SYSTEMY PODATKOWE NA ŚWIECIE budzyński.docx

5.1. Finanse publiczne w Polsce na tle pozostałych państwa członkowskich Unii Europejskiej.

System finansów publicznych w Polsce od początku lat 90. XX wieku przeszedł szereg znaczących przeobrażeń powiązanych z zachodzącym równocześnie procesem transformacji ustrojowo-gospodarczej. System finansów publicznych, podobnie jak inne dziedziny życia politycznego i gospodarczego, ewoluował w kierunku systemu charakterystycznego dla państw z ugruntowaną już gospodarką rynkową. Przemiany, które zaszły i które jeszcze będą zachodziły, są wynikiem najpierw zobowiązań wynikających ze statutu państwa stowarzyszonego z UE, zaś od 1 maja 2004 r. państwa członkowskiego UE[1]. Ważnym determinantem kształtowania się sytuacji budżetowej w Polsce jest również konieczność przyjęcia wspólnej waluty euro i poddania się warunkom konwergencji, z których dwa odnoszą się do sytuacji fiskalnej.

              Powstaje zatem pytanie czy typowe dla systemu finansów publicznych (sektora general government) w Polsce oraz w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym nowoprzyjętych, poziom redystrybucji PKB, a także wskaźniki i struktura poszczególnych części składowych tego sektora są podobne, czy też zachodzą dość istotne różnice oraz czym są one determinowane, a także w jakim kierunku powinny zmierzać dalsze przemiany polskiego systemu finansów publicznych.

Poziom redystrybucji PKB (po stronie wydatkowej) przez system finansów publicznych (sektor general government) jest w Polsce (43,3 %) w roku 2008 niższy o niecałe 4 punkty procentowe w stosunku do średniego poziomu redystrybucji dla wszystkich 27 krajów członkowskich (46,8 %), a państwa należące do strefy euro charakteryzują się wskaźnikiem redystrybucji na poziomie zbliżonym do średniej unijnej (46,9 %). zaś państwa należące do OECD wykazują znacznie niższy wskaźnik udziału wydatków publicznych w PKB – wynosi on tylko 41,4 %. Jednocześnie należy stwierdzić, iż poziom redystrybucji budżetowej dla państwa byłej Piętnastki oraz dla wszystkich 27 państw UE był i pozostaje do siebie bardzo zbliżony, przy czym średnie te są wyliczane przez Eurostat jako średnie ważone. Jeśli weźmiemy pod uwagę średnie arytmetyczne w roku 2008 to kształtują się one następująco: EU-27 - 44,4 % PKB, EU-15 – 47,1 % PKB, NMS-12 - 41,2 % PKB. EA-16 – 45,0 % PKB. Średnia arytmetyczna bardziej uwypukla różnice w stopie redystrybucji PKB – państwa byłej Piętnastki charakteryzują się znacznie wyższą, o około 6 punktów procentowych, w stosunku do grupy nowoprzyjętych 12 krajów.

Tab. 5.1. Poziom redystrybucji wydatkowej PKB - sektor general government w latach 2000-2011 (w %).