Kopalnia rud niklu w Szlarach.pdf
(
251 KB
)
Pobierz
274397755 UNPDF
Kopalnia rud niklu w Szklarach
Niemcza
5616
Lokalizacja:
województwo dolnoœl¹skie
powiat z¹bkowicki
gmina Z¹bkowice Œl¹skie
miejscowoϾ Szklary
Rejon geograiczny:
Sudety z Przedgórzem Sudeckim
Przedgórze Sudeckie
Wzgórza Niemczañsko -Strzeliñskie
5614
Jednostka geologiczna
:
blok przedsudecki
strefa Niemczy (masyw Szklar)
3628
Z¹bkowice Œl¹skie
3632
1
Masyw Szklar, zaznaczaj¹cy siê w morfologii terenu jako
Wzgórza Szklarskie, wznosi siê ponad otaczaj¹cy teren na
oko³o 80 m i ma wyraŸnie po³udnikowe wyd³u¿enie. W
masywie tym, w odleg³oœci 5 km od Niemczy i 400 m od
Szklar, znajduje siê opisywany obiekt geoturystyczny. Jest
nim unikalne w skali kraju (a nawet Europy) stanowisko
wystêpowania chryzoprazów (zielonej, pó³przeŸroczystej
odmiany chalcedonu, mikrokrystalicznej odmiany kwar-
cu) oraz kompletnego proilu z³o¿a krzemianowych rud
niklu, rozwiniêtego na zserpentynizowanych ultrabazytach
(ska³ach magmowych ultrazasadowych).
Masyw Szklar wystêpuje w streie Niemczy, jednostki
wydzielonej na obszarze bloku przedsudeckiego, granicz¹cej
od zachodu z blokiem sowiogórskim, a od wschodu z kry-
stalinikiem Wzgórz Niemczañskich. Masyw ten zbudowany
jest ze ska³ metamoricznych (przeobra¿onych) – serpenty-
nitów, w otoczeniu których wystêpuj¹ ska³y strefy Niemczy:
gnejsy, amibolity, kataklazyty czy mylonity. Wspomniane
serpentynity nale¿¹ do paleozoicznej sekwencji oiolitowej,
na nich zalegaj¹ osady czwartorzêdowe, tworz¹ce swoist¹
pokrywê zwietrzelinow¹.
Na powierzchni serpentynity ods³aniaj¹ siê jedynie
miejscami. Zobaczyæ mo¿na dwie ich odmiany: sepertynity
w³aœciwe (zbudowane z minera³ów grupy serpentynitu:
antygorytu i chryzotylu), zawieraj¹ce reliktowe oliwiny oraz
serpentynity oliwinowe (zbudowane z minera³ów grupy
serpentynu i oliwinu). Serpentynity s¹ ska³ami o teksturze
skrytokrystalicznej, barwy szarozielonej do czarnej, z
wyraŸnie po³yskuj¹cymi czarnymi kryszta³kami aktynolitu
(minera³u z grupy amiboli) i magnetytu (rudy ¿elaza).
W streie przypowierzchniowej ska³y s¹ silnie zwietrza³e,
a pokrywa zwietrzelinowa mo¿e mieæ gruboœæ ponad 70
metrów. Powsta³a ona oko³o 25 mln lat temu (w oligoce-
nie) w wyniku wietrzenia chemicznego i izycznego ser-
pentynitów w warunkach gor¹cego i wilgotnego klimatu.
Zawartoœæ niklu w pokrywie waha siê od 0,18 do 0,28%,
przy œredniej zawartoœci tego pierwiastka w ska³ach ultra-
zasadowych 0,14-0,2%. Wœród zwietrzelin wyró¿niono
kilka grup: zwietrzelinê ziemist¹, zwietrzelinê z bloczkami
serpentynitu, bloczki serpentynitu, zwietrza³y serpentynit
o zachowanej strukturze pierwotnej, zwietrzelinê z blocz-
kami skrzemienia³ego serpentynitu, bloczki skrzemienia³ego
serpentynitu, zwietrzelina z bloczkami zmienionego serpen-
tynitu oraz zwietrza³y serpentynit zmieniony.
Z³o¿e chryzoprazu w Szklarach uchodzi za najs³awniejsze,
wrêcz klasyczne na obszarze Polski i Europy. Najpowszech-
niejszymi formami wystêpowania chryzoprazu s¹ ¿y³y i p³yty
o mi¹¿szoœciach od kilku milimetrów do 15 centymetrów.
