływ na zjawisko agresji i przemocy w klasie szkolnej. Zajmowali się oni min. fazami rozwoju grupy, jaką jest klasa oraz role, jaką moze spełnić

nauczyciel w poszczególnych etapach – tak, aby zapobiegać zachowaniom agresywnym dzieci.

Fazy są nastepujace:

1. Rozpoznanie: kim jestesmy, czego możemy od siebie oczekiwac, jak bedziemy się do siebie odnosic. Rola nauczyciela polega tu na stworzeniu atmosfery, w której uczniowie bedą mogli się

poznawać i przedstawić swoje oczekiwanie.

2. Regulowanie wpływów kazdego ucznia, czyli tworzenie ról i relacji.

Rola nauczyciela polega w tej fazie na dalszym utrzymywaniu poczucia bezpieczenstwa i stwarzania okazji do budowania wiezi miedzy uczniami. Wazne jest, aby nauczyciel sam nie przypisywał uczniom okreslonych ról.

3. Ustalenie wartosci i norm -w tej fazie uczniowie ustalają co w ich klasie bedzie ważne jakie

działania, zachowania bedą uchodziły za dobre, a jakie za złe.

Ta faza jest niezwykle ważna dla atmosfery w klasie. Nauczyciel ma znaczacy wpływ na formowanie się tych zasad.

Co się dzieje w klasie, w której panuje negatywna atmosfera, gdzie dominują najsilniejsi, gdzie nie ma współpracy, a miedzy uczniami toczy się walka? Klasa taka bedzie poszukiwała kozła ofiarnego, by odreagować swoją frustrację i agresję na jednostce, która nie może się bronic.

 

Nauczyciel na niewłasciwe zachowanie ucznia nie moze reagować gwałtownie ani biernie, gdyż

wywoła u niego agresję lub lekcewazenie. Szacunek okazany uczniom, pewnosć i stanowczosć

w działaniu, stosowanie kar wynikajacych bezposrednio ze złego zachowania, rzeczowo uzasadnionych, może z czasem doprowadzić do zrozumienia przez ucznia przyczyn jego złego zachowania.

 

III. TELEWIZJA I INNE SRODKI MASOWEGO PRZEKAZU – miedzy innymi (bajeczki, kreskówki, filmy, wiadomosci).

Badania psychologów pokazuja, że przemoc w telewizji może: -wpływać na agresywne zachowanie

-tłumić wrażliwosć w odbiorze realnego życia

Brutalny obraz i z filmu i z wiadomosci czesto dziecko odbiera w ten sam sposób. Dla niego

oba zdarzenia są fikcja. Wytwarza się w dziecku przekonanie, ze człowiek jest niezniszczalny

"zabili go i uciekł", "ma drugie lub kolejne życie” np. w grach komputerowych. Musi też być

"twardzielem" – najważniejsza jest siła, pieniadze, władza; nie liczą się uczucia i sentymenty.

Przemoc w srodkach masowego przekazu jest niestety codziennoscia.

 

4. Kolejne przyczyny zachowań agresywnych to:

¦ mało rozwinieta samokontrola swoich emocji.

Dzieci mają wówczas ogromne kłopoty w radzeniu sobie ze strachem, lekiem, poczuciem krzywdy lub winy i nie są w stanie przewidzieć swoich reakcji emocjonalnych – nie kontrolują swoich zachowań

 

¦ ustabilizowane wzory zachowań agresywnych i stosowania przemocy zapewniają im odnoszenie sukcesów i są dla nich nagradzajace

 

¦ używanie alkoholu i narkotyków. Alkohol powoduje wzrost zachowań agresywnych, ponieważ

obniża kontrolę i ogranicza własciwą ocenę sytuacji. Podobnie reaguje człowiek pod wpływem narkotyków.

 

¦ usposobienie dziecka. Istnieje wieksze prawdopodobienstwo, ze agresja rozwija się u dziecka aktywnego, o wiekszym temperamencie niż u dziecka o temperamencie łagodniejszym.

 

Zdarza się też, że dzieci "grzeczne" decydują się w koncu na manifestację własnych uczuc, emocji. Może to być zamkniecie, izolacja, ale również autoagresja.

 

PSYCHOLOGICZNY PORTRET AGRESORA .

 

Typowych agresorów charakteryzuje stosowanie przemocy wobec rówiesników. Mają stosunkowo małą samokontrolę i tendencję do zachowań agresywnych wtedy, gdy prze#ywają strach lub stres. Stosują agresję i przemoc, gdy cierpią z powodów osobistych, rodzinnych i społecznych. Łatwo wpadają we frustracje,są impulsywni, mają stałe wzorce do zachowań agresywnych i stosowania przemocy (nie tylko w stosunku do swoich rówiesników, ale równie. wobec dorosłych -zarówno nauczycieli jak i rodziców).

 

W powszechnej opinii psychologów i psychiatrów, osoby o agresywnym zachowaniu są

w rzeczywistosci niespokojne i niepewne siebie.

 

Agresorzy wykazują dużą aktywnosć i energie, chcą panować nad otoczeniem podporzadkowujac sobie innych i czerpią z tego satysfakcje. Wychowują się w rodzinach z licznymi problemami (alkoholizm, przestepstwa, przemoc, rozwody, itp.), gdzie dorosli stosują podwójne wzorczachowań

(np. co innego mówia, a co innego robia) i znajdują się w trudnych warunkach materialnych. To wszystko może wywoływać w nich wrogosć wobec otoczenia.

 

Agresorzy czerpią korzysci materialne i psychiczne ze swojej przemocy. Ich ofiary muszą dostarczać im np. papierosy lub inne rzeczy, majace dla nich wartosc. Warto dodac, że agresorzy cieszą się swoistym presti#em w najblizszym otoczeniu (koledzy, znajomi).

Dzieci agresywne:

. dokuczaja, wysmiewaja,osmieszaja, przezywaja, robią sobie żarty -bijac popychajac, kopiac -swoją agresję kierują głównie do słabszych, bezbronnych

. mają potrzebę dominacji wobec innych, chcą ich podporzadkować sobie, u#ywajac grozby i siły, bronią własnych praw, lekceważac prawa innych

. łatwo popadają w gniew, są impulsywni, sfrustrowani

. nie umieją poradzić sobie z trudnosciami i przeciwnosciami, trudno jest im stosować się do ogólnie przyjetych reguł

. generalnie są nastawieni "na nie", przyjmują postawy wrogie

. są zadowoleni z własnych zachowan, bez poczucia wstydu i winy

. mają łatwy kontakt z otoczeniem, umieją się wybronić w trudnej sytuacji, mają na wszystko odpowiedź

. są biegłe w udawaniu

. dosć wczesnie prezentują zachowanie antyspołeczne tj. kradzie#, wandalizm, picie alkoholu.

 

PSYCHOLOGICZNY PORTRET OFIARY

 

Są to najczesciej osoby z niską samoocena, niepewne, ostrożne, wrażliwe dzieci, które:

. przezywane, wysmiewane, osmieszane, poni#ane, zmuszane do posłuszenstwa, obwiniane, nie są

akceptowane przez innych, wstydzą sie, zesą sprowadzane do roli ofiary, są z tego powodu nieszczesliwe i załamane

. w desperacki sposób próbują zdobyć akceptację agresorów (np. kradną dla nich)

. strach, zamkniecie w sobie i negatywne wyobrazenie o sobie powoduje, że nie są zdolne

do wyrażania swoich uczuć i dobrej komunikacji z otoczeniem

. są wyizolowane, samotne

. mają nieoczekiwane zmiany nastroju -irytacje i nagłe wybuchy,

. nagle nie lubią szkoły i unikają chodzenia do niej,

. spózniają się do szkoły, w szkole trzymają się blisko nauczycieli lub innych dorosłych

. tracą zainteresowanie nauką i mają z nią kłopoty

. mają trudnosci z zabraniem głosu w klasie, sprawiają wrażenie niespokojnych i niepewnych siebie

. czesto skarżą się na bóle głowy, brzucha (zwłaszcza rano), nie maja apetytu

. mają siniaki, rany zadrapania, okaleczenia, podarte ubrania, zniszczone rzeczy osobiste,

czego nie można wyjasnić w racjonalny sposób, a co oznacza, ze powstały w wyniku fizycznych na nie napadów. Prawie w każdej klasie można znalezć uczniów, którzy przyjmują postawę agresorów i tych, którzy są ofiarami. Całkowicie wyeliminować agresji się nie da, ale na pewno mo#na złagodzić skutki jakie ze sobą niesie przemoc i agresja. Pierwszym krokiem może być nawiazywanie kontaktu i wzmacnianie prawidłowych wiezi miedzyludzkich, miedzy rodzicami i dziecmi, miedzy wychowawcami i wychowankami, miedzy nauczycielami i uczniami, miedzy rówiesnikami.

 

BIBLIOGRAFIA

 

1. Bandura A., Wolters R.H. – Agresje w okresie dorastania PWN, Warszawa

2. Kołodziejczyk A., Czemierowska K. – Spójrz inaczej. Wyd. ATE s.c. Skarżysko Kamienna, 1997.

3. Kołodziejczyk A., Czemierowska E. – Spójrz inaczej – na agresje. Wyd. ATE s.c. Starachowice 2001.

4. Kmiecik-Baran K., Cieslak W. – Bez zgody na przemoc w szkole i pracy. Instytut Promocji Nauczycieli, Gdansk, 2000

5. Karkowska M., Czarnecka W. – Przemoc w szkole. Oficyna Wydawnicza "IMPULS"

 

AGRESJA

 

 

Zachowanie negatywne polegajace na wyrzadzeniu krzywdy fizycznej lub psychicznej

istotom żywym lub przedmiotom martwym.

 

ZŁOSĆ - AGRESJA

. emocja

. przeżywanie

. jednostkowa

. pomaga

. naturalna

. dopuszczalna

. stan, w którym się znajduję

zachowanie

działanie

wiecej

niszczy

destrukcyjna

negatywna

skierowana przeciwko komus, czemuś

 

 

 

KIERUNKI PRACY NAD AGRESJĄ

 

 

DZIAŁANIA DORAZNE DZIAŁANIA DŁUGOFALOWE

Deeskalacja działań agresywnych (zahamowanie na dziś )

Profilaktyka zachowań agresywnych (nauczyciele )

Terapia (specjalisci )

· monitorowanie – obserwacja

· rozdzielenie

· odizolowanie sprawcy i obiektu agresji

· poinformowanie o konsekwencjach

· poinformowanie wychowawcy, rodziców, rozmowa z pedagogiem, dyrektorem szkoły

· danie zajecie nadpobudliwym

· krzyk

· wzmacniacze „Stop”, gwizdek, dzwonek

· nazwanie po imieniu tego co widzę

· dotyk obserwatora

· nie pozwolić uciec

· rozmowa

· pozbawić anonimowosci

· udzielić pomocy sprawcy, obiektowi i swiadkom

· Siegniecie po pomoc z zewnatrz ( kurator, policja )

· własny wzorzec

· rozpoznawanie dzieci w grupie

· uczenie umiejetnosci radzenia sobie ze złoscią

· uczenie komunikowania sie, rozwiazywania konfliktów

a) w realnym życiu

b) poprzez programy edukacyjne:

„Spójrz inaczej”, „ Spójrz inaczej na agresje”, „DRUGI ELEMENTARZ czyli Program Siedmiu Kroków”, „Sobą być – dobrze byc”.

· tworzenie własciwej atmosfery w szkole ( ochrona I klasy )

· tworzenie własciwej sytuacji rodzinnej ( np. na wywiadówkach )

· praca z obiektem agresji

· rozmowa z agresorem

· wsparcie dla swiadka

· praca z grupą ( np. klasa, która jest swiadkiem )

· terapia rodzinna

 

 

 

KORZYSCI Z LEKCJI „ Spójrz inaczej na agresję ”

 

¨ Nazwą po imieniu co to jest

¨ Dowiedzą się jakie są przyczyny i skutki agresji

¨ Jak zachowywać się inaczej – nieagresywnie

¨ Staną się weselsze, otwarte i szczere

¨ Podejmą decyzję o zmianie zachowania

¨ Agresja zacznie im przeszkadzać

¨ Bedą wiedziały, ze mogą się złoscić bez agresji

¨ Zwiekszy im się tolerancja – inni te. mogą się złoscić

¨ Nie bedą bezradne, przyjmą odpowiedzialnosć

¨ Może podejmą rozmowy z rodzicami

¨ Uczą się pracy w grupach, współdziałania – integracja zespołu

¨ Uczą się współodczuwania

¨ Dowiedzą sie, że jestesmy rózni

Zgłoś jeśli naruszono regulamin