Podstawowe pytanie nauk o organizacji i zarządzaniu: W jaki sposób człowiek organizuje działania (indywidualne i zespołowe) oraz jak funkcjonują i rozwijają się stworzone przez niego całości organizacyjne (struktury)?
Przedmiotem nauk o organizacji i zarządzaniu jest człowiek i rzeczowe środki działania (warunki, narzędzia, procesy)
Podmiotem nauk jest człowiek jako istota działająca, a więc zachowująca się świadomie.
Sposób działania – to umyślny dobór zasobów i środków działania oraz zgodne z zamiarem ich zastosowania
Technika działania – to szczegółowo opisany sposób działania
Metoda – to uświadomiony i uporządkowany sposób działania złożonego, powtarzalny z racji jego skuteczności
Nauka ta ma charakter interdyscyplinarny
Kierowanie – odnosi się do ludzi (jest tyle definicji ilu autorów się tym zajmuje) à to sztuka osiągania celów przez innych ludzi
Funkcje kierownicze:
- planowanie
- organizowanie
- motywowanie
- kontrolowanie (wyniku pracy, przebiegu pracy)
Role kierownika (menedżera) nie zależnie od szczebla hierarchicznego:
1. Role sterujące (decyzyjne)
a) inicjator (przedsiębiorca) – jest inicjatorem, projektodawcą i stymulatorem zmian i innowacji
b) regulator (korektor) – koryguje występujące w firmie zakłócenia
c) dysponent (dystrybutor zasobów) – rozdziela wszelkie zasoby firmy; czas, fundusze, wyposażenie, ludzi
d) negocjator – reprezentuje organizację w głównych negocjacjach w istotnych dla firmy sprawach
2. Role interpersonalne (społeczne)
a) reprezentant (symboliczna) – jest prawnym i społecznym symbolem firmy
b) przywódca (lider) – buduje relacje z podwładnymi, komunikuje się z nimi, motywuje – jest przywódcą (coachem)
c) łącznik – utrzymuje sieć kontaktów poza firmą, które jej pomagają i umożliwiają zdobywanie informacji
3. Role informacyjna
a) monitor (monitorowanie) – poszukuje informacji zewnętrznych i wewnętrznych o zdarzeniach mających wpływ na firmę
b) propagator (rozsadnik) – rozpowszechnia wewnątrz firmy informacje pochodzące ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych
c) rzecznik (spiker) – przekazuje na zewnątrz firmy informacje o niej samej
Kwalifikacje menedżerskie:
a) techniczne (specjalistyczne) – ten rodzaj umiejętności jest niezbędny w przypadku, gdy kierownik wywiązując się z roli koordynatora zachowań podwładnych:
· ściśle wyznacza czas realizacji zadań
· dzieli zadania zespołu na czynności
· wpływa istotnie lub narzuca sposób wykonania zadań (czynności, tzn. czas, tempo i kolejność ich wykonywania)
· przydziela zadania poszczególnym osobom
· kontroluje, ocenia i koryguje w/w determinanty działania podwładnych
Umiejętności specjalistyczne służą więc kierownikowi do pełnienia operacyjnych funkcji kierowniczych polegających na nadzorze i instruktażu podwładnych który niekiedy oznacza konieczność zademonstrowania wykonania czynności.
b) koncepcyjne – obejmują te umiejętności, które wiążą się z wyznaczaniem celów działania dla całego obszaru kierowania lub opracowania sposobów realizacji zadanych celów. Oznaczają one więc:
· umiejętności planowania celów systemów (podsystemów)
· organizowania systemów realizacyjnych (analizy problemowej)
· pozyskiwania środków i zasobów realizacji zadań
· dzielenia się uