WDS_VI.doc

WDS VI (06/07)

Sławomir Łodziński

Kulturowe podstawy życia społecznego (II) 

Punkty wykładu

1.               Kultura i czas:

-        kultura a „tworzenie” czasu (kulturowe formy przejawiania się czasu);

-        przechodzenie od „czasu naturalnego” do „czasu sztucznego”;

-        „nowoczesność” jako „chronocentryzm” – „kultura kalendarza” i „kultura terminarza” (fenomen „rozszerzonej teraźniejszości”);

-        cechy czasu jako zjawiska społecznego:

-        trwanie i nieodwracalność „upływu czasu”;

-        odróżnianie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości;

-        poczucie ciągłości. 

-        typologia czasu Edmunda Leacha:

-        czas pierwotny (cykliczny),
-        historyczny,
-        magiczny; 
-        naukowy (ilościowy);
-        polityczny. 

-        czas jako aspekt zmiany społecznej (społeczeństwa „zimne” i „gorące”);

-        orientacje czasowe obowiązujące w danej kulturze (retrospektywna, prospektywna i prezentystyczna);

-        czas a zróżnicowanie społeczne („rynkowa wartość czasu”) i „schizofrenia temporalna”;

-        społeczeństwo polskie jako społeczeństwo różnych rytmów czasowych (społeczne poczucie czasu wśród współczesnych Polaków).

2.               Kultura i przestrzeń:  

-        kultura a formy „wykorzystania” przestrzeni;

-        dystans społeczny a relacje społeczne w przestrzeni (koncepcja Edwarda T. Halla) – dystans:

-        intymny;
-        osobisty;
-        towarzyski;
-        publiczny.  

-        „przestrzeń” i „miejsce” w kulturze;

-        elementy („pojęcia”) ludzkiej przestrzeni:

-        centrum i peryferie;

-        bliskie i dalekie;

-        tył i przód;

-        lewo i prawo

-        wysoko i nisko. 
3.               Kultura i język: 

-        język a tworzenie znaczeń w kulturze (język nazywa, klasyfikuje i tworzy rzeczywistość);

-        cechy języka jako wzorca kultury:

-        produktywność (wytwarzanie nowych znaczeń);

-        arbitralność (pojęcia językowe jako konwencje);

-        semantyczność (kategoryzacja świata);

-        nadużywalność („giętkość” informacyjna języka).

-        kultura i język – wzajemne związki:

-        etnolingwistyka – hipoteza Sapira i Whorfa: język jako podstawa komunikacji w kulturze;

-        „etnograficzna teoria języka” – B. Malinowski: to kultura określa język;

-        funkcje języka:

-        rejestracja spostrzeżeń i wiedzy, zapis wiedzy i informacji, przekazywanie ich następnym pokoleniom:
-        kultura oralna oraz pismo – kultura (koncepcja Jacka Goodego);

-        język (pismo) a nowoczesne środki masowego przekazu („zimne” i „gorące” środki przekazu – koncepcja M. MacLuhana);

...