W opisywanym obiekcie w XIX wieku zosta³y po raz pierw-
szy rozpoznane nastêpuj¹ce minera³y: pimelit, schuchardyt i
aerolit niklowy. Z³o¿e rud niklu w Szklarach zosta³o odkryte
dopiero w koñcu XIX wieku, ale ju¿ w XVIII wieku prowa-
dzone by³y tu roboty górnicze w poszukiwaniu chryzoprazu
– minera³u ówczeœnie bardzo cenionego i nale¿¹cego do
kamieni szlachetnych. W œredniowieczu nale¿a³ on do po-
szukiwanych talizmanów i uchodzi³ za medykament lecz¹cy
wady wzroku. W wieku XVII i XVIII jego popularnoϾ szcze-
gólnie wzros³a, umieszczany by³ w insygniach królewskich w
s¹siedztwie brylantów, pere³ i innych cennych kamieni. Chry-
zopraz œl¹ski zobaczyæ mo¿na w British Museum w Londynie
(zdobi tabakierê) oraz w kaplicy katedralnej na Hradczanach
w Pradze, w moskiewskim skarbcu kremlowskim zdobi
medalion z tabakier¹. Chryzoprazy o najwiêkszym stopniu
czystoœci u¿ywane by³y w jubilerstwie, gorsze okazy s³u¿y³y
do wyrobów galanterii artystycznej, naczyñ liturgicznych i
pami¹tek. Odmiany nieco zanieczyszczone, lekko spêkane
wykorzystywane by³y jako elementy ok³adzinowe do mebli
i posadzek.
Na terenie opisywanego obiektu powszechnie wystêpuj¹
inne cenne minera³y takie jak: opal, chalcedon, magnezyt,
sporadycznie znaleŸæ mo¿na kwarc oraz wspomniane:
pimelit, schuchardyt i aerolit niklowy.
2
3
4
34
Szklary
Z przystanku PKS (Szklary Huta) nale¿y wyruszyæ drog¹ na
wschód (pocz¹tkowo asfaltow¹, a nastêpnie poln¹) by po 10
minutach znaleŸæ siê przy wyrobisku. Opisywany obiekt obec-
nie jest dostêpny bez ograniczeñ. Brak jest te¿ jakiegokolwiek
zagospodarowania. Teren wyrobiska jest opuszczony, a
infrastruktura techniczna (dojazd i parking) praktycznie nie
istniej¹. Czêste wizyty poszukiwaczy minera³ów i ska³ (jest
to miejsce dobrze znane wœród kolekcjonerów) czêœciowo
chroni obiekt przed zaroœniêciem dzik¹ szat¹ roœlinn¹.
tinized ultramaics. The massif is composed of serpentinites
surrounded by metamorphics of the Niemcza tectonic zone
(gneisses, amphibolites, cataclasites, mylonites). Serpentinites
belong to the Paleozoic ophiolite succession and are cov-
ered by weathering crust followed by Quaternary deposits.
Mining activity has commenced in the XVIIIth century when
exploration for and exploitation of chrysoprase veins were
undertaken. In the XIXth century nickel ores were dis-
covered. Apart from chrysoprase, common minerals are:
opal, chalcedony, magnesite, more rare quartz, pimelite,
schuchardite and Ni-aerolite (the latter three were found and
described for the irst time at this site). Chrysoprases from
this locality were mounted in the royal insignia, bracelets,
snuffboxes, medallions and in luxury mosaics.
The Nickel ore mine in Szklary
This unique site, located in the so-called Szklary Massif,
is famous for the occurrence of chrysoprase and for the full
sequence of weathering nickel ores formed atop the serpen-
1
3
2
4
Autorzy karty stanowiska dokumentacyjnego i fotograii:
A. Muszer, J.Muszer (2005)
Wybrana literatura: 108, 154, 155,
186, 310, 311, 312, 371
35
Plik z chomika:
pusiaczka91
Inne pliki z tego folderu:
Żwirownia w Paplinie.pdf
(266 KB)
Żwirownia osadów polodowcowych w Zwierzynie.pdf
(268 KB)
Żwirownia osadów polodowcowych w Wyrzysku-Hetkach.pdf
(392 KB)
Żwirownia osadów polodowcowych w Kanigowie.pdf
(218 KB)
Ścianka Krystyny i Władysława Pożaryskich w kamieniołomie w Bochotnicy.pdf
(173 KB)
Inne foldery tego chomika:
AAA Praca magisterska
Filmy krajoznawcze
Geografia
Języki obce
licencjat
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin