Pilipiuk Andrzej - Szansa.doc

(88 KB) Pobierz
Autor: ANDRZEJ PILIPIUK

Autor: ANDRZEJ PILIPIUK

Tytul: szansa

 

Z "NF" 10/99

 

 

Prolog

Powietrze w pokoju jest zatęchłe. Jedwabna tapeta odchodzi płatami od ściany. Człowiek z walizeczką w ręce przestępuje wypróchniały próg. Z kieszeni wyjmuje piętkę chleba i cebulę. Rzuca je na stół. Z walizeczki wyciąga detonator i butelkę wódki. Pomruk trzystutysięcznego tłumu wprawia w drżenie potrójne szyby, ściśnięte aluminiowymi ramami. W kącie stoi stary zegar. Mężczyzna nakręca go i ustawia odpowiednią godzinę. Zegar zaczyna tykać. Wkrótce zatrzyma się na zawsze. Za kilkanaście minut mężczyznę i trzysta tysięcy zebranych na placu czeka śmierć. Ale ma jeszcze trochę czasu. Z cholewki wyjmuje pogniecioną gazetę. Prostuje ją poczerniałymi palcami. Wypija łyk wódki. Instynkt życia należy stłumić. Zdejmuje cisnące buciory i rzuca nimi przez całą długość pomieszczenia. Umrze na bosaka, a ściślej, w dziurawych przepoconych skarpetkach zgniłozielonego koloru. W kącie pomieszczenia wśród śmieci leży drewniana figura szachowa. Goniec. Obłazi z niej czerwony lakier do paznokci.

 

I Starzec siedział w głębokim fotelu. Na widok gościa wstał i wyciągnął dłoń o palcach powykręcanych artretyzmem. Uścisk był słaby.

- Omelajn Andrejewicz Mitrofanow - przedstawił się.

Słowa padały z jego ust jak stare pożółkłe gazety. Gość poczuł zmieszanie.

- Paweł Krzeszkowski.

- Robert Koniecpolski - przedstawił się pielęgniarz.

W wyblakłych oczach starca błysnęło zdziwienie. Opadł na fotel i przez chwilę łapał oddech jak po znacznym wysiłku.

- Sto sześć lat - powiedział jak gdyby się usprawiedliwiał. - Grywasz w szachy?

Wykonał dziwny gest ręką. Gość usiadł.

- Zadanie twoje będzie proste i trudne zarazem - powiedział z wysiłkiem Omelajn. Z ust wyciekła mu strużka śliny. Starł ją rękawem. Jego oczy zabłysły.

- Laufer jest poza szachownicą. Trzeba wytyczyć mu drogę. Otrzymasz jedenaście fotografii. Na fotografiach są meble i stojące na nich drobiazgi.

Paweł skinął głową.

- Zrobisz te, jak nazywacie takie komputerowe powiększenia?

- Skan.

- Właśnie. Ma być takiej... mocy?

- Rozdzielczości...

- Ma być takiej rozdzielczości, żeby wszystkie szczegóły były wyraźnie czytelne. To da się zrobić?

- Tak. Jeśli tylko fotki będą odpowiednio ostre.

Starzec uśmiechnął się do swoich myśli.

- W moich czasach robiono wyłącznie dobre zdjęcia. Zresztą sam je zrobiłem - popatrzył wyzywająco na stojącego przed nim młodzieńca. - Szklane negatywy... Co wy możecie wiedzieć o fotografii - prychnął z pogardą. - Naciskacie guzik, błyska flesz. A ja sam sypałem magnezję do rowka na ramce. Wtedy, gdy o tym usłyszałem... Zabili go. Laufer przybył w dobrym momencie, ale był źle przygotowany. Nie zdołał dosięgnąć pionka, jeśli wiedział, że on tu jest,  bo inny pionek rozbił mu głowę.

Paweł poszukał wzrokiem pielęgniarza. Ten ledwo dostrzegalnie wzruszył ramionami.

- Macie tę no, pajęczynę komputerową, infor, intor... - starzec stukał się po głowie, usiłując przypomnieć sobie odpowiednie słowo.

- Internet - podpowiedział pielęgniarz.

- Internet - powtórzył Omelajn. - W tym Internecie puścisz te fotki. Tak, żeby każdy mógł je zobaczyć.

Mięśnie po lewej stronie jego szyi napięły się nieoczekiwanie. Skurcz przyciągnął mu głowę do ramienia. Pielęgniarz przyskoczył i wbił w jego bark strzykawkę z jakimś środkiem. Na ustach chorego pojawiła się piana. Ale skurcz minął. Oddychał przez chwilę ciężko. Robert przyłożył ciepły kompres w ukłutym miejscu, Omelajn znowu zaczął wydawać instrukcje.

- Do wszystkich antykwariatów roześlesz fotki. Dasz im swój numer telefonu. A potem mam nadzieję, że nie będziemy długo czekać. Mam niewiele czasu. Laufer to po waszemu skoczek?

- Nie, goniec - wyjaśnił pielęgniarz. - Skoczkiem nazywamy konia.

- Koń może bardziej by pasował... Ale Laufer brzmi lepiej. Dumnie...

Otworzył leżący na stoliku album oprawiony w czerwony safian. Z jego wnętrza wyjął kilka fotografii formatu pocztówkowego,  na grubej tekturze. Paweł przeglądał je przez chwilę. Były to zdjęcia dokumentacyjne, jakie wykonuje policja na miejscu przestępstwa. Tyle tylko, że miały pewnie około stu lat. Czas obszedł się z nimi łaskawie.

- Dasz radę to zrobić? - zapytał starzec.

- Tak. Można skanować.

Niespodziewanie rozpoznał pomieszczenie, w którym je zrobiono. To był ten pokój. Obiektyw aparatu uchwycił w otwartym oknie zarysy potężnej budowli.

- Sobór na Placu Saskim - wychrypiał Omelajn. - Polacy go zniszczyli, w dwudziestych latach, a taki był piękny. Perła architektury rosyjskiej i ogólnoświatowej. Dzwonnica osiemdziesiąt metrów... Na kiedy zdążysz? Z umieszczeniem ich w tej waszej sieci... Internecie?

- Jest tu telefon?

- Tak - odpowiedział Robert.

- Ogłoszenie mówiło o konieczności skanowania, więc wszystko, co potrzebne, mam przy sobie - powiedział. - Za dwie godziny, no może trzy. Będę potrzebował tylko stołu, żeby rozłożyć sprzęt.

- Technika poszła nieco do przodu - uśmiechnął się starzec. - Drugi pokój na lewo - polecił i zamknął oczy.

Znużony zapadł w sen. Paweł wypakował swoją walizę. Skaner tablicowy wysokiej rozdzielczości, notebook, modem...

 

II Kończył już, gdy Robert wtoczył do pokoju wózek inwalidzki. Starzec z zaciekawieniem wpatrzył się w migające na ekranie dane.

- I to wszystko jest teraz tam w środku - wskazał oskarżycielskim gestem komputer. - Tylko jak inni to zobaczą, jeśli odłączysz się od telefonu? - wygięty jak szpon palec opisał małe półkole w powietrzu i celował teraz w gniazdko telefoniczne, do którego Paweł podczepił kabel od modemu.

- To niezupełnie tak. Na świecie jest kilkaset serwerów. To takie, jakby to powiedzieć...

- Banki pamięci? - zagadnął starzec.

- Właśnie. Ja łączę się z jednym z nich. W jego pamięci tworzę zbiór fotografii. Każdy, kto połączy się z zewnątrz z serwerem, może do nich zajrzeć, jeszcze lata po tym, jak wyjmę wtyczkę z gniazdka.

- Rozumiem. I dużo miejsca zajmą?

Paweł wyjął z pudełka CD-ROM. Poruszył nim, aby promienie światła wydobyły całą gamę barw.

- Na jednej takiej płytce mieści się około tysiąca fotografii. Albo milion stron maszynopisu. Serwer ma tysiące razy większą pojemność.

Brwi starca uniosły się do góry. Roześmiał się, ale jego śmiech szybko przeszedł w kaszel.

- Proponuję ci etat u mnie.

- Nie jestem zbyt dobry w te klocki - zastrzegł Paweł. - Poza tym przed południem studiuję.

- Wystarczą mi popołudnia. Muszę się jeszcze co nieco nauczyć - zrogowaciałym paznokciem palca wskazującego puknął w obudowę notebooka.

Ciekawe po co? - zastanowił się Paweł.

 

III Postawili we dwóch ciężką sofę na właściwym miejscu. Obicie wykonane z czerwonego aksamitu podszytego płótnem trochę się zeszmaciło.

- Dajcie jeszcze ze dwa centymetry w prawo. Nie widzicie śladu na podłodze? - gderał starzec.

Przesunęli. Następnie dźwignęli pracodawcę i przenieśli go na kanapę. Usiadł i dotknął plamy na zagłówku.

- Siedziałem tu i próbowałem poskładać to wszystko do kupy - powiedział. - Postawiłem tu szklankę z herbatą i wylała mi się. Był 1910 rok - dodał po chwili. - Przynieś album - polecił pielęgniarzowi.

Po chwili Robert wrócił ze zdjęciami. Omelajn porównywał fotografię z rzeczywistością.

- Na lewo od kanapy powinien stać stolik.

- Jeszcze nie udało się go odnaleźć - wyjaśnił Paweł.

- Uda się - powiedział starzec.

- Zastanawiałem się, czym właściwie się zajmujemy i doszedłem do pewnych wniosków... - próbował nawiązać rozmowę Paweł. - Chce pan odtworzyć wystrój tego pokoju taki, jaki był w chwili, gdy robiono te zdjęcia?

- Tak - starzec przymknął oczy. - Dokładnie o to mi chodzi.

- A w jakim celu? Płaci pan fortunę za każdy kawałek tej łamigłówki, wszyscy antykwariusze przeklinają mnie, na czym świat stoi. To, co było, już nie wróci... W tym czasie zdarzyły się dwie wojny światowe.

- Zgromadzimy ich wystarczająco dużo - powiedział Omelajn. - A jeśli nawet kilku zabraknie, to jakie to ma znaczenie? Zjawiska są zapewne niezależne od wystroju wnętrza. Po prostu chcę się zabezpieczyć.

- Ale po co to? - zagadnął pielęgniarz.

- Bo to jest moje hobby - oświadczył starzec z godnością.

Z albumu wyjął dwa zdjęcia i podał im. Pierwsze przedstawiało człowieka ubranego w mundur carskiej ochrany. Na drugim ten sam człowiek leżał pod stołem w znanym im już pokoju. Z rozbitej głowy ciekła krew. Był martwy.

- Kto to? - zagadnął Paweł, oglądając fotkę agenta ochrany.

- To ja - wyjaśnił z prostotą Omelajn.

- A ten zabity to wasz brat? - zapytał Robert.

- To też ja. W pewnym sensie oczywiście.

Nie zrozumieli, ale on nie chciał im tego wyjaśniać.

- Kim był pański pradziadek? - zapytał Pawła.

- Można powiedzieć, że był zawodowym rewolucjonistą. Używał pseudonimu Antonow.

- Józef Krzeszkowski? - zdziwił się niespodziewanie Omelajn.

- Skąd pan wie?

- Sam go zapudłowałem - przyznał się niechętnie.

Zamilkli. Zgroza wcisnęła ich w fotele. Wreszcie stary przemógł się.

- To był najlepszy spec od materiałów wybuchowych - powiedział z rozmarzeniem. Echa dawnych sukcesów rozjaśniły jego twarz. - Wsadziłem go do woronu, to taka buda na aresztantów. Przeszukaliśmy go oczywiście przy aresztowaniu, ale i tak przemycił laskę dynamitu. Gdy wieźli go ulicami Warszawy, zdetonował ją, rozwalił woron i uciekł. Więcej go nie spotkałem. Co z nim?

- Uciekł do Galicji. Zresztą cała nasza rodzina to jeden wielki ciąg buntowników. Dziadek szykował zamach na Hitlera w 1939 podczas parady zwycięstwa w Warszawie. A tato w 1956 w Poznaniu podpalił wojewódzki komitet partii. W osiemdziesiątym pierwszym walczył na ulicach z zomowcami.

Omelajn uśmiechnął się.

- A ty?

- Ja urodziłem się za późno, ale też mam swoje osiągnięcia. To ja rzucałem w Paryżu jajkami w prezydenta.

Starzec śmiał się przez chwilę, ale potem złapał go atak kaszlu.

- Wy Polaki zawsze byliście buntowszczyki. Macie to we krwi - powiedział, gdy odzyskał oddech. - A może w genach? Podobno geny decydują o naszym zachowaniu w pięćdziesięciu procentach. To ciekawe przypuszczenie trzeba by jakoś sprawdzić... A ty? - gestem wskazał pielęgniarza.

- Odwrotnie. Czterech moich pradziadków pracowało w policji, obaj dziadkowie, ojciec...

- Ty nie?

- Jakże by inaczej. Byłem pielęgniarzem w areszcie śledczym, ale przyszedł lepiej wykształcony i mnie zwolnili. Robię zaocznie szkołę policyjną w Szczytnie. Może za rok albo za dwa lata uda mi się zostać prawdziwym gliniarzem.

Starzec uśmiechnął się, a potem głowa opadła mu na piersi i zasnął.

 

IV Wieczór. Za oknem deszcz. Internet. Serwer w Makau. Plany radzieckiego myśliwca MIG-21. Cicho zabrzęczała nagrywarka CD-ROMów. Notebook Omelajna był znacznie nowocześniejszy. Musiał kosztować co najmniej siedem tysięcy złotych. Nagrywarki też nie rosną na drzewach.

- Możesz sprawdzić, czy się nagrało? - starzec odłożył wieczne pióro, którym wciskał klawisze.

Paweł przekręcił urządzenie do siebie i wystukał komendę.

- Nagrało się - potwierdził.

Omelajn uśmiechnął się, jak zwykle jednym kącikiem ust. Usiadł wygodnie. Z buteleczki wytrząsnął dwie tabletki i połknął je.

- Dużo jeszcze trzeba będzie ściągnąć - powiedział,  gładząc opuszką kciuka plastykowe pudełeczko. Wewnątrz drzemało dwadzieścia krążków CD-ROM. Osiemnaście było zapełnionych.

- Co wiesz o Piotrze Stołypinie? - zagadnął niespodziewanie.

- On był premierem? Tym od stołypinowskich krawatów i stołypinowskich wagonów? - zagadnął.

Omelajn uniósł głowę. Na jego twarzy odbiło się rozczarowanie. Wszedł Robert i usiadł pod oknem.

- Premier Stołypin był największym człowiekiem, jakiego nosiła ziemia - oświadczył wreszcie starzec. - Stłumił rewolucję 1905 roku. Wyobrażacie sobie, co by się stało, gdyby rewolucja wtedy wygrała? Światowy komunizm, pierwsza wojna światowa wygrana przez szkopów. Hitler dochodzi do władzy, gdy Rzesza panuje nad połową Europy... A główny teatr działań wojennych na waszych ziemiach. At, nieważne. Premier miał inne zasługi.

- Zamknąć okno? - zapytał Robert. - Boję się, że pański reumatyzm...

- Duszno tu. Niech zostanie otwarte. Premier musiał zginąć. W rękach cara był jak sterowany komputerem laserowy lancet. Niezależnie od pomyłek lekarza on tnie prawidłowo. A więc w latach 1905-1911 produkcja przemysłowa Rosji zwiększyła się czterokrotnie. Program gospodarczy zakładał podwojenie PKB co sześć lat. A ci wasi chcą, żeby wzrastał u was o dziesięć procent rocznie. Balcerowicz nie ma wizji. Brakuje mu rozmachu i charyzmy. Podwojenie...

- W Rosji to chyba nie było trudne - zauważył Robert. Wystarczyło zbudować jeszcze kilka fabryk.

Starzec uśmiechnął się z politowaniem.

- W Rosji przed rewolucją 1905 było ponad pięć milionów robotników. Rosja była szóstą potęgą przemysłową ówczesnego świata. Pod względem poziomu życia rosyjscy robotnicy znajdowali się na siódmym miejscu. Obecnie z tego, co wiem, siedemdziesiąt procent nie otrzymuje wypłat o czasie, a pod względem poziomu życia znajdują się na miejscu sto siedemnastym. W 1910 roku król belgijski otrzymał od swoich analityków raport. Wedle ich obliczeń, jeśli reformy Stołypina nie zostałyby zahamowane, to w 1925 mieszkańcy Rosji mieli osiągnąć najwyższy średni poziom życia na planecie Ziemia, a do roku 1950 produkcja przemysłowa Rosji równałaby się produkcji przemysłowej reszty świata. Sądzicie, że on dopuściłby do mieszania się Rosji w pierwszą wojnę światową? A nawet jeśli, to Rosja pod jego kierownictwem wygrałaby tę awanturę. I jeszcze jedno. Rewolucję lutową stłumiłby od ręki. Miał już wprawę...

Podjechał do okna i wpatrzył się w zadumie w ciemne, pokryte chmurami niebo.

- Spiskowa teoria dziejów - parsknął Paweł z pogardą.

- Historia to swojego rodzaju maszyna - powiedział stary agent. - Miliony kółek, sworzni, przekładni. Czasami wystarczy złamać jedno... A niekiedy nie pomoże złamanie tysiąca. Większość zjawisk historycznych jest efektem pracy całych pokoleń. Ale czasami zdarza się jednostka, która zmienia bieg całej cywilizacji. Wystarczyłoby pięć lat. Zamknij okno. Wyobraź sobie partię szachów. Grasz białymi. Ustawiasz hetmana w pozycji dogodnej, by dać przeciwnikowi szewskiego mata. I nagle spostrzegasz, że pionek stojący za nim, choć stoi w szeregu białych, jest czarny. Nie zauważyłeś tego fenomenu wcześniej. Teraz możesz tylko patrzyć, jak ginie hetman. Próbujesz grać bez niego. Nie udaje się. Na szachownicy następuje chaos. Jest tylko jedna możliwość uratowania partii. Trzeba cofnąć ruch i zbić pionka. Najlepiej gońcem przybywającym spoza szachownicy.

Z kieszeni wyjął czerwoną figurkę laufra.

- Gońcem, który w ogóle nie należy do zestawu - dodał cicho.

- W szachach nie wolno cofać ruchów... - zauważył pielęgniarz.

Tym razem oba kąciki ust Omelajna wygięły się w uśmiechu.

- Na szczęście, w rzeczywistości nie obowiązują nas tak ścisłe reguły - szepnął, zaciskając figurę w powykręcanych palcach. - Spróbujemy...

 

V Siedzieli we trójkę w pokoju. Pili piwo. Lubelską "Perłę". Robert skoczył  na jeden dzień do Chełma i przywiózł dwadzieścia puszek. Starzec wypił właśnie trzecią, oni byli dopiero po pierwszej. Rozmowa szeleściła jak wiatr wśród jesiennych liści. Czterdziestowatowa żarówka nie dawała zbyt dużo światła.

- Prezydent wysiadł - opowiadał Paweł - poczekałem, aż wejdzie na schody. Limuzyna zasłaniała go, a chciałem mieć go na czysty strzał. Kumpel odpalił flesz. Odwrócił się, pewnie nie chciał być fotografowany od tyłu. A wtedy ja cisnąłem jajkiem. Celowałem w czoło, ale dostał w pierś.

Omelajn zachichotał. Niespodziewanie przestał się śmiać.

- Ty durak. Trzeba było to jajeczko potrzymać z dziesięć dni w cieple. Śmierdzącym by dostał.

Paweł szeroko otworzył oczy.

- Fakt. Nie pomyślałem.

- Wy z tej waszej Ligi w ogóle kiepscy jesteście w myśleniu. Dwa miesiące temu na pierwszego maja pokpiliście sprawę.

- Dlaczego?

- Jak wyglądała ta wasza zadyma? Poprzebieraliście się za komunistów, mieliście tablice z portretem Stalina i wywrzaskiwaliście komunistyczne slogany. Zgoda, trochę się wam udało ich ośmieszyć, ale co z tego? Nawet nie zareagowali.

- Jak, pańskim zdaniem, to powinno wyglądać?

- Macie tam stu aktywistów owładniętych duchem bojowym?

- Znajdzie się, żaden problem.

Starzec przymknął oczy i przez chwilę bujał w powietrzu nogą, zbierając myśli. Wreszcie jak gdyby przebudzony pociągnął z puszki kilka łyków piwa. Gdy się odezwał, jego głos brzmiał twardo i wyraźnie jak głos dwudziestoletniego mężczyzny.

- Wyobraź sobie coś takiego. Maszerują komuniści Krakowskim Przedmieściem. Nikt ich nie zaczepia, ruch jest wstrzymany. Niosą swoje czerwone sztandary, śpiewają pieśni... A tu niespodziewanie z bocznej ulicy sotnia kozaków na koniach. W kaukaskich mundurach, w papachach i szarża na komuchów. Nahajki w dłoń i siec czerwoną hołotę! Aż przypomną sobie 1905 rok!

Stary agent podniecił się własnym wrzaskiem. Robert nakapał mu do szklanki waleriany. Paweł patrzył na jego rozjaśnioną twarz.

On tam był. Wtedy, w 1905 - pomyślał.

Pielęgniarz był już nieco wstawiony.

- Stosowaliście tortury? - zapytał bezceremonialnie.

- Czy ja stosowałem tortury? - zdziwił się Omelajn. - Oczywiście. Większość pękała na sam widok narzędzi. Ale czasami trzeba było trochę pomóc. Mieliśmy bardzo nowoczesny sprzęt. Tyle tylko, że rzadko mogliśmy go używać.

- To nieludzkie - zaprotestował Paweł.

- Też tak wtedy myślałem. Ale wystarczyło mi popatrzeć,  co robią bolszewicy i przeszły mi wszystkie wyrzuty sumienia. Poza jednym. Zsyłaliśmy tych zafajdanych rewolucjonistów na Sybir. A trzeba ich było likwidować, tam na miejscu, w piwnicy. Likwidować jak plugawe robactwo. Kiedy pomyślę, że mieliśmy w celi Feliksa Dzierżyńskiego i pozwoliliśmy mu żyć...

Twarz starca zbladła, a na policzkach wystąpiły czerwone plamy. Łyknął pospiesznie trzy tabletki. Paweł wzdrygnął się, choć nie mógł odmówić racji staremu agentowi. Już prawie przysypiał na krześle za stołem, gdy pomarszczona ręka rozgarnęła dzielącą ich pryzmę pustych puszek. Powykręcanymi od artretyzmu palcami stary agent złapał go za klapy i przyciągnąwszy go, wysyczał mu prosto w twarz pytanie.

- Uważacie swój kraj za wolny i niepodległy?

- Tak. Tak właśnie uważamy - odpowiedział z dumą.

- Wasz kraj nie będzie wolny, dopóki jego terytorium nie opuści ostatni socjalista.

 

VI - A coś takiego niepotrzebne? - zapytał antykwariusz, zdejmując z półki niedużą rzeźbioną skrzyneczkę. Omelajn aż się poderwał z wózka inwalidzkiego, na którym siedział.

- Od spodu jest wypalona litera (?

Antykwariusz uniósł brwi ze zdziwienia.

- Skąd pan wiedział?

- Wewnątrz jest obrazek wykonany ołówkiem na tekturce przedstawiający młodą dziewczynę.

- Tak...

- Ciekawe. Miałem ją w ręce w 1910, dowiedziałem się, jak powstała...

- Do mnie też wróciła. Sprzedałem ją takiemu młodemu chłopakowi, a w jakieś pięć miesięcy później przyniosła mi ją jakaś babina. Zaklinała się, że jest w jej rodzinie od czasów wojny...

- Ile?

- A ile jest dla pana warta?

- To było wcześniej. Pierwszy ślad... Nie jest nam potrzebna, ale miło byłoby ją mieć. Sto złotych - rzucił znienacka, wbijając wzrok w sprzedawcę.

- Sto złotych - powtórzył w zadumie antykwariusz. - Pan jest dobrym klientem. Niech ją pan weźmie na pamiątkę.

Powykręcane artretyzmem palce zatrzasnęły się na rzeźbionym drewnie jak szpony.

- Błagadariu!

Otworzył wieczko i wpatrzył się w podobiznę dziewczyny.

- Breszko- Breszkowska - powiedział nieoczekiwanie. - Znana rewolucjonistka i mistyczka. To go przyciągnęło - pokazał umieszczony pod obrazkiem adres. - To nie jej, tylko tego artysty, co ją naszkicował. Chłopak, który to kupił, był krótko obcięty, w lewym nozdrzu miał kolczyk i brązowe oczy?

- Skąd pan wie? - zdumiał się antykwariusz.

- Spotkaliśmy się. Niech się pan nie zdziwi, gdy za kilka dni wróci do pana w rękach jakiegoś starego człowieka, który powie, że rzecz jest w posiadaniu jego rodziny jeszcze od pierwszej wojny światowej.

- Wyjaśni mi to pan? Jakaś gra?

- Gra. To dobre określenie. Gra się ludźmi. Zna się pan na polityce? Albo na szachach?

- Słabo. Głosuję na prawicę...

- Politykę tworzy jeden człowiek. Narzuca swoją wolę całej reszcie ludzkości. Wystarczy zbić jednego pionka na szachownicy i wszystko się zmienia. Król musi uciekać. Albo następuje mat. Biały król wykona roszadę. Hetman zasłoni go od tyłu i weźmie na siebie całą odpowiedzialność i całe ryzyko. Pionek z tej samej drużyny zabił hetmana. Ale zbuntowany pionek może zostać wyeliminowany. Jeśli czarne się ruszą, białe będą stać nieruchomo i w rezultacie wezmą całą pulę, gdy nadejdzie odpowiedni czas.

Rozmarzony wzrok zmętniał. Wstrząsnęły nim drgawki, ale po chwili przeszły. Z kieszeni wyjął figurkę gońca. Goniec pociągnięty był czerwonym lakierem do paznokci. Niespodziewanie jakby się obudził.

- Dziękuję panu - powiedział sprzedawcy. - Chłopaki, do samochodu.

Pchnęli fotel inwalidzki przez wąskie drzwi antykwariatu. Zanim wepchnęli go wózkiem do auta, zdążył sprawdzić, że w pudełeczku mieści się bez problemu czterdzieści CD- ROM-ów.

 

VII Pielęgniarz wwiózł triumfalnie starca na wózku do pokoju. Ścianę ozdabiał obraz. Omelajn popatrzył i uśmiechnął się.

- Zdobyliście go! Moje gratulacje. Nie kupujcie już nic więcej. Tylko jeszcze jedno - zwrócił wzrok na Pawła. - Na Stadionie Dziesięciolecia, na koronie siedzi Polak, który handluje carskimi rublami w papierkach. Kup wszystkie. Dziś wieczorem chyba będzie burza.

- Zapowiadali w telewizji - powiedział Robert.

- Dobrze. Wejdziesz na dach i umieścisz tam stalowy pręt, tak jak ci poleciłem. Do dzieła. Do południa chcę, żeby wszystko było skończone.

Z kieszeni szlafroka wydobył rewolwer i zakręcił go na poskręcanym placu, jak kowboj z westernu. Uśmiechnął się przy tym szeroko.

- Goniec bije piona - powiedział radośnie. - Szachy to gra, która wymaga porządku. Nie ma w niej miejsca na figury, które się buntują.

 

VIII Paweł wrócił po dwóch godzinach. Przywiózł piętnaście tysięcy rubli w banknotach o nominałach 100 i 500. Starzec uśmiechnął się, znowu asymetrycznie, jedną połówką twarzy. Z parapetu zdjął czarny neseser. Walizeczka była stara jak świat, rogi okute miała srebrzonymi okuciami z brązu, rączkę wykonano z hartowanej stali. Wołową skórą obciągnięto palisandrowy szkielet. Piękny, niezniszczalny wyrób. Wewnątrz była istna fortuna. Grube pliki banknotów stu- i pięćsetrublowych. Zwitki banknotów o mniejszych nominałach wypełniały ciasno resztę wnętrza. Starzec przeliczył przyniesiony plik.

- Łącznie z tym, co przyniosłeś, dwa miliony osiemset pięćdziesiąt tysięcy rubli i mały ogonek - powiedział z pewną dumą.

- To jest wasze honorarium - podzielił gruby plik dolarów na dwie mniej więcej równe części.

- To znacznie więcej niż się umawialiśmy - bąknął Paweł.

- Mnie nie będą już potrzebne - powiedział Omelajn. - Ale zostańcie ze mną jeszcze do szóstej wieczorem.

- Coś się wydarzy?

- Tak. Laufer wykonuje skok i bije pionka.

Twarz starca wykrzywiła się w paskudnym uśmiechu. Z kieszeni wyjął plik kartek odbitych na ksero. Spomiędzy nich wyciągnął, także odbite na ksero, zdjęcie.

- Bogrow - powiedział z nienawiścią, pokazując im fotografię. - Ten człowiek ma na sumieniu dwieście pięćdziesiąt milionów ofiar komunizmu. - Zabiję go. Wcześniej. Miał tu zabić jednego rewolucjonistę, dwa domy stąd. I zabił go. Przyszedł do niego jak przyjaciel. Przyniósł butelkę francuskiego wina... A trzy miesiące później w teatrze w Kijowie zastrzelił premiera Piotra Stołypina.

Zakaszlał.

- Pionek. Jeden zafajdany pionek - mierzawic. Ale do czasu. Do czasu. Chcecie, to wam coś opowiem. Przesadźcie mnie - wzrokiem wskazał krzesło przy stole.

Pomogli mu. Z torby wyjął pudełko. Przesunął palcami po jego rzeźbionym wieczku.

- W 1904 urządziliśmy nalot na jeden lokal. Przypuszczaliśmy, że mieszkają tam anarchiści. Mieliśmy rację, mieszkali. I mieli chyba z tonę dynamitu. Spod gruzów wyciągnęliśmy rannego chłopaka. Przy wybuchu upadła na niego ściana, miał zgniecioną miednicę. Podaliśmy mu opium, ale to mogło tylko złagodzić ból. Kupił ten drobiazg w antykwariacie, starał się ustalić, kim była, i poszedł pod adres na rysunku. Gdy wchodził w bramę, w dom uderzył piorun. Cofnął się. Odnalazł ją. Pozwoliła mu zanocować w tym mieszkaniu, a nad ranem wpadliśmy tam my. Zachowałem tę skrzynkę na pamiątkę i straciłem ją w czasie powstania. Waląca się ściana zmiażdżyła ją na moich oczach. Ale jest zapętlona, więc wróciła. Zabiorę ją ze sobą z powrotem do carskiej Rosji. A potem wypuszczę z rąk, żeby mogła trafić do antykwariatu i razem z chłopakiem wrócić jeszcze raz. 

Przerwał opowieść i popatrzył na nich triumfująco.

- On cofnął się w czasie? Ten z kolczykiem? - zapytał Paweł.

- Tak. I mam dowody, że nie tylko on. Ja też.

- Ale to niemożliwe.

Starzec wyjął z kieszeni swój złoty zegarek. Zręcznie podważył kopertę z tyłu. Była podwójna. Spośród dwóch warstw złotej blachy wyjął monetę i rzucił ją na stół pomiędzy nich. Paweł podniósł wytarty nieco krążek.

- Pięć groszy - stwierdził ze zdziwieniem.

- Zobacz z drugiej strony.

