Wykład I: POCZĄTKI NAUCZANIA LITERATURY POLSKIEJ
Koniec XVIII w.
· 1741 – Collegium Nobilium
· 1773 – Komisja Edukacji Narodowej
· 1764 – koronacja Stanisława Augusta
o Szkoła Rycerska
o 1765 – pierwszy teatr publiczny
Od tego czasu zaczęto uczyć języka polskiego w szkole. Wcześniej uczono tego języka równolegle z łaciną. W XVII wieku uczono oracji. W mowie i w literaturze wplatano zwroty łacińskie.
Do poł. XIX w. nauczanie było retoryczne, tzn. zakładano, że każdy szlachcic miał umieć wypowiedzieć się, napisać list pochwalny; każdy mógł być pisarzem.
· Pisano po polsku, wplatając makaronizmy, wyrazy łacińskie.
KEN à podręczniki
1795 – Polska jako kraj przestała istnieć (zabory)
· w zaborze rosyjskim początkowo panował cichy kult szkół KEN-u
1807-15 – czasy napoleońskie, klęska napoleońska à 1815, kongres wiedeński àKrólestwo Polskie
Poznań (Wielkie Księstwo Poznańskie) – Gimnazjum Św. Magdaleny
1815-47 – w zaborze austriackim postępowała germanizacja szkół
(od 1848 – poprawa)
Wykład II: OŚWIATA W ZABORACH
Zaborcom nie zależało na rozwoju oświaty.
Oscylacja między liberalizmem a eksterminacją w stosunkach między zaborcami a Polakami.
1. Zabór pruski
o 1795-1840 – okres względnej stabilizacji (liberalizm)
o 1840-1867 – prawie liberalizm
o 1870-1918 – rządy Ottona von Bismarcka – eksterminacja
2. Zabór rosyjski
o 1795-1815 (do kongresu wiedeńskiego)
§ niewielkie straty
§ praca szkół wg systemu KEN-u
o 1815-1830 – właściwie liberalizm
§ car Aleksander à konstytucja dla Polaków (zm. 1825)
§ car Mikołaj I à nienawiść do Polski i Polaków
o 1830-1863
§ powstanie listopadowe – regularna wojna przez prawie rok
§ zmiana stosunku władz rosyjskich do polskiej oświaty
§ eksterminacja, rusyfikacja
o 1864-1918
§ powstanie styczniowe – walka partyzancka
§ silna rusyfikacja
§ j. polski – językiem miejscowym, zajęcia z polskiego były nadobowiązkowe
· na przerwach nie wolno było mówić po polsku
o 1905-07 – rewolucja à zelżenie ucisku
o 1914-18 – Rosja przeciwko Austrii i Prusom
§ odblokowanie eksterminacji
3. Zabór austriacki (Galicja)
o ośrodki: Lwów, Kraków, Przemyśl, Rzeszów
o 1795-1848 – między liberalizmem a eksterminacją
§ uczono j. polskiego razem z łaciną
§ ćwiczenia z poetyki klasycznej i polskiej
§ o Mickiewicz – cicho albo wcale
o 1848-1867
§ statut organizacyjny szkół
§ języki narodowe
o 1867-1918
§ zasadnicza zmiana polityki domu cesarskiego wobec „krajów podopiecznych” w roku 1867
· autonomia galicyjska (inaczej Galicja autonomiczna)
§ osłabnięcie Austrii przez wzmocnienie Prus
§ wszystkie państwa „podopieczne” mogły rozwijać kulturę w j. narodowych
· pełna dokumentacja szkolna
§ polska szkoła na wszystkich szczeblach
I. Sejm (autonomiczny)
II. „Ministerstwo oświaty” – RSK (Rada Szkolna Krajowa[1])
· polskie podręczniki
· polskie wypisy
· sprawozdania szkolne (opublikowane)
o część naukowa
o informacje o nauczaniu
o spis profesorów
o spis uczniów
o wykaz lektur i informacje, co jest w bibliotece szkolnej
o tematy maturalne
· ścisłe programy nauczania
· komentarze do lektur szkolnych
Obecna struktura szkolnictwa jest wzorowana na galicyjskiej.
Metoda podająca związana z Herbontem (dot. wyobrażeń)
· teoria podawania wyobrażeń – wykład
1918 – doświadczenia Polski zaborowej z tego okresu zostały wykorzystane później
Pomoce naukowe w Galicji – podręczniki (głównie do historii literatury)
· Bartoszewicz
· Mecheryński
· Tarnowski
Serie wydawnicze – szkolne pomoce naukowe dla uczniów:
· wydania lektur
· komentarze do lektur
Metodycy:
· Próchnicki
· Mikołaj Mazanowski
· Artur Mazanowski
Wykłady III i IV: OŚWIATA PO ODZYSKANIU NIEPODLEGŁOŚCI (II RP)
Rozwój edycji pomocy naukowych.
Scalanie oświaty
· do lat 30. – wzór galicyjski
wielka reforma oświaty
Struktura oświaty do 1932 r.
· szkoły elementarne – powszechne ok.
· 8-klasowe gimnazjum 12 lat
Minister Jędrzejewicz è ZMIANA SYSTEMU OŚWIATY
o 4-letnie gimnazjum à wykształcenie średnie
o 2-letnie profilowane liceum à matura
§ dla elity intelektualnej, ok. 30% absolwentów gimnazjum
o studia
1938
Pierwsi absolwenci (np. Karol Wojtyła).
1 września 1939 wybuchła I woja światowa
· hitlerowcy zlikwidowali szkoły średnie
Heureza (Kazimierz Wójcicki, Rozbiór literacki w szkole, 1921)
· rozbiór = analiza
· metoda pytań – szczegółowe analizowanie dzieł
o do każdego tematu byłą przygotowana seria pytań
Dwie tendencje, które się ścierały:
HISTORIA LITERATURY
CZY
CZYTANIE DZIEŁ?
Czytanie dzieł = rozbiór, analiza
Konstanty Wojciechowski – historyk literatury, wysoki urzędnik Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Powszechnego (MWRiOP) – uważał, że literatury można uczyć tylko w połączeniu z historią.
Zjazdy polonistyczne
· udział brali:
o historycy literatury
o nauczyciele gimnazjum
o autorzy podręczników
o profesorowie wyższych uczelni
· poł. lat 20. – Wójcicki: „analiza i heureza osoby to nieco skompromitowane”
Autorzy podręczników – historycy literatury:
·&#...
chomikusowy