Poznam chłopca znającego trzy wyrazy: proszę, dziękuję, przepraszam. „Dzień dobry” oraz „do widzenia” także mile widziane.
ADA, TO NIE WYPADA
CZYLI
ALFABET DOBRYCH MANIER
DLA NASTOLATKA
Arogancja – okazywana słowami, minami, gestami wobec dorosłych jest nie do wybaczenia
Bekanie – albo też czkanie, traktowane przez niekulturalnych młodzieńców za „wspaniały” dowcip, a będące wyłącznie kompromitującym dowodem chamstwa
Cześć – nie żałujmy tego słowa (bardziej czule może być: pa, buźka, hej)
Czułość – w miejscach publicznych trzeba zachować umiar w tym względzie i pamiętać, że patrzą na nas inni
Decybele – wrzaski, krzyki i głośna muzyka, unikajmy tego (cichego głosu słucha się uważniej i jest on cieplejszy)
Do widzenia – elementarny wyraz kultury
Drzwi – przepuszczamy wychodzących, zawsze pozwalamy wejść najpierw kobietom, dziewczętom i starszym
Dyskrecja – umiejętność zachowania tajemnicy, nie powtarzamy osobom postronnym powierzonych nam sekretów
Dzień dobry – obowiązkowo mówić, mówić, mówić, nigdy nie zaszkodzi, nic nie kosztuje
Dziękuję – używać przy każdej sposobności (patrz: dzień dobry)
Elegancja – to styl bycia i ubierania się, polega na „dyskretnym uroku”
Fair play – szlachetna gra, w życiu codziennym polegająca na tym, żeby nie oszukiwać, nie wygrywać cudzym kosztem, nie wykorzystywać swojej przewagi
Filiżanka – trzymamy za ucho wszystkimi palcami
Gafa – zachowanie nietaktowne, raczej nie zamierzone, wynikające z nieuwagi, niewiedzy czy roztargnienia, gdy się zdarzy, nie wpadajmy w panikę i szybko przeprośmy
Goście – wypada zapytać rodziców, czy mogą przyjść, przyzwoitość nakazuje również po zabawie doprowadzić mieszkanie do stanu poprzedniego
Grzechy szkolne – zwalenie na kogoś swojej winy, skarżenie, podlizywanie się, przezywanie kolegów, wyśmiewanie lub przedrzeźnianie nauczyciela
Herbata “maczanka” – wyciągamy za „ogon”, wyciskamy łyżeczką i odkładamy na specjalny talerzyk
Higiena – obowiązuje codzienne mycie się od stóp do głów. Uwaga! Polewanie brudu wodą kolońską daje efekty żałosne.
Imieniny – nie zapominajmy solenizantom złożyć życzeń
Jedzenie – mlaskanie, siorbanie, cmokanie, czyli jedzenie głośne i niechlujne bardzo kompromitujące!
Kłanianie się – młodsi kłaniają się starszym, uczniowie nauczycielom i innym pracownikom szkoły, chłopcy dziewczętom (reguła: uprzejmiejszy kłania się pierwszy)
Książki – pożyczone oddajemy we właściwym terminie!
Listy – cudza korespondencja to rzecz święta, nie do wybaczenia jest otwieranie i czytanie cudzych listów
Lojalność - to bardzo rzadka, a bardzo ważna cecha charakteru. Należy być lojalnym wobec rodziny i przyjaciół.
Łyżeczka – zawsze wyjmujemy ze szklanki, gdy pijemy herbatę (w przeciwnym wypadku grozi wybiciem oka!)
Mowa sztućców – po skończonym posiłku odkładamy sztućce na talerzu równolegle do siebie po prawej stronie
Niepunktualność – ten, kto się spóźnia, zraża do siebie ludzi, jeszcze zanim ich zobaczy
Obgryzanie paznokci – unikajmy, zwłaszcza w towarzystwie
Obrażanie się – dąsanie o byle co, „muchy w nosie” to mało elegancki (a przy tym nudny!) sposób załatwiania swoich porachunków
Odpowiedzialność za swoje czyny – gotowość do przyznania się do swoich błędów
Odprowadzanie do domu – chłopiec odprowadza swoją dziewczynę, koleżankę do domu, jest to zarazem obowiązek, jak i przyjemność
Pierwszeństwo – w drzwiach, na schodach, przy częstowaniu ma dziewczyna, kobieta, osoba starsza
Plotka - jest w bardzo złym tonie. Świadczy o osobie, która plotkuje, że jest pusta i nie ma nic do powiedzenia na inne tematy. Takiej osobie nie należy ufać.
Plucie – czynność szczeniacka i obrzydliwa
Podawanie ręki – pierwsza podaje rękę osoba ważniejsza: starsza młodszej, dziewczyna chłopcu
Podrywanie – nie ma nic zdrożnego w podrywaniu, byle było to zręczne, dowcipne, kulturalne i miłe dla obu stron
Pomoc – nigdy nie odmawiamy pomocy potrzebującemu czy przyjacielowi, obowiązuje wzajemna troskliwość, czynimy to taktownie i serdecznie, nie wypominamy nikomu, co dla niego uczyniliśmy
Prezent – jest wyrazem uczuć do obdarowywanej osoby, liczy się pomysł, dowcip, oryginalność (a nie cena!). Powinien być ładnie opakowany. Uwaga! Na prezenty nie nadają się rzeczy używane.
Proszę – oznacza nie tylko prośbę, używamy również, gdy przepuszczamy kogoś w drzwiach, podając coś, pomagając w czymś, ustępując miejsca itp.
Przedstawianie kogoś – zawsze należy najpierw wymienić nazwisko osoby przedstawianej, a dopiero potem tej, której kogoś przedstawiamy (kobiecie przedstawiamy mężczyznę, starszemu młodszego, koleżance kolegę).
Przepraszam – nie jest to tylko słówko dla tych, którzy czują się winni. Przepraszamy, gdy niechcący sprawiliśmy kłopot, przykrość, niewygodę. Pamiętajmy o bezpłatnym dodatku czyli uśmiechu do wszystkich grzecznościowych zwrotów.
Ręce – zawsze są widoczne, więc choćby z tego powodu muszą być czyste i zadbane. Nie rozmawiamy z koleżanką, kobietą i osobą starszą trzymając je w kieszeniach.
Rodzice – nie do wybaczenia jest niegrzeczne zachowanie wobec rodziców przy ludziach lub lekceważące wyrażanie się o nich przy kolegach
Rozmowa – nie wpadamy nikomu w słowo, nie mówimy jednocześnie, nie przerywamy, nie szeptamy na ucho
Serwetka – papierowa służy do wycierania ust i palców
Śmiecenie – człowiek cywilizowany nie wyrzuca śmieci, gdzie popadnie
Taneczny bon-ton – chłopiec zaprasza dziewczynę do tańca, po tańcu odprowadza na miejsce i dziękuje za taniec
Telefon – dzwoniąc do kogoś witamy się i zawsze przedstawiamy, nie telefonujemy po godzinie 22.00
Ubiór szkolny – żadnych wyzywających rzeczy i błyszczących ozdób, nie powinien podkreślać różnic majątkowych. I oczywiście musi być schludny i czysty, dostosowany do okoliczności.
Ustępowanie miejsca – w tramwaju, w autobusie obowiązkowo ustępujemy miejsca osobom starszym i kobietom
Uścisk dłoni – niegdyś był to gest pokoju, dziś jest wyrazem życzliwości i przyjaźni
Uśmiech - ułatwia codzienne życie. W sklepie uśmiechając się dostaniemy ładniejszy kawałek mięsa, w urzędzie szybciej załatwimy sprawy, w szkole zyskamy sympatię nauczycieli.
Wizyta z rodzicami – nie okazujemy, że się nudzimy, nie chodzimy z męczeńska miną i nie jęczymy „chcę do domu”
Wyrazy niekulturalne (niecenzuralne) – zdecydowanie nie używamy żadnych wulgarnych i obelżywych wyrazów
Zaczepki – nie reagujemy na uliczne zaczepki, zwłaszcza gdy są ordynarne
Zaproszenie – nie przyjmujemy zaproszeń do domu czy samochodu od nieznajomych
Żucie gumy – uważa się za objaw lekceważenia rozmówcy
Życzliwość - okazana ludziom wraca bardzo szybko. Powinno się być życzliwie nastawionym do wszystkich ludzi, co wcale nie znaczy, że należy się dawać naiwnie wykorzystywać! Życzliwe nastawienie potrafi zdziałać cuda.
Bibliografia:
Dańkowska Maria: Nastolatki i bon ton. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne 1990
Lady Perfect: Sztuka życia czyli encyklopedia dobrych manier. Warszawa, Wydawnictwo Koroprint – Elew 2000
groda