Socjologia kulturowa, wykład ostatni
Globalizacja
Odwołanie przede wszystkim do Rolanda Robertsona. Socjolog bardzo znany choć nie koniecznie w naszym kraju. Jest jednym z pionierów współczesnych badań nad globalizacją. Autor pojęcia glokalizacji.
Pojawia się pojęcie kultury globalnej. Czy istnieje ? Wielu powie ze nie ma czegoś takiego. Ale skoro mamy kulturę popularną na skalę światową to trzeba to uwzględnić.
W Polsce współczesnymi socjologami kulturowymi którzy jako pierwsi tym zajmowali, był Znaniecki – world-culture society. Badał procesy globalne i społeczeństwo globalne. Współczesne narody,a społeczeństwo kultury klasowej. Stanowisko Robertsona jest bardzo podobne.
Spadek znaczenia państw narodowych, wzrost znaczeń praktyk ponadnarodowych.
– Pewne rodzaje praktyk rozpowszechniają się na sale światową.
– Powstanie globalnych instytucji
– przepływ towarów i usług,
Najważniejsze jest jednak (stosując współczynnik humanistyczny) to jak kształtuje się świadomość globalna. Przez na przykład globalna kulturę ekonomiczna przechodzimy do jednego świata. Robertson podkreśla subtelna unifikację.
Termin globalizacja wszedł w połowie XX wieku. Jest nowym terminem określenia naszej świadomości. Niektórzy uważają, że to zjawisko właśnie z tego okresu. Inni jednak podkreślają, że globalizacja jest procesem narastającym od wieku XVI.
Robertson pokazuje stopniową artykulację tego procesu. Globalizacja wyzwala wielokulturowość, ale pojmowaną w specyficzny sposób.
Globalizacja wyzwala też rozmaite promocje. Pojęcie zawłaszczane przez ideologie, dlatego też koniecznie trzeba rzetelnie to badać, żeby się nie dać! Robertson krytykuje poglądy w których nie bierze się pod uwagę złożoności procesu, a tylko kultywuje pewne stereotypy. Ktytykuje zatem pojęcie późnego kapitalizmu i pojęcie ponadnarodowych korporacji, bo uważa to za redukcjonizm.
Według R. świat się jednoczy, ale nie ujednolica.
5 faz według r.
1. faza zalążkowa – wiek XV, aż do polowy wieku XVIII. Czas kiedy kształtują się kultury narodowe. Zanika średniowieczny system transnarodowy. Pojawiają się odkrycia. Wiedza i analiza wiedzy jest kluczowa dla analizy kulturowej.
2. Faza początkowa – XVIII do polowy XIX. Analiza jest eurocentryczna. Zwłaszcza ta faza dotyczy globalizacji z perspektywy europy. Faza szczególnie związana jest z kolonializmem. Ma to wpływ na globalna pamięć traumy kolonializmu obecnie. Jest to czas pojawienia się nowych idei prawa międzynarodowego. Wyartykułowane idee humanizacji relacji. Pojawiają się podmioty zainteresowane budowaniem
3. faza startu – od 1870 do 1920. Rozwój idei tożsamości narodowej. Kształtowanie się ruchów tożsamości mających na celu przezwyciężenie dotychczasowych granic i barier. Nagroda Nobla
4. lata IV – do lat 60
5. faza V – faza niepewności. Po bombie atomowej. Włączenie 3 świata do świadomości globalnej. Związane z rozszerzeniem rynku. Rozwój wartości postmaterialistycznych, Analiza sprawczości. Wzrost znaczenia nowych ruchów. Idea człowieka artykułowane w nowy sposób, chociażby przez idee praw obywatelskich. Idea świata jako całości istotne jest kształtowanie się nowoczesnego pojęcia ludzkości jako wspólnoty.
Mamy do czynienia z procesem, którego początków należy doszukiwać dawno, dawno. Oddziaływanie procesu w innych miejscach świata. Gdzie do ekumeny globalnej docierają. Proces globalizacji na początku wieku XX nabrał rozpędu. Kondycja globalna.
Mamy różne obrazy, relacje konstruowane z różnych punktów widzenia. Rozmaite światy wyobrażone. Wśród tych światów mamy różne idee dobrostanu. To co nas tu interesuje to rozłączenie pewnych idei od zintegrowanych wizji świata i ich upowszechnienie. Spór toczy się o konsens co do wartości i jak one mają być praktykowane.
Kultura globalna tłumaczona inaczej
Wallerstein – kultura jako ideologiczne pole walki. Analizował system walki. Globalizację wiąże z eksploatacją. Sprzeczności i konfliktu kapitalizmu. Odsłania aspekty kultury które usprawiedliwiały nierówności. Dla Wallersteina idea ludzkości jest tylko zasłoną konfliktu. Tymi pojęciami się manipuluje tylko po to by kapitał się akumulował.
Systemy znaczeń i wartości. Robertson uważa że problemy, takie jak bieda, wyłaniają się i są wcielane w instytucje. Są zauważane z trudem ale jednak są brane pod uwagę. Krytykują Wallersteina za to, że tego nie zauważą i że ich zdaniem Wallerstein podkreśla cynizm kapitału. Znaczenie pierwiastka kulturowego, na polu naszych wyobrażeń będą decydować się rozstrzygnięcia tego procesu.
Jak spojrzeć na proces globalizacji od strony tożsamości i kształtowania się świata jako całości? Pewne interpretacje zawsze są podstawą do kształtowania podstaw relacji. Konflikt między interpretacjami odbywa się właśnie na polu kulturowym. Wśród tych procesów i wyobrażeń to pamięć jest tym pojęciem wyjątkowo ważnym. Pozostawiany znak procesów i przemian. Relacja między historią, a pamięcią uległa zmianie. W porządku doświadczenia kulturowego, pewną przewagę zyskuje pamięć. Wyrażą się to w takich fenomenach jak znaczenie komemoracji czyli upamiętnień - znaków, gestów. Wyrażają się również w znaczeniu historii mówionej. Przejawia się to w przeformułowaniu historii w kierunku nowej historii, gdzie ważnym źródłem jest świadectwo kreowane przez możliwość rejestracji świadectw. Pojawia się tu jednocześnie pluralizm źródeł i narracji.
Dlatego znaczenia nabierają tezy, że historia jest zawsze historią współczesną. Wielu uważa że rozziew między faktami,a ich reprezentacjami jest tak wielki, że nic nie wiadomo. Historyk powie, że prawda tkwi w szczególe, w dokumencie. Dla socjologa będzie jednak liczył się przebieg procesu zmian oraz to co w pamięci. Praktyki upamiętniania to co jest brane pod uwagę i staje się częścią pamięci zbiorowej.
Pamięć zawsze była istotna. Artykułowała się w ideach. Pamiętają jednostki, ale społeczności komunikują doświadczenia zbiorowe skąd bierze się pamięć zbiorowa.
Schwartz – uważał, że pamięć bardzo selektywnie wykorzystuje wiedzę historyczną . Interesuje nas zatem to co zapamiętany i dlaczego.
Rywalizacja o hegemonie i doniosłość. Symboliczny status własnego doświadczenia. Uznanie pewnej traumy. Rzeź Ormian i głód na Ukrainie pozostają bez echa. Społeczeństwa spoglądają (selektywnie) wstecz i jest to ważne przy budowaniu teraźniejszych relacji. Charakterystyczne jest to że pamięć może być domeną różnych grup, nie tylko jednej tej samej.
Levi-Strauss – ciśnienie historyczne. Nagromadzenie pewnych zdarzeń, może rozbijając stare struktury. Wielkie momenty. Doświadczenia, które selekcjonowane są, nadaje im się znaczenie, twierdząc, że ukierunkowały one bieg wydarzeń (mur berliński w wyobraźni globalnej jako wielki moment transformacji).
Wyodrębnianie prawdy i fałszu.
Wybrać 1 z 3 zestawu i opracować
mtx