WYKŁAD TEN ZOSTAŁ ZREDAGOWANY NA PODSTAWIE ZAPISU AUDIO, JEDNAKŻE ZE WZGLĘDU NA DOSYĆ CHAOTYCZNY SPOSÓB PRZEDSTAWIENIA MATERIAŁU, KTÓRY STWORZONY ZOSTAŁ W OPARCIU O SKRYPT, POZWALAM SOBIE NA POPRAWĘ JEGOŻ NA PODSTAWIE TEGOŻ SKRYPTU. JEŻELI FORMA TA NIE ODPOWIADA ODBIORCY, POSIADAM RÓWNIEŻ ZAPIS SUROWY, KTÓRY W RAZIE KONIECZNOŚCI MOGĘ UDOSTĘPNIĆ.
Wykład z Technologii Postaci Leku
Wykład 5
Leki recepturowe, magistralne - produkt leczniczy wytwarzane w aptece na podstawie recepty lekarskiej zestawionej przez lekarza, a przypadku produktu leczniczego zwierzęcego na podstawie recepty wystawionej przez lekarza weterynarii.
Leki galenowe – preparaty galenowe sporządzane wg przepisów zawartych w FP bądź w farmakopeach uznawanych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej
Farmakopea (wg Prawa Farmaceutycznego) – urzędowy spis surowców farmaceutycznych i leków
Surowce farmaceutyczne – substancje lub mieszaniny substancji wykorzystuje się do sporządzania produktów leczniczych
W farmakopei zawarte są podstawowe wymagania odnoszące się do jakości produktów leczniczych i metod ich badania
Obecnie mamy FP VI – VII Farmakopea jest tłumaczeniem farmakopei europejskiej – ale dotyczy ona metod badań analitycznych (tom I) – II tom, będący obecnie w przygotowaniu, zawierać będzie monografię
Leki gotowe – produkt leczniczy (wyrób medyczny) wytwarzany przez farmaceutyczne zakłady przemysłowe, wprowadzony do obrotu pod określoną nazwą i w określonym opakowaniu
Nazewnictwo produktów leczniczych wg FP określa prawo farmaceutyczne, na podstawie ustawy z 2001 roku
Produkt leczniczy – substancja lub mieszanina substancji przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób u występujących ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia sprawności zdrowotnej, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne immunologiczne lub metaboliczne;
Produkt leczniczy roślinny – produkt leczniczy zawierający jako składniki czynne jedną lub więcej substancji roślinnych albo jeden lub więcej przetworów roślinnych, albo jedną lub więcej substancji roślinnych w połączeniu z jednym, lub więcej przetworem roślinnym
Substancja roślinna – wykorzystywane głównie całe lub podzielone rośliny lub części roślin
Przetwory roślinne – przetwory otrzymane przez poddanie substancji roślinnym procesom takim jak ekstrakcja, destylacja etc.
Produkty lecznicze, zamieszczone w FP VI, mają w tytule nazwę łacińską i polską. Łacińskie nazwy surowców farmaceutycznych, będących substancjami chemicznymi, odpowiadają międzynarodowym nazwom potocznym. Tworzenie nazw łacińskich substancji i preparatów:
4. nazwy surowców roślinnych – w pierwszej kolejności podajemy nazwę rodzaju lub gatunku rośliny, a następnie nazwę części roślinny (np. Adonidis vernalis herba, Althaeae folium, Althaeae radix, Chamomillae anthodium, Quercus cortex)
Recepta – pisemne zlecenie lekarza, skierowane do farmaceuty, na jej podstawie farmaceuta wydaje lub wykonuje i wydaje lek z apteki; stanowi dokument na podstawie którego jest rozliczana jest należność za lek pomiędzy apteką a zakładem ubezpieczającym pacjenta; rozporządzenie określa nam sposób i tryb wystawiania recept, ich przechowywanie, sposób realizacji, sposób kontroli itd.
Tab. Układ recepty z uwzględnieniem tradycyjnej terminologii łacińskiej (wg skryptu)
Określenie
łacińskie
Tekst recepty
Objaśnienie
Uwagi
Inscriptio
Nazwa i adres zakładu leczniczego, w którym wystawiono receptę (lub nazwisko i adres lekarza wystawiającego receptę)
Pieczątka lub nadruk
Nomen aegroti
Jan Kowalski
Ul. Bajkowa 1
Białystok
Nazwisko chorego i adres
Dane chorego
Praepositio
(Invocatio)
Rp.
Recipe
Weź (polecenie dla farmaceuty)
Praescriptio
(Ordinatio)
Ephedrini hydrochloridi 0,1
Coffeini natrii benzoatis 0,5
Natrii benzoatis 1,0
Sirupus simplicis 30,0
Aquae destillatae ad 100,0
Basis = Remedium cardinale
Adiuvans
Corrigens
Vehiculum
Lek zasadniczy (gotowy lub recepturowy)
Lek wspomagający
Środek poprawiający smak, zapach lub wygląd
Podłoże (rozpuszczalnik)
Subscriptio
M.f.mixt.
Misce, fiat mixtura
Zmieszaj, niech powstanie mieszanka
Signatura
D.S. 3xdz. łyżeczkę od herbaty
Da signaturam (Da signum)
Oznacz
Datum
09.02.2004 r.
Data wystawienia recepty
Pisemnie lub pieczątka
Nomen medici
Jan Nowak
ul. Zamkowa 2
Imę i nazwisko, adres, nr prawa wykonywania zawodu
Pieczątka i własnoręczny podpis lekarza
Wzór recepty
Podział środków farmaceutycznych w zależności od ich siły działania:
S wykaz A – środki bardzo silnie działające określane jako trucizny (Verena)
S wykaz B – środki silnie działające (Separanda)
S wykaz N – środki odurzające (Narcotica)
Środki lecznicze należące do wyżej wymienionych wykazów mogą być wydawane tylko i wyłącznie na podstawie recept lekarskich.
Środki zaliczone do poszczególnych wykazów są wymienione w FP VI; miarą jakie środki należą do poszczególnych grup należą środek silnie działający. Przykłady:
ü Argenti nitras – działanie odkarzające, przyżegające
ü Atropini sulfas – działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie
ü Epinephrinum – zewnętrznie (krople do oczu)
ü Homatropini hydrobromidum – krople do oczu
ü Hydrogenii peroxidum 30% - krople do oczu
ü Physostigmini salicylas – krople do oczu
ü Apomorphini hydrochloridum – w leczeniu choroby Parkinsona, radzko jako lek wykrztuśny i wymiotny
ü Ephedrini hydrochloridum – sympatomimetyczne, zewnętrznie do nosa
ü Cocaini hydrochloridum – miejscowo znieczulające, zewnętrznie
ü Morphini hydrochloridum – przeciwbólowe
Surowce farmaceutyczne, które są przeznaczone do wykonywania leków recepturowych muszą być przechowywane w odpowiednich opakowaniach fabrycznych bądź też w opakowaniach własnych apteki. Opakowania te powinny zabezpieczać substancje przed czynnikami szkodliwymi: działanie światła, kurzu czy też wilgoci. Takie naczynia muszą być czytelnie oznakowane odpowiednim napisem, który powinien zawierać:
ü nazwę surowca farmaceutycznego
ü nazwę wytwórcy
ü numer serii
ü datę ważności (najważniejsze) – przy każdym wykonywaniu leku recepturowego należy to sprawdzać.
Prawo farmaceutyczne określa: kto wprowadzi do obiegu lek przeterminowany, może otrzymać karę w wysokości do 2 lat więzienia.
Aby zachować większe bezpieczeństwo przy wykonywaniu leków recepturowych stosowane są na naczyniach aptecznych odpowiednie kolory napisów:
ü wykaz N – biały napis na czarnym tle otoczony czerwoną obwódką
ü wykaz A – biały napis na czarnym tle otoczony białą obwódką
ü wykaz B – czerwony napis na białym tle otoczony czerwoną obwódką
ü Pozostałe środki farmaceutyczne o słabym działaniu bądź obojętnym – czarny napis na białym tle otoczony czarną obwódką
Dawki zwykle stosowane, dawki maksymalne, dawkowanie leków dla dzieci:
Tab. Miary domowe stosowane do zażywania leków
...
butylek