antyspoł.doc

Radochoński  - OSOBOWOŚĆ ANTYSPOŁECZNA.

è postacie zaburzeń antyspołecznych w cyklu życiowym.

à kategoryzacja zachowań społecznych  - zmiany:

DSM-III-R (1987): kilka kategorii zróżnicowanych w zależności od nasilenia objawów oaz wieku życia, w jakim występują.

v      Zaburzenia opozycyjno-buntownicze ZOB (oppositional-defiant disorder, ODD) – łągodniejsza forma zach. antyspołecznego

v      Zaburzenia kontroli zachowania ZKZ (conduct disorder, CD) – ostrzejsza forma zach. anty.

Ø      Nieuspołecznione-agresywne

Ø      Nieuspołecznione-nieagresywne

Ø      Uspołecznione-agresywne

Ø      Uspołecznione-nieagresywne

¨       w/w podział oparty na 2ch kryteriach:

1        Obecność w zachowaniu antyspołecznym wymiaru: agresja-brak agresji

2        Umiejętność dziecka wchodzenia w bliskie relacje z innymi osobami

¨       W DSM-IV – pominięty

DSM-IV (1994): grupa zaburzeń, których wspólną cechą jest gwałtowność i nieodpowiedzialność zachowań.

v      ZOB – wcześniejsza forma ZKZ

v      Diagnozowanie osobowości antyspołecznej:

Ø      utrzymywanie się tendencji antyspołecznych we wczesny okresie rozwoju

Ø      obecność cech intrapsychicznych: brak empatii, skłonność do manipulacji, powierzchowność relacji interpersonalnych.

à Osobowość antyspołeczna: określony wymiar czy pojęcie wielowymiarowe?

·         Jeden wymiar: ze względu na cechy odpowiednie do wieku

KONTINUUM ROZWOJU:

·         Wymiar 2-biegunowy (Loeber i Schmaling, 1985) – 69% objawów

FORMY ZACHOWANIA ANTYSPOŁECZNEGO:

·         Inne próby uporządkowania odnoszące się do czynów przestępczych, ze względu na:

§         Gwałtowność lub jej brak (Farrington 1991) – częstotliwość oraz różnorodność czynów naruszających przepisy prawne są trafnymi wskaźnikami przewidywania rozwoju ostrych postaci zab. antyspołecznych.

WCZESNE CZYNNIKI RYZYKA WYSTĄPIENIA ZACHOWANIA ANTYSPOŁECZNEGO:

à wyodrębnienie takich czynników istotne, bo:

ü      Straty (ekonomiczne + społeczne)dla społeczeństwa spowodowane działaniami jednostek antyspołecznych

ü      Niektóre formy zach antyspołecznych są stabilne już od pierwszych lat życia

ü      Zach antyspołeczne w okresie adolescencji są odporne na oddziaływania terapeutyczne – lepiej zająć się nim odpowiednio wczesniej

à czynniki ryzyka są czynnikami ryzyka tylko jeśli są niezgodne z naturalnymi przemianami w okresie rozwoju!  - musi występować znaczne nasilenie oraz stabilność wzorca wykraczająca poza okres wymagany do przystosowania się do zmiany

(1)   INDYWIDUALNE WŁAŚCIWOŚCI DZIECKA

a.      Cechy temperamentu – „trudny temperament” (Graham, Rotter, George 1973)

o        Nadmierna drażliwość

o        Niepokój ruchowy

Ale: badania oparte na subiektywnych danych (opis matek)àmożliwe wyolbrzymianie roli temperamentu

b.      Badania longitudinane – Richman i in. 1982.
CEL: wyodrębnienie z populacji 3-latków dzieci sprawiających największe kłopoty wychowawcze, a następnie porównanie przebiegu dalszego rozwoju z gr. kontrolną. Utrzymujące się symptomy:

o        Rok później: 63% - gr. badana; 11% - gr. kontrolna

o        W wieku 8 lat:
62% - gr. badana; 22% - gr. kontrolna à jeśli info od matek
39% - gr. badana; 24% - gr. kontrolnaà jeśl info od nauczycieli

c.      Badania Campbella (1990) – 2 gr. dzieci przedszkolnych - rozwój

o        1gr – info od matek – wyraźna stabilność w zakresie obj. zab. zach. (badania powtarzane w wieku 6, 9 i 13 lat)

o        2gr – ADHD – dane od nauczycielek – podobnie jak wyżej

d.      Objawy nadpobudliwości ruchowej – predyktory nieakceptowanych społecznie zachowań w wieku 10 i 13 lat (wys. Trafność diagnostyczna)

(2)   PŁEĆ DZIECKA

a.      Chłopcy – większa częstotliwość zach. antyspołecznych, zwłaszcza w okresie szkolnym – tendencja utrzymująca się aż do dorosłości. Dlaczego?

o        Odmienne formy uspołeczniania ch i dz przez rodziców (stereotyp delikatnej, uległej kobiety i silnego, agresywnego mężczyznyà internalizacja problemów u dz i eksternalizacja u ch)

o        Szybszy rozwój przystosowawczych umiejętności społecznych u dz (ze względu na szybsze tempo dojrzewania - biologicznie, intelektualnie i emocjonalnie)
- zanikanie zachowań antyspołecznych na rzecz prospołecznych
- w syt konfliktowych stosowanie społecznie akceptowanych form rozwiązywania problemu

(3)   INDYWIDUALNE CECHY RODZICÓW – wystąpieniu zab. zach sprzyjają:

a.      Cechy antyspołeczne u jednego lub dwojga rodziców

b.      Psychoza dwubiegunowa u obojga rodziców

c.      Depresja u matek

d.      W sposób pośredni: skłonność do wywoływania konfliktów małżeńskich, konflikty dot. stosowania różnych metod wychowawczych (u 2latków; przedłużanie konfliktówà utrwalanie zaburzenia)

(4)   JAKOŚĆ OPIEKI WYCHOWAWCZEJ RODZICÓW – wyst zab. zach sprzyjaja:

a.      Wrażliwość matki – brak wywołuje zach. nakierowane na zwrócenie uwagi u dziecka, co może być początkiem konfliktowej relacji

b.      Niski poziom wrażliwości emocjonalnej matki (szczególnie u chłopców)

c.      Brak warunków zaspokojenia potrzeby bezpieczeństwa (wyższy standard socjoekonomiczny – czynnik ochronny)

d.      Brak zaangażowania w proces wychowania dziecka, Surowa dyscyplina, Wrogość i stosowanie przemocy
ALE: Styl wychowania jako całość a nie poszczególne jego cechy – lepszy wskaźnik!

e.      Pobyt w instytucjach wychowawczych tj. żłobek (?)

(5)   ODRZUCENIE PRZEZ RÓWIEŚNIKÓW

a.      Campbell 1987 – dzieci sprawiające umiarkowane/duże trudności wychowawcze w wieku 6 à wyraźnie gorsze kontakty z rówieśnikami
+ zależność odwrotna

b.      Olson, 1992 – transakcyjny model reakcji pomiedzy rówieśnikami – w miare upływu czasu dzieci agresywne w interakcjach z otoczeniem stosuja coraz bardziej intensywne formy zach., co spotyka się z odpowiednio silnymi kontrakcjami ze str. Przystosowanych społ rówieśników

è Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi

à różnorodność obrazu klinicznego – kilka odmian zespołu ze względu na:

·         Dominację nadpobudliwości vs. Dominację deficytu uwagi

à charakterystyczne cechy:

·         Wczesny początek (przed 5 r.ż.) – pełny zakres objawów 4-6 r.ż.

·         Nadmierna aktywność ruchowa (gestykulacja, mimika, pobudzenie emocjonalne)

·         Trudności ze skupieniem uwagi w stopniu uniemożliwiającym wykonywanie określonych czynności przez dłuższy czas

·         Przebieg chroniczny + powtarzanie się w różnych sytuacjach

·         Zakłócenia przebiegu wyższych procesów psychicznych: myślenie i pamięć

·         Do 4 r.ż.

o        Zaburzenia snu – sen powierzchowny, trudności w zasypianiu , łatwe wybudzanie.

o        Może występować opóźniony rozwój mowy, jąkanie rozwojowe, trudności w prawidłowym artykułowaniu

o        W sferze wegetatywnej: zaburzenia jelitowe i wydalania, nadmierne pocenie się, skłonności do wymiotów

·         W wieku przedszkolnym i szkolnym

o        Duża, bezcelowa aktywność

o        Zmienność zainteresowań

o        Na pierwszy plan wysuwają się zab. uwagi (w związku ze wzrostem wymagań – początki nauki) – zbyt powierzchowna i przerzutna

o        Zmienny nastrój, drażliwość, skłonność do agresji, obniżona tolerancja na stres