Ekonomia instytucjonalna1.doc

::27.10.2009::

WYKŁAD 1

ZALICZENIE: pytania (76). Na ostatnich zajęciach zerówka.

Zerówka bez konsekwencji na ostatnich zajęciach

Poniedziałek 21.12: między 12 a 14 sala 1015 F

Ekonomia instytucjonalna - Kierunek ekonomi zajmujący się instytucjami.

D. North dzieli instytucje na formalne i nieformalne.  Uważa je za reguły gry, które nakazują firmą w określony sposób postępować.

Instytucje nieformalne (typu prawo zwyczajowe, kultura, religia, wyobrażenia). Niektórzy agregują te elementy w agregat pt. kapitał społeczny. Kapitał społeczny tkwi w relacjach międzyludzkich.

North nie zalicza do instytucji organizacji. Natomiast jest drugi ekonomista Williamson (laureat nagrody Nobla), który oprócz instytucji formalnych i nieformalnych, pod pojęciem instytucji rozumie organizację (instytucje – organizacje). Nie każda organizacja jest instytucją, ale każda instytucja jest organizacją.

Inną, ciekawą definicję podaje Ostron, gdzie pod pojęciem instytucji rozumiane są reguły działalności gospodarczej oraz struktury zarządcze kontraktujące graczy.
Ostron wyznacza 5 reguł:

1.      Kto jest uprawiony do podejmowania decyzji w danym obszarze

2.      Jakie działania są dozwolone, a jakie są niedozwolone.

3.      Jakie procedury muszą być przestrzegane

4.      Jakie informacje są utajnione, a jakie mogą być ujawniane

5.      Jakie wypłaty będą przypisane różnym działaniom jednostek.

Te 5 reguł traktuje jako instytucje.

Kolejny ekonomista, Hodgson pod pojęciem instytucji rozumie system przekonań i oczekiwań podmiotów gospodarczych.

Ekonomia instytucjonalna przyjmuje że świat który nas otacza jest światem nieerotycznym. Oznacza to że nie można przewidzieć w jakim kierunku rzeczywistość zmierza, co więcej, powstaje pytanie co się szybciej zmienia-  czy świat który nas otacza, czy nasza wiedza o świecie.

W Świecie nieerotycznym, nawet racjonalne oczekiwania mogą być formułowane tylko w sposób adaptacyjny, czym zajmuje się Hodgson.

Zajmuje się również zjawiskiem emergentyzmu instytucji. Emergentyzm polega na tym, że kategorii makro nie da się wyprowadzić kategorii mikro. W nowym Keynesizmie, podstawy makroekonomii stanowią podstawy mikro.
Przykład emergentyzmu: świadomość społeczna do świadomości indywidualnej (danego podmiotu).

Definicja Parkty: dzieli instytucje na 5 grup:

1.      Behawioralne – zwyczaje, rutyny, artefakty, wierzenia, zwyczajowe sposoby działania na temat jak się sprawy mają.

2.      Asocjacyjne – sieci biznesowe, klasy społeczne, stowarzyszenia, grupy interesów, grupy pokrewieństwa.

3.      Stanowiące – Wartości społeczno-kulturowe; przesądy, mądrość obiegowa pt. jak sprawy się mieć powinny.

4.      Regulacyjne – pisane i niepisane reguły gry, państwo jako konstruktor reguł. Organizacyjno – konsystujące

3 cechy transakcji:

·         Konflikt – sprzeczne interesy

·         Wzajemność – wzajemna wymiana dobrami, usługami, itp.

·         Porządek – prawo, instytucje zabezpieczające realizację

Efektywność adaptacyjna polega na połączeniu 3 elementów:

·         Efektywności Ekonomicznej

·         efektywności Politycznej

·         efektywności społecznej

7 funkcji które instytucje muszą spełniać:

1.      instytucje sprzyjają standaryzacji zachowań w gospodarce, w warunkach heterogeniczności.

2.      Regulują rozwój i funkcjonowanie wszystkich podmiotów gospodarczych. Zachowanie proporcji pomiędzy tymi 4 podmiotami

a.      Gospodarstwa

b.      Rynek

c.       Przedsiębiorstwa

d.      Państwo

3.      Ułatwiać dostęp do różnych rynków, a nawet sprzyjać tworzeniu rynków których nie ma.

a.      Pozyskiwanie czynników produkcji z rynków

4.      Rolą instytucji jest sprzyjać zjawiskom learning by doing, przezwyciężać asymetrię informacji.

5.      Sprzyjanie kooperacji i koordynacji działalności gospodarczej w warunkach konkurencji rynkowej.

6.      Przekształcanie warunków niepewności w warunki ryzyka i podejmowanie decyzji z prawdopodobieństwem

7.      Obniżanie kosztów transakcyjnych.

::03.11.2009::

Różne nurty w ekonomii instytucjonalnej

Dla analizy wyróżniamy 5 okresów:

1.      Tradycyjny instytucjonalizm amerykański końca XIX w.

a.      Webler, Komos, Mitchel, różnice w poglądach między nimi

2.      Lata 30 i 40, schyłek starego instytucjonalizmu

a.      Kryzys gospodarczy lat 29-31, 31-33

3.      Lata 70, 80 – powstaje nowa ekonomia instytucjonalna, neoinstytucjonalizm, neoklasyczna ekonomia instytucjonalna. Wprowadzenie instytucji do modeli mikro i makro, w ramach tego neoinstucjonalizmu wyrózniami:

a.      Teoria praw własności

b.      Teoria kontraktów

c.       Teoria kosztów transakcyjnych

d.      Teoria agencji

e.      Teoria korporingowa, w tym interesariuszy stake holders

f.        Teoria przedsiębiorstwa

Ad 2. 4 grupy wyjaśnień kryzysu

·         Główna przyczyna kryzysu leżała w sferze inwestycji, problem cyklu koniunkturalnego, mechanizm mnożnika-akceleratora.

·         Friedman-Schulz – autor książki historia monetaryzmu w USA, 1870-1960, pokazuje że jedną z głównych przyczyn była polityka monetarna i problemy związane z wpływem oczekiwań deflacyjnych na dług.

·         Dotyczy poglądów że główną przyczyną był niedowład instytucji finansowych, złe funkcjonowanie instytucji finansowych. Złe funkcjonowanie instytucji finansowych.

·         Przyczynił się do tego system waluty złotej, zwłaszcza że kryzys rozprzestrzenił się w skali globalnej.

W wyniku wielkiego kryzysu narodził się Keynesizm, który do niedawna był uważany za ekonomię przestarzałą. Keynesizm wyparł rolę instytucjonalizmu.

::17.11.2009::

Co może właściciel robić z przedmiotem własności:

·         Posiadać

·         Używać

·         Rozbudowywać

·         Przekształcać

·         Konsumować

·         Uszczuplać

·         Sprzedawać

·         Darować

·         Wydzierżawiać

·         Obciążać hipoteką

·         Pożyczać

·         Wyłączać innych z użytkowania

Prawa te zmieniają się w czasie w zależności od warunków materialnych nabierają innej treści.

Własność prywatna dotyczy dóbr prywatnych, a własność publiczna – dóbr publicznych.

Teoria kontraktów:

Podmiat X posiada samochód wart 3 000$. Podmiot Y otrzymał spadek w wysokości 5 tys $, a ten samochód od X chce kupić za 4 000$. Dla niego on ma wartość 4 tys. $. Wobec tego obaj mają inne warunki brzegowe dla transakcji między tymi podmiotami dochodzi do targowania się po jakiej cenie samochód ma być sprzedany. Powstają 3 elementy:

1.      Znać wartość graniczną obu partnerów targowania (wartość groźby wycofania się z targowania)

2.      Powstaje pole do tzw. Nadwyżki z kooperacji. Targowanie jako gra kooperacyjna (1000$).

3.      Ustalenie zasady podziału nadwyżki z kooperacji.

Załóżmy że w wyniku targowania cena kształtuje się na poziomie 3 500$, wartość kooperacji = 9 000$. Podmiot X otrzymuje 3 500$, a podmiot Y 5 500$. 1000$ - nadwyżka kooperacyjna z porozumiewania się stron.

2 sposób – rozwiązania prawne narzucone odgórnie. Stosowane w przypadku wysokich kosztów transakcyjnych.

3 Twierdzenia Coase – dotyczą wielkości kosztów transakcyjnych

1.      Gdy koszty są 0, czyli bardzo niskie, prywatne przetargi (targowanie się) są efektywne dla efektywnego wykorzystania zasobów, niezależnie od alokacji praw własności.

2.      Gdy mamy wysokie koszty transakcyjne, przestrzeń do targowania prowadzi do efektywnej alokacji zasobów (procesy prywatnych przetargów prowadzą do wyższej efektywności) w zależności od tego jak rozdzielimy prawa własności (zasadnicze znaczenie ma kto jest właścicielem).

3.      O charakterze normatywnym – należy kształtować prawo tak, aby usuwać przeszkody dla prywatnych porozumień. Uprawnienia własnościowe należy dawać temu podmiotowi, który nadaje aktywom najwyższą wartość. Kryterium alokacji praw własności jest efektywność.

Wybierz najlepszy spośród 10 przypadków

Dochody netto farmera: 240

Dochody netto właściciela stada : 100

Sytuacja: stado właściciela stada może przychodzić na ziemie farmera i powodować straty. Jak przejdzie przez ziemie farmera, straty = - 30

2 techniki zapobiegania stadom:

1.      Postawienie ogrodzenia kosztuje = 20

2.      Wynajęcie kowboi = 10

Koszty transakcyjne = 11

Koszty usuwania przeszkód dla prywatnego targowania się

Rozważ sytuacje co by było, gdyby koszty = 9

3 czynniki różnicujące:

1.      Prawa własności mogą należeć do farmera, albo dla właściciela stada.

a.      Dla właściciela stada - Stado może chodzić gdzie chce

2.      Koszty transakcyjne

a.      W niektórych przypadkach będą, w niektórych nie

3.      Rozwiązania techniczne

Dochody netto farmera: 240

Dochody netto właściciela stada : 100