Obrócił ją w palcach.

- Dwa tysiące pierwszy rok - szepnął...

- Wybiją ją za dwa lata - uśmiechnął się starzec. - Chłopak z kolczykiem w nosie nadal chodzi po ulicach i ma przy sobie skrzyneczkę. Za dwa lata wejdzie w bramę tego domu podczas burzy i cofnie się. Bramy użyto jeszcze raz. Co najmniej jeden raz. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Człowiek, który wówczas z niej wyszedł, zmarł wkrótce. Miał zaawansowaną chorobę popromienną, tak w każdym razie wydedukowałem. Czytałem raport z jego sekcji, a czterdzieści lat później spadły pierwsze bomby atomowe. Znaleziono przy nim wiele dziwnych przedmiotów. I jeszcze dziwniejszych monet. Oglądałem je... Powiem tylko tyle, że napisy na nich wykonano po rosyjsku. Cyrylicą, choć nieco zreformowaną.

- Jaką nosiły datę? - zaciekawił się Robert.

- Dwa tysiące sześćdziesiąty ósmy rok. Ale czas się kończy. Nie będę was zanudzał szczegółami.

- Więc ten dom - zaczął pielęgniarz.

- Ten dom to brama w przeszłość. Ale żeby się otworzyła, trzeba zachować warunki i dostarczyć energii. Tak mi się przynajmniej wydaje. Może ta burza to przypadkowa zbieżność... Może trzeba mieć przy sobie zapętlony przedmiot, a może wystarczy znać czas otwarcia? Ja w każdym razie zabezpieczyłem się na wszystkie ewentualności.

Z albumu wyjął fotografię przedstawiającą leżącego na podłodze mężczyznę z roztrzaskaną głową.

- To ja. Już raz cofnąłem się w przeszłość. Wtedy Bogrow był szybszy. Tym razem moja kolej.

Za oknem zagrzmiało.

- Chrońcie to miejsce - powiedział poważnie. - Kiedyś może wam się przydać. I obserwujcie. Ktoś może stąd jeszcze wyleźć.

Piorun uderzył gdzieś blisko. Czekali. 

- Laufer bije pionka. Figury na szachownicy odnajdują swoje przeznaczenie - wyszeptał agent.

Twarz jego rozjaśniła się, a potem piorun uderzył w budynek. Gdy porażone nagłym rozbłyskiem oczy odzyskały wzrok, stwierdzili, że starca na krześle już nie ma. Rozejrzeli się zdezorientowani.

- O kurczę - zdziwił się Robert. - Uciekł w przeszłość?

- To niemożliwe! Może piorun go spopielił?

Nigdzie w pokoju nie widać było śladu ciała. Zniknęła walizeczka z rublami, pudełko i notebook.

- Zabrał ze sobą skrzynkę, CD-ROMy, swój komputer i prawie trzy miliony rubli gotówką. Wtedy go zabili... - wyszeptał Paweł.

- Zabrał rewolwer. Tym razem on będzie lepszy. Szybszy. Boże, co za mętlik. Laufer spoza szachownicy... To on. A pionek?

- Wolniej. Zabije Bogrowa, żeby ten nie zabił Stołypina?

- Tak. Będziemy graniczyć z Chinami, tylko to nie będzie Polska, ale Prywiślańskij Kraj.

- Nie, to jakaś bzdura. Historia jest niezmienna.

Na starej jedwabnej tapecie pojawiły się nieoczekiwanie dwie stare dziury zaszpachlowane z grubsza gipsem i dwa zbrązowiałe ze starości krwawe rozbryzgi.

- Niezmienna, powiadasz? Założymy się? Minutę temu nie było tych dziur. Teraz są i mają osiemdziesiąt, dziewięćdziesiąt lat! Trzeba czekać. Mam ochotę się urżnąć.  Skoczę na dół do monopolowego. A potem pozastanawiamy się nad tym. Popatrz, minęły już dwie minuty i nic.

- Kup dwie flaszki - student podał mu banknot.

Trzecia dziura pojawiła się na podłodze. Któryś z kolejnych lokatorów zaszpuntował ją zręcznie kawałkiem gałązki, a ślady krwi wydrapał czymś ostrym.

- Zastrzelił go pod ścianą, a potem dobił leżącego - szepnął. - Spiesz się.

Robert wybiegł. Paweł stanął i patrzył przez okno. To przyszło nagle, jak fala uderzeniowa, przemodelowało świat. Przed nim na pustym dotąd placu stał wielki sobór. Złocone kopuły lśniły w promieniach słońca. A potem pociemniało mu w oczach i poczuł nagły zawrót głowy.

...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin