piesn vi co by ty urodziwa hanno na to dala.pdf
(
225 KB
)
Pobierz
Ta lektura
, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie
wolnelektury.pl
.
Utwór opracowany został w ramach projektu
Wolne Lektury
przez
fun-
dację Nowoczesna Polska
.
JAN KOCHANOWSKI
Pieśń VI
¹
Co by ty, urodziwa Hanno, na to dała,
Aby ta twoja gładkość² wiecznie z tobą trwała?
Wierzę, w tym wieku młodym ani myślisz o tym,
Ale byś też i dobrze myśliła, nic po tym.
Bo czas nie da trwać żadnej rzeczy w jednej mierze,
A jako wszytko niesie, tak zaś wszytko bierze.
Widziałem ja po ranu piękny kwiat przyjemny,
A widziałem zaś wieczór zwiędły i nikczemny.
I drzewa, które teraz odziały sie w liście,
Złupi z tego ubioru mroźnej zimy przyszcie.
W tymże prawie i człowiek, a w gorszym, bo kwiaty
I drzewa w rok wetują zawżdy swej utraty,
Odmładzając sie znowu; ale człowiekowi
Kiedy sie raz na twarzy zima postanowi³,
A włos śniegiem przypadnie, gęsta wiosna minie,
Niżli⁴ z głowy przeziębłej ten zimny rok zginie.
Czemu jeleń pierzchliwy łaskawsze ma bogi,
Któremu wolno zrzucić pochodzone⁵ rogi?
Czemu wąż fortunniejszy, który z przyrodzenia
Każdy rok wiotche⁶ lata na młodą płeć⁷ mienia?
Człowiek, choć wyraz⁸ Boży, niesposobny na to⁹
Ani nalazł fortelu na szedziwe lato¹⁰.
Oszukały sie króla tessalskiego córy¹¹,
A ojca nieboraka jeszcze barziej, który
¹W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w utworze jest
odmienne od znaczenia obecnego.
²
ś
(daw.) — piękno, uroda.
³
i
— tu: postawić, umieścić.
⁴
ii
— a nigdy.
⁵
— zniszczony.
⁶
i
(starop.) — stary.
⁷
e
(daw.) — skóra, cera.
⁸
— tu: obraz.
⁹
ie
— nie ma na to sposobu.
¹⁰
eie
(starop.) — sędziwy wiek.
¹¹
ie eie i
(w. –) — agment stanowi nawiązanie do mit.
gr.: zemsta Medei za krzywdy, które wyrządził jej król tessalski Pelias; Medea przekonała jego córki, że jest
Dać gardło musiał dla ich głupiej pobożności¹²;
Bo, życząc mu nowych lat i pierwszej młodości,
W nadzieję¹³ ziół schwalonych spólnie go zabiły,
Żeby w rzeczy¹⁴ starą krew’ z niego wycedziły.
Potym go czarownica¹⁵ w kocioł wrzącej wody
Wrzuciła między zioła; a ten, nie rzkąc¹⁶ młody,
Ale ani wstał żywy; jakoby¹⁷ to było
Kosztowne ziele, co by sto lat wyparzyło.
Przeto póki panuje wiosna w twarzy twojej,
Daj sie, Hanno, napatrzyć wdzięcznej¹⁸ krasy swojej;
Która nie da nic naprzód ani Fosforowi¹⁹,
Kiedy napiękniej z morza wynika²⁰ ku dniowi.
A wy, malarze, i wy, co marmór cieszecie²¹,
Jesli przyszłemu wieku zachować sie chcecie,
Malujcie tę piękną twarz i rzeźcie²² w kamieniu.
Nie był jako żyw Zewksis²³ w takim podziwieniu
Ani zacny Fidyjas²⁴, jako wy możecie
Z tej tylko samej sztuki sławni być na świecie.
Ja na farbach malarskich nic sie nie rozumiem,
Także wiele z marmórem postępować umiem²⁵,
Ale wierszem ozdobnym i rymy gładkiemi
Mam nadzieję, że z mistrzmi porównam dobremi.
Temi ja przeciw długim latom²⁶ sie zastawię,
A za chęcią cnych bogiń²⁷ imię twe wybawię
Z niepamięci nieszczęsnej, że o twej urodzie
Będzie wiek pozny wiedział i po naszym schodzie²⁸.
Nie była wiecznie gładka sławna pani ona²⁹,
Dla której mocna Troja z gruntu wywrócona;
w stanie odrodzić się młody, gdy poćwiartują go i ugotują w kotle z cudownymi ziołami. Pelias się nie odrodził,
przerażone córki udały się na wygnanie.
¹²
ś
— tu: przywiązanie.
¹³
ie
— w zaufaniu do.
¹⁴
e
— rzekomo.
¹⁵
i
— tu: Medea.
¹⁶
ie
— już nie mówiąc (że nie).
¹⁷
— jakżeby.
¹⁸
i
* (starop.) — miły.
¹⁹Fosfor — Jutrzenka poranna.
²⁰
i
— wynurzać się.
²¹
ieeie
(forma starop.) — obciosujecie.
²²
eie
(starop. forma trybu rozkazującego) — rzezajcie, rzeźbijcie.
²³Zeuksis (V w. p.n.e.) — sławny malarz gr.
²⁴Fidyjas (V w. p.n.e.) — sławny rzeźbiarz gr.
²⁵
e iee ie
— nie umiem (znaczenie wynika z konstrukcji zdania złoż.).
²⁶
ei i
— przeciw długoletniemu zapomnieniu.
²⁷
e iie
— muzy.
