Spis treści
1. Pojęcie produktu krajowego brutto (PKB). Składniki i sposoby obliczania PKB. 4
2. Czy PKB jest dobrym miernikiem dobrobytu społeczeństwa? Jakie inne mierniki są stosowane do oceny dobrobytu? 4
3. Zmiany wielkości konsumpcji w gospodarce. Różne stanowiska teoretyczne (teoria keynesowska, dochodu permanentnego i cyklu życia). Efekt Majątkowy 5
4. Czynniki kształtujące wielkość nakładów inwestycyjnych. Inwestycje a wahania koniunkturalne i wzrost gospodarczy. 6
5. Wpływ wielkości podatków na tempo wzrostu gospodarczego. Dyskusja na temat nadmiernego fiskalizmu w gospodarce. 7
6. Wielookresowe ograniczenie budżetowe gospodarki. Równoważność Ricarda. 8
7. Rola państwa w gospodarce: instytucje, wytwarzanie dóbr publicznych i redystrybucja dochodów. 8
8. Co to jest pieniądz? Omów funkcje pieniądza i motywy popytu na pieniądz. 8
9. W jaki sposób banki centralne kontrolują poziom i zmiany nominalnych stóp procentowych? Dlaczego banki centralne regulują stopy procentowe zamiast podaży pieniądza? 8
10. Wpływ sterowania przez bank centralny stopą procentową na procesy realne w gospodarce. 8
11. Bezrobocie i przyczyny tego zjawiska. Bezrobocie równowagi i naturalna stopa bezrobocia. 8
12. Omów wybrane hipotezy na temat źródeł bezrobocia: klin podatkowy, płaca mobilizująca (efficiency wage), „swoi-obcy” (insiders –outsiders). 8
13. Poglądy klasyków i keynesistów w sprawie istnienia i przyczyn bezrobocia oraz sposobów jego zwalczania. 8
14. Mikroekonomiczne źródła sztywności cen i płac. 8
15. Model IS-LM i zastosowanie modelu do opisu polityki makroekonomicznej. 8
16. Wykorzystując model IS-LM przedstaw możliwe skutki polityki budżetowej (fiskalnej) w gospodarce zamkniętej. 8
17. Wykorzystując model IS-LM przedstaw możliwe skutki polityki pieniężnej (monetarnej) w gospodarce zamkniętej. 8
18. Model AD-AS Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
19. Wykorzystując model AD-AS przedstaw reakcję gospodarki na szoki popytowe i podażowe. 8
20. Opisz typowy cykl koniunkturalny w gospodarce i wyjaśnij jego mechanizm. 8
21. Inflacja i deflacja oraz sposoby pomiaru. Wpływ inflacji i deflacji na wzrost gospodarczy. 8
22. Społeczne koszty inflacji i polityka deflacyjna. 8
23. Przedstaw krzywą Philipsa i dyskusję dotyczącą zależności, jaką ona opisuje. 8
24. Czym jest stagflacja? Przedstaw przyczyny stagflacji za pośrednictwem modelu AD-AS. 8
25. Inflacja i bezrobocie są swoistymi „chorobami” gospodarki. Która z nich jest, Twoim zdaniem, bardziej dotkliwa, poważniejsza? 8
26. Wpływ oczekiwań na zachowania podmiotów gospodarczych. Hipoteza racjonalnych oczekiwań. 8
27. Przedstaw główne korzyści społeczeństwa wynikające z prowadzenia handlu zagranicznego. Teoria kosztów komparatywnych Ricarda i teoria Heckschera-Ohlina. 8
28. Czy Państwo powinno chronić rynek krajowy przed towarami z zagranicy – przedstaw argumenty za i przeciw protekcjonizmowi? 8
29. Czynniki kształtujące kurs walutowy. Przedstaw skutki zmian kursu walutowego na gospodarkę. 8
30. Omów skutki ekspansywnej i restrykcyjnej polityki budżetowej (fiskalnej) w gospodarce otwartej. 8
31. Omów skutki ekspansywnej i restrykcyjnej polityki pieniężnej (monetarnej) w gospodarce otwartej. 8
32. Model Mundella – Fleminga jako narzędzie analizy wpływu polityki fiskalnej i monetarnej na produkcję w gospodarce otwartej. 8
33. Deficyt budżetowy i sposoby jego finansowania. Granice długu publicznego. 8
34. Ekonomia podaży. Krzywa Laffera. 8
35. Pojęcie wzrostu gospodarczego i jego pomiar. Dyskusja na temat czynników wzrostu gospodarczego. 8
36. Teoria wzrostu: model Solowa. Problem konwergencji. 8
37. Przedstaw sposoby oddziaływania państwa na wzrost gospodarczy oraz pokaż ich możliwe skutki. 8
38. Elastyczność cenowa i dochodowa popytu jako narzędzie analizy zachowania konsumentów na rynku produktu. 8
39. Efekt substytucyjny i dochodowy zmiany ceny. Funkcja popytu skompensowanego. 8
40. Korzyści i niekorzyści skali w produkcji. 8
41. Funkcje produkcji. Izokwanta. 8
42. Krótkookresowe i długookresowe funkcje kosztów produkcji. 8
43. Koszty w ujęciu księgowym i ekonomicznym. 8
44. Analiza porównawcza konkurencji doskonałej i monopolu pełnego. 8
45. Maksymalizacja zysku firmy doskonale konkurencyjnej w krótkim i długim okresie. Produkcja o popyt firmy na zmienny czynnik produkcji w punkcie optimum. 8
46. Równowaga firmy i gałęzi na rynku doskonale konkurencyjnym w krótkim i długim okresie. 8
47. Wielkość produkcji maksymalizującej zysk i decyzje dotyczące zatrudnienia czynników produkcji w monopolu. Społeczny koszt wytworzenia siły monopolowej. 8
48. Różnicowanie cen w monopolu oraz sposoby wyznaczania ceny na produkt przez monopolizację. 8
49. Bariery wejścia i wyjścia z gałęzi. Wpływ barier na warunki konkurencji w gałęzi. 8
50. Konkurencja oligopolistyczna. Modele duopolu Cournota i Stackelberga. 8
51. Kartel jako przykład strategicznych zachowań podmiotów ekonomicznych. 8
52. Konkurencja monopolistyczna – maksymalizacja zysku w krótkim i długim okresie. 8
53. Popyt na czynniki produkcji. Równowaga na rynku czynnika w warunkach konkurencji doskonałej, monopolu i monopsonu. 8
54. Gospodarstwo domowe w roli dostawcy pracy. Pływ pracy na podaż pracy. 8
55. Popyt na pracę i podaż pracy, równowaga na rynku pracy w warunkach doskonałej konkurencji, monopsonu i przy istnieniu związków zawodowych. 8
56. Międzyokresowy model wyboru konsumenta. Rozkład oszczędności i konsumpcji w czasie. Wpływ zmian stopy procentowej na decyzje gospodarstwa domowego. 8
57. Oddziaływanie ryzyka i niepewności na decyzje gospodarstwa domowego i rynki ubezpieczeń. 8
58. Niesprawność mechanizmu rynkowego a rola sektora publicznego. 8
59. Granice możliwości oddziaływania państwa na gospodarkę (government failures). 8
60. Monopol naturalny. Uzasadnienie dla regulacji monopoli naturalnych. 8
61. Zmiana wartości pieniądza w czasie. 8
62. Efekty zewnętrzne jako przykład zawodności rynku. Twierdzenie Coase’a. Metody internalizacji efektów zewnętrznych. 8
63. Dobra publiczne i przyczyny problemów z ich dostarczaniem. 8
64. Oddziaływanie asymetrii informacji na decyzje podmiotów gospodarczych i jej wpływ na zaburzenia na rynkach: negatywna selekcja i pokusa nadużycia (ryzyko moralne). 8
65. Asymetria informacyjna a problem pryncypała – agenta. 8
66. Wykorzystanie teorii gier do analizy zachowań strategicznych. Równowaga Nasha. Gra dylemat więźnia. 8
67. Teoria równowagi ogólnej. Dwa twierdzenia ekonomii dobrobytu. 8
68. Optimum Pareto. Definicja i własności tej definicji optimum społecznego. 8
69. Optymalny wybór konsumenta przy różnym układzie preferencji. 8
1. Pojęcie produktu krajowego brutto (PKB). Składniki i sposoby obliczania PKB.
Najbardziej kompleksowym miernikiem produkcji globalnej w gospodarce jest PKB. Jest on miernikiem wartości rynkowej wszystkich dóbr końcowych i usług (owsianki, piwa, samochodów, opieki zdrowotnej itp.), wytworzonym w kraju w ciągu roku. PKB można mierzyć dwojako:
1. PKB nominalny – wyrażony jest w bieżących cenach rynkowych, jest miarą produkcji krajowej łącznie z podatkami pośrednimi na dobra i usługi.
PKB w cenach rynkowych = C + I + G
2. PKB realny (uwzględniający inflację – spadek i wzrost siły nabywczej jednostki pieniężnej)– obliczany jest w cenach stałych albo niezmienianych np. w cenach z 1992 roku. Zmiany realnego PKB są najlepszym i najszerzej dostępnym miernikiem poziomu produkcji i jej dynamiki.[1] Mierzymy nim konsumpcję, inwestycje, zakupy rządowe i export w jednostkach fizycznych.[2] Jest miarą produkcji krajowej z pominięciem podatków pośrednich.
PKB w cenach bazowych = C + I + G – TE
PKB w cenach rynkowych > PKB w cenach bazowych o wielkość podatków pośrednich
Wielkość PKB wyliczamy i rozpatrujemy na trzy sposoby:[3]
1. jako wydatki na dobra i usługi różnych podmiotów gospodarczych: gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, państwa lub cudzoziemców. Pomiar PKB przez sumowanie wydatków.
Składowe (składniki) PKB (Y):
+ konsumpcja (C) (prywatne wydatki n konsumpcję dóbr i usług
+ inwestycje brutto (I) (prywatnych inwestycji krajowych brutto),
+ zakupy rządowe (G) (państwowych wydatków na konsumpcję i inwestycje brutto),
+ export netto dóbr i usług (X) (export - import) czyli saldo bilansu handlowego,
A więc otrzymujemy:
Y = C + I + G + X
2. jako suma wielkość produkcji w różnych gałęziach gospodarki: w rolnictwie, górnictwie, przemyśle itp. – pomiar PKB poprzez produkcję : wartość dodana.
Wliczane są tu dobra pośrednie, ponieważ wiele gałęzi gospodarki specjalizuje się w ich wytwarzaniu. Aby zapobiec kilkukrotnemu liczeniu tych samych pozycji wprowadzono pojęcie wartości dodanej, czyli różnica między przychodem przedsiębiorstwa, pochodzącym ze sprzedaży produktów, a sumą jaką musi zapłacić innym przedsiębiorstwom za zużyte przez siebie dobra pośrednie. (miara wielkości, jaką przedsiębiorstwo dodaje do każdego produktu na każdym etapie procesu produkcji).
PKB (Y) = Σ wartości dodanych wytworzonych przez wszystkie przedsiębiorstwa
3. jako całkowity dochód sumując płace i zyski uzyskane przez różne grupy wytwarzające PKB. Pomiar PKB poprzez sumowanie dochodów
Składowe (składniki) PKB (Y):
+ dochody czynników należących do gospodarstw domowych (DI) dochody rozporządzalne gospodarstw domowych,
+ dochody czynników należących do przedsiębiorstw (GBS) – oszczędności brutto przedsiębiorstw,
+ dochody czynników należących do państwa (TN) – podatek netto, dochody podatkowe netto,
Y = DI + GBS + TN
2. Czy PKB jest dobrym miernikiem dobrobytu społeczeństwa? Jakie inne mierniki są stosowane do oceny dobrobytu?
Przeciw PKB:
- nie obejmuje dochodów pracy uzyskiwanych poza granicami kraju,
- nie obejmuje dochodów z kapitałów z zagranicy,
- obejmuje dochody cudzoziemców pracujących na terenie danego kraju,
- obejmuje dochody cudzoziemców z zainwestowanego w danym kraju kapitału,
-
...