1. Elementy dzieła muzycznego
porządkują one materiał dźwiękowy będący tworzywem dzieła muzycznego. W wyniku współdziałania tych elementów dzieło uzyskuje określony kształt.
RYTM określa przebiegi czasowe w utworze, opiera isę na określonych stosunkach dzwięków dłuższych i krótszych.
METRUM daje zasady porządkujące przebiegi rytmiczne za pomocą akcentów.
MELODIA przebieg dzwiękó różnej wysokości, tworzących specyficzną linie ukształtowana w czasie przez rytm i metrum
HARMOANIKA współbrzmienia dźwięków
KOLORYSTYKA DŹWIEKOWA wynika z rozmaitego charakteru środków wykonawczych i ich zestawienia.
DYNAMIKA dotyczy zmian wysokości dźwięków w odrębie utworu.
AGOGIKA tempo i jego zmiany
ARTYKULACJA sposób wydobycia dźwięku
2. Kategorie podziału utworów muzycznych
· muzykę wokalną - przeznaczoną do śpiewu, dla solisty, zespół solistów, chór, zespół wokalny
· muzykę instrumentalną - przeznaczoną na instrument lub grupę instruentów.
3. Budowa okresowa a snucie motywiczne – mowa fraza zdanie okres
Wyprowadzenie całości utworu z jednego motywu zasadniczego poprez jego modyfikację.
Motywy najmniejsza cząstka kompozycji. Dźwięki ugrupowane w sposób rytmiczno – metrycznym, posiadają sens melodyczno – harmoniczny. Fraza połączenie kilku motywów. Zdania muzyczne są ze sobą ściśle powiązane i dopełniają się. Pierwsze nosi nazwę poprzednika, drugie następnika. Dwa dwutakty . Okres – Dwa 4takty
4. Pieśń - forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego. Najstarszy rodzaj muzyki.
Pieśni dzielą się ze względu na złożoność i rodzaj technik w niej użytych: pieśń; jednoczęściowa; pieśń trzyczęściowa; recitativo; arietta; aria; alborada; bergeretta; caccia; cantiga; cantilena; canzona (muzyka); cavata; centicle; chanson; chant; charivari; dumka; estampie; frottola; idylla; lauda; serenada
5. RONDO ma formę 3cześciowej pieśni, polega na przeplataniu tematu głównego kilkakrotnie innymi myślami.
Ritornel – temat główny, stale powracający
Kuplet – Myśl poboczne , epizody
6. Sonata i allegro sonatowe – słownictwo i kompozytorzy
Sonata - instrumentalna forma muzyczna. Na początku XVII wieku wykształcają się dwa typy sonat staroklasycznych:
1. sonata da camera - kameralna, pisana zwykle na dwa instrumenty smyczkowe z akompaniamentem organów lub klawesynu
2. sonata da chiesa - sonata kościelna, składająca się z czterech części: pierwsza - adagio, druga - allegro, trzecia - adagio lub andante i czwarta allegro lub presto
W drugiej połowie XVII wytworzył się typ sonaty klasycznej. Tego typu sonata stała się stałym elementem twórczości klasyków wiedeńskich - Haydna, Mozarta i Beethovena.Sonata klasyczna uzyskała czteroczęściową budowę:
1. część - allegro zwykle w formie sonatowej lub wariacji
2. część - adagio - utrzymane w formie: sonatowej, pieśni lub ronda
3. część - menuet lub scherzo
4. część - allegro - forma sonatowa lub rondo
Allegro sonatowe zw. też formą sonatową – jedna z podstawowych form muzycznych, na której opierają się części sonaty, koncertu, symfonii i innych dzieł muzycznych.jest formą swobodną, lecz obowiązuje w niej zasada dwóch kontrastujących tematów, utrzymanych w tonacjach pokrewnych. Trzeci temat jest bądź rozwinięciem pierwszego, bądź niezależną melodią. Stanowi on epilog lub codę.W formie sonatowej występują trzy etapy:
1. Ekspozycja – prezentacja tematów. Najpierw pierwszy, zwykle dynamiczny. Potem drugi – stonowany i bardziej melodyjny, kontrastujący z pierwszym, skomponowany w tonacji pokrewnej. Temat drugi łączy się z pierwszym bezpośrednio lub za pośrednictwem krótkiego intermezzo. Ekspozycja zakończona jest kadencją doskonałą.
2. Przetworzenie – następuje tu przeróbka tematów, dzielenie ich na cząstki, przeplatanie, drobne zmiany rytmiczne, zmiany tonacji. Często występuje tu forma polifoniczna: prosta imitacja, kanon lub fuga. Począwszy od Beethovena wprowadza się dodatkowe tematy cząstkowe. W ten sposób dochodzi do punktu kulminacyjnego, w którym emocje sięgają zenitu. Przetworzenie najlepiej ukazuje kunszt kompozytora.
3. Repryza, zwana też reekspozycją – następuje w niej powtórna prezentacja tematów, połączona z wyciszeniem napięcia.
7. symfonia gatunek muzyki orkiestrowej. to zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy utwór muzyczny na orkiestrę, popularny w XVIII, XIX i w pierwszej połowie XX wieku. Symfonia jest orkiestrowym odpowiednikiem sonaty.
Części klasycznej symfonii: I(szybka - allegro sonatowe) II (wolna - w formie wariacji lub pieśni) III (taneczna lub bardzo szybka - menuet, lub scherzo) IV (szybka - rondo, wariacje lub allegro sonatowe)
Franz Schubert w dwuczęściowej VII symfonii, Hector Berlioz w Symfonii fantastycznej, Gustav Mahler w większości swoich dzieł).
Franz Joseph Haydn - ponad 104 symfonie
Wolfgang Amadeus Mozart - 41 symfonii (68)
Ludwig van Beethoven - 9 symfonii
Franz Schubert - 8 symfonii (VII Niedokończona, VIII Wielka)
Robert Schumann - 4 symfonie (I Wiosenna, III Reńska)
8. Kontrapunkt – terminologia
Kontrapunkt (nuta przeciw nucie). Jest to technika, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych (polifonia) zgodnie z określonymi zasadami harmonicznymi i rytmicznymi. Typy kontrapunktów: wokalny palestrinowski luxarius Formy muzyczne oparte na założeniach kontrapunktu: fuga, kanon, inwencja.
9. Fuga
10. Swobodne formy polifoniczne
Poemat symfoniczny na orkiestre symfoniczną , nawiązuje do treści literackich. Jego forma wynika z programu, który leży u podstaw kompozycji. Przeważnie jednoczęściowy, miewa formę allegra sonatowego. Może mieścić się w formie ronda i wariacji
Ballada jednoczęściowa forma o charakterze epicznym, dramatycznym ; występują w niej liczne , kontrastujące ze sobą grupy tematyczne. ( Chopin, 4 ballady na fortepian; G. Faure – ballada na fortepian.
Rapsodia – forma szeregująca liczne ustępy o odmiennej tematyce, dość swobodnie powiązane ze sobą: G.. gershwin – błękitna rapsodia na fortepian.
Scherzo forma 3 częściowa, występuje na miejscu menueta w cyklu sonatowym, pozniej usamodzielniona. Staje się poematem fortepianowym. Schubert: 3 scherza na fortepian, L. Różycki – Stańczyk, scherzo symfoniczne.
Fantazja forma swobodna, zbliżona do allegra sonatowego zmienia się pod względem tonalnym, posiada liczne tematy kontrastujące Szymanowski – Fantazja op 14 na fortepian
Nokturn krótku o charakterze lirycznym. Ilustrował noce, P. Czajkowski Nokturn Cis-moll na fortepian.
Field – Nocturnes na fortepian
Romance utwór o rozlewnej, sentymentalnej melodyce , treść nastrojowa Mozart romance z koncertu fortepianowego e-moll
Elegia o żałoznym poważnym wyrazie Rachmaninow Elegia op 3 na fortepian
Burleska – elementy komiczne, kontrasty, Bach Burleska w III particie
Etiuda – słuzy rozwijaniu biegłości technicznej wykonawcy,
11. Suita barokowa: części i intermezza
Wywodzi się z muzyki tanecznej XV w. Forma cykliczna złożona z kilku kontrastujących ze sobą części, utrzymana w jednej tonacji. Utwór samodzielny lub zamknięta w większej formie – opera. Częśći wstępne: Fantazja, Fuga, pavana, preludium, sinfonia, sonata, toccata, uwertura Podstawowe allemande, courante, sarabanda, gile Uzupełniające(taneczne) anglaise, canarie, Bourree gawot, loure, menuet, passepied, polonaise, (nietaneczne) aria, rondo, badinerie, arlekinada. Części końcowe: Capriccio, Fuga, finale, passacaglia temat z wariacjami. intermezzo Między ostatnie 2 tańce wstawiano z reguły intermezzo, zazwyczaj w postaci tańca nie należącego do podstawowych tańców
12. Msza –
Ordinarium (łac. ordinarius zwyczajny) w liturgii katolickiej zbiorcze określenie tych jej części (tekstów), które - w odróżnieniu od proprium - z zasady nie podlegają zmianie, mimo różnych okresów roku liturgicznego i okazji, dla których sprawowany jest obrzęd. części stałe. mianem ordinarium określa się na przykład części stałe Mszy świętej - po łacinie ordinarium missae. Są to: ...
zoldiar