Rachunkowość finansowa stanowi podsystem informacyjny przedsiębiorstwa. Jest to system ewidencji gospodarczej , który ujmuje w odpowiednich przekrojach, wyrażone wartościowo: majątek, źródła jego finansowania, stopień jego wykorzystanie, przebieg procesów gospodarczych i wynik działalności gospodarczej.  Efekty procesu ewidencji prezentowane są w sprawozdawczości finansowej (bilans, rachunek zysków i strat i inne sprawozdania).

Tradycyjnie wymienia się następujące części składowe rachunkowości:

1)       księgowość – część ewidencyjna rachunkowości

2)       rachunek kosztów – ewidencja, kalkulacja i analiza kosztów

3)       sprawozdawczość finansowa

4)       analiza finansowa- pozwala na interpretowanie prezentowanych danych liczbowych w sprawozdawczości finansowej.

Najczęściej wykorzystywaną metodą w rachunkowości jest metoda bilansowa ( z łac. Podwójność). Zastosowanie tej metody przejawia się w ewidencji operacji gospodarczych na dwóch różnych kontach po przeciwstawnych stronach. Cechą charakterystyczną tej metody jest ciągłe poszukiwanie równowagi między stroną rzeczową i finansową. Najważniejszą częścią sprawozdawczości finansowej jest bilans. Bilans to wartościowe zestawienie majątku i źródeł jego finansowania podmiotu gospodarczego sporządzone na określony dzień w ściśle określonej przez normy prawnej formie. Przedstawiony jest on w formie tabeli.

Skrócony schemat bilansu:

Wartości bilansu nie można przedstawiać w wartościach naturalnych, nawet dla zagranicznych firm przestawia się go w polskich złotych. Bilans można sporządzić praktycznie na każdy dzień ale najczęściej sporządza się go na koniec miesiąca, kwartału, roku, a także w przypadkach przekształcenia, upadłości, przekwalifikowania itp. Układ bilansu wynika z ustawy o rachunkowości z dnia 29 IX 1994 opublikowanej u DU 121/94. Są to 3 wzory bilansów. Pierwszy dotyczy bilansu przedsiębiorstwa przemysłowego, drugi banków a trzeci ubezpieczycieli.

Majątek trwały charakteryzuje się następującymi cechami:

-posiada stosunkowo wysoką wartość

-zużywa się stopniowo w toku procesu produkcyjnego przekazując swoja wartość wytwarzanym produktom lub procesom

-wyrazem stopniowego zużywania się majątku trwałego są odpisy amortyzacyjne

-okres użytkowania przekracza 1 rok

-jego podgrupy to: rzeczowy majątek trwały i wartości niematerialne i prawne.

Majątek obrotowy różni się od majątku trwałego tym że w stosunkowo krótkim czasie następuje zmiana jego postaci naturalnej (jakościowe przekształcenie w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej). Cechą charakterystyczną przedsiębiorstwa produkcyjnego jest to, że w strukturze zapasów stosunkowo dużo posiada surowców. Do majątku obrotowego zaliczamy zapasy, środki pieniężne i należności.

Kapitał własny to cześć stała kapitału (kapitał podstawowy) i część zmienna. W zależności od formy podmiotu gospodarczego kapitały przybierają rożną postać. Umownie dzielimy kapitał na 2 części.

Kapitały obce wyrażają wielkość środków którymi dysponuje dany podmiot gospodarczy a które są własnością innych podmiotów gospodarczych. Podlegają one zwrotowi . do czasu zwrotu stanowią one zobowiązania.

Wśród zobowiązań wyliczamy zobowiązania:

-z tytułu dostaw, materiałów, usług (rozliczenia z kontrahentami)

-kredyty bankowe

-rozrachunki publicznoprawne

-dla pracowników 9wynagrodzenia)

kapitały podstawowe, inaczej założycielskie są rejestrowane w sądzie są one względnie stałe. Kapitały finansowania są tworzone najczęściej z zysków i pożądaną tendencją jest aby się one zwiększały.

       Wskaźnik zadłużenia= zobowiązania / kapitały własne

Aktywa bilansu są pogrupowane według zbliżonej treści ekonomicznej, podobnie pasywa. Aktywa są pogrupowane według rosnącej płynności tj. możliwości spieniężenia składników majątkowych podmiotu gospodarczego. Pasywa są uporządkowane wg rosnącego stopnia wymagalności tj. pilności ich zwrotu.

Operacje gospodarcze, konta i ich wykorzystanie w rachunku.

Każdy podmiot prowadzi działalność gospodarczą na którą składają się różne operacje. Operacje gospodarcze to te zdarzenia, które powodują wartościowe zmiany w składnikach majątkowych podmiotu gospodarczego i źródłach jego finansowania. Np. jeżeli jesteśmy kredytobiorcami to samo złożenie wniosku nie jest operacją gospodarczą jest nią natomiast faktyczne zaciągnięcie kredytu.

Konto księgowe jest to podstawowe urządzenie służące do rejestracji operacji gosp. a więc do wszelkich zmian kapitałowych i majątkowych.

Schemat teowy konta:

                                                                     Nazwa konta

                                          Debet (winien) Dt (Wn)        Kredyt Ct (Ma)

Szczególne cechy konta:

-każde konto ma swoją nazwę

-ma dwie kolumny służące do ewidencji zmian

-w wyniku ewidencji operacji gospodarczych każde konto wykazuje obroty

-w dowolnym czasie istnieje możliwość ustalenia stanu konta

Otwarcie konta polega na wpisaniu na podstawie bilansu salda początkowego posiadanego majątku lub źródeł jego finansowania na odpowiednią stronę konta. Saldo początkowe aktywów wpisuje się na lewej stronie konta, pasywów na prawej.

Ogólne zasady ewidencji na kontach bilansowych przedstawiają schematy:

                 Konta aktywów (aktywne)                            konta pasywów (pasywne)

              Dt                                      Ct                                          Dt                            Ct

  Saldo początkowe                                                                             Saldo początkowe

      Zwiększenia        Zmniejszenia                                      Zmniejszenia    Zwiększenia

Innym rodzajem kont są konta procesowe (wynikowe). Wyróżniamy konta wynikowe –kosztów, -dochodów,       -strat i zysków nadzwyczajnych.  Na podstawie informacji pochodzących z tych kont sporządzany jest rachunek zysków i strat. Wynik finansowy to zysk lub strata. Jeśli więcej jest kosztów niż przychodów to mamy stratę.

Dt          Wynik finansowy                        Ct

                            Dt       Koszty        Ct                                                        Dt         Przychody          Ct

              Poniesione koszty Zmniejszenia kosztów                            Zmniejszenie przychodów  Uzyskane przychody

                                             Przeniesienie kosztów na             Przeniesienie przychodów 

                                              wynik finansowy                         na wynik finansowy

                            Dt   Straty nadzwyczajne       Ct                                          Dt         Zyski nadzwyczajne        Ct

                 Poniesione straty    Zmniejszenia strat                          Zmniejszenia zysków nadzw.   Osiągnięte zyski nadzw.

                                                Przeksięgowanie strat na         Przeniesienie zysków nadzw.

                                                wynik finansowy                            na wynik finansowy

Koszty i przychody są związane z normalną działalnością jednostki gospodarczej. Do kosztów zalicza się celowe zużycie środków materialnych, usług obcych, wypłacone wynagrodzenie pracownicze, podatki i opłaty.

Przychody są realizowane ze sprzedaży towarów, produktów i usług. Straty i zyski nadzwyczajne są związane z niepowtarzalnymi i losowymi zdarzeniami zaistniałymi w podmiocie gospodarczym – np. kradzież, pożar, ugoda.

Pomiędzy kontami występuje ścisły związek. Powiązanie to nazywamy korespondencją kont. Np. jeśli pobieramy pieniądze z rachunku do kasy, kontami korespondującymi będą kasa i rachunek. W śród kont wymieniamy także konta syntetyczne i analityczne. Syntetyczne odzwierciedlają ogólne dane  o sytuacji majątkowej i finansowej oraz o wynikach działalności gospodarczej jednostki. Konta analityczne to urządzenia księgowe służące do szczegółowej ewidencji danych podlegających na kontach syntetycznych.  Rozbudowy analitycznej wymagają konta: rozrachunków, środków trwałych, kapitałów. Kontem syntetycznym generalnie będzie konto przychodów np. operacyjne, finansowe, zyski nadzwyczajne.

Innym kryterium klasyfikacyjnym jest podział kont na  -rozliczeniowe i  -rozrachunkowe.  Rozrachunkowe dotyczą zobowiązań np.  z budżetem, kontrahentami. Rozliczeniowe natomiast są kontami przejściowymi między określonymi kontami.

Wyróżniamy także konta korygujące np. „umorzenie środków” trwałych jest kontem korygującym konto „środki trwałe” i pozwala określić nam środki netto.

Korekta (storno)

Sposobem poprawiania błędnych zapisów na koncie jest storno. Storno dokonywane jest jako storno czarne lub czerwone.

Np. podjęto gotówkę z banku do kasy w wysokości 100zł i gotówkę tą zaewidencjonowano, zapis jednak jest błędny.

1)       za pomocą storna czarnego korygujemy:

Dt       Rachunek bankowy        Ct                                   Dt         Kasa               Ct

     1)      100              100   (1a                                                        1a)    100       100       (1

                                         100    (1b                                          1b)     100

1)       błędny zapis

1a) storno błędnego zapisu

1b) zapis prawidłowy

2)  za pomocą storna czerwonego korygujemy:

Dt        Rachunek bankowy     Ct                                          Dt       Kasa       Ct

1)      100                    100       (1b                                         1b)   100                    100          (1

100

1a)    100  lub                                                                                             100 lub    (1a

100

100

100 lub                       oznacza minus

Storno czerwone zapewnia przejrzystość zapisów i nie zawyża obrotów. W szczególności jest stosowane do korygowania ewidencji sprzedaży gdy jest ona prowadzona na jednym koncie.

Zasady i metody rachunkowości.

Podstawowe reguły postępowania w rachunkowości obejmujące zasadnicze koncepcje, konwencje i procedury zostały określone jako reguły rachunkowości.

-          Zasada memoriałowa wg której przychody uważa się za osiągnięte w momencie ich wystąpienia a nie wpływu kasowego. Zgodnie z tą zasadą należy w księgach rachunkowych ująć wszystkie osiągnięte i przypadające na rzecz jednostki gospodarczej przychody i obciążające ją koszty.

-          Zasada współmierności- koszty odnoszące się do danych przychodów zaliczane są do tego samego okresu sprawozdawczego, w ewidencji wydziela się koszty i przychody przyszłych okresów.

-          Zasada kontynuacji działania- zakłada że jednostka w najbliższej przyszłości nie ulega likwidacji lub też nie nastąpi istotne zmniejszenie działalności gospodarczej. Konsekwencją tej zasady jest odmienny sposób wyceny majątku jednostki, która kontynuuje działalność od wyceny majątku firmy która wkrótce zaprzestanie prowadzić działalność.

-          Zasada ciągłości- oznacza stosowanie w kolejnych latach jednakowych zasad: grupowania operacji gospodarczych, wyceny aktywów. Bilans zamknięcia roku poprzedniego staje się bilansem otwarcia roku bieżącego.

-          Zasada ostrożnej wyceny- przy ustalaniu wartości majątku, przychodu, kosztów, zobowiązań, należy przyjmować realną wartość na dzień wyceny np. środki trwałe wykazuje się po uwzględnieniu umorzenia, papiery wartościowe zmniejsza się o trwałą stratę ich wartości na skutek zmian ich kursów na giełdzie.

4 typy gospodarczych operacji bilansowych:

1)       jeden składnik zwiększa się o daną wartość a drugi zmniejsza o tę samą wartość, po stronie pasywów nic się nie dzieje, suma bilansowa pozostaje bez zmian                                                                                                                                 ∑A=A1 + (A2+Q) +(A...