²⁸
ie
— po naszym końcu (tj. śmierci).
²⁹
i
— ta pani; chodzi o Helenę trojańską.
Pieśń VI i
By ją był Parys poznał w szostymdziestym lecie³⁰,
Nigdy by był tej trwogi³¹ nie wzbudził na świecie.
Ale jednak, co jej wiek łakomy³² uszkodził,
To swym pismem życzliwy poeta³³ nagrodził.
Za co, nie wiem, przecz go Bóg ślepoty nie zbawił³⁴,
Ponieważ Stezychora³⁵ o wzrok był przyprawił,
Że tęż istą³⁶ śmiał ganić rymem uszczypliwym,
Acz to potym odwołał piórem osobliwym³⁷.
Ja stąd oczu nie stracę i w tym będę stały,
Że chwalić nie omieszkam, co jest godno chwały.
Bo nie leda Bóg jako swych darów rozdawa,
Temu łaskawszy, komu co nad ludzi dawa.
Przeto tusz³⁸ dobrze, Hanno urodziwa, sobie,
Z twoich darów znać, że Bóg jest łaskawym tobie.
Który jako ozdobę i piękność szacuje,
Ten czyn niezmierzonego świata okazuje
Tak pięknie zbudowany; kto sklepowi³⁹ temu,
Nadobnemi gwiazdami ślicznie sadzonemu,
Nadziwować sie może? Kto nocoświetnego
Miesiąca⁴⁰ abo słońca niespracowanego
Napatrzył sie do wolej, lubo rano wstaje,
Lubo ku wieczorowi prędki bieg podaje?
Taki więc z swej łożnicy nowy oblubieniec
Wychodzi; na nim złoty płaszcz i złoty wieniec,
Perłami przeplatany, gore znakomity,
Jego ze wszech namilszej⁴¹ dar niepospolity.
Ale i ziemia nie jest bez swojej ozdoby,
Bo i tę Bóg oszlachcił dziwnymi sposoby:
To górami, to lasy, to kryształowemi
Rzekami, to łąkami pięknie kwitnącemi.
³⁰
ie eie
— w sześćdziesiątym roku (jej) życia.
³¹
— chodzi o wojnę trojańską, której przyczyną było porwanie pięknej Heleny przez królewicza
trojańskiego Parysa.
³²
ie
— czas, który łakomie wszystko pożera.
³³
e
— chodzi o Homera, autora
Ii
i
ei
, w których opisana jest wojna trojańska i losy jej boha-
terów, ślepy poeta (zob. w. ).
³⁴
ie i
(starop.) — nie pozbawił.
³⁵
e i
— naraził na utratę wzroku; poeta Stezychor (VII/VI w. p.n.e.) miał
oślepnąć z powodu złorzeczenia Helenie i wzroku nie odzyskał, mimo że odwołał złorzeczenia.
³⁶
i
(starop.) — tę samą.
³⁷
i
— tu: własny.
³⁸
ie
(starop.) — spodziewaj się, miej nadzieję.
³⁹
e
* (daw.) — sklepienie.
⁴⁰
śie iei
— świecący w nocy księżyc (por. łac.
i
: przydomek Diany, bogini księżyca,
używany przez Horacego).
⁴¹
e e ie
— w domyśle: oblubienicy.
Pieśń VI i
A w poły ją przepasał morzem urównanym⁴²,
Prosto jakoby pasem śrebrem okowanym.
Taki przede wszytkimi polem rozmierzonym⁴³
Leci obrzym udatny pędem niewściągnionym.
Tego na kresie czeka albo trynóg⁴⁴ drogi,
Albo prędki koń, albo bawół złotorogi.
To takie, co widzimy⁴⁵. Cóż, gdzie nasze oczy
Dosiąc nie mogą? gdzie Myśl, która niebem toczy,
Gdzie sama Piękność świeci i kształty wszech rzeczy⁴⁶?
Nie może tego pojąć mdły⁴⁷ rozum człowieczy.
Dar Boży tedy gładkość, a dar znamienity,
Bo jesli go Ten nie da, zinąd nienabyty,
Jako są insze rzeczy, których człowiek może
Za swym staraniem dostać: tu nic nie pomoże.
⁴²
— równo rozlany.
⁴³
e iee
— pole wyścigowe.
⁴⁴
— trójnóg (tj. nagroda).
⁴⁵
ie ii
— to, co widzimy, jest takie.
⁴⁶
e e
— idee, rozumiane w ujęciu filozofii Platona i neoplatończyków jako prawzory rzeczy.
⁴⁷
(daw.) — słaby, marny.
Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go
swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami
(przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione
są na licencji
Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach . PL
.
Źródło:
http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/agmenta-piesn-vi-co-by-ty-urodziwa-hanno-na-to-dala
Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Fragmenta albo pozostałe pisma, Drukarnia Łazarzowa,
Kraków,
Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyowa
wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.
Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.
Okładka na podstawie:
FreeWine@Flickr, CC BY .
Pieśń VI i
Plik z chomika:
KARAOKEMANIAC
Inne pliki z tego folderu:
zwiewnosc.pdf
(152 KB)
zwierzyniec.pdf
(137 KB)
zwierciadlana zagadka.pdf
(625 KB)
zrale sa w ogniu nurzane.pdf
(174 KB)
znasz li ten kraj.pdf
(558 KB)
Inne foldery tego chomika:
KARAOKE (ORBISON,ANKA,SEDAKA...43 UTW.)
1960 - Spartakus
Amatorki FOTO
Archiwum utworów Midi, Karaoke, Teksty
Bella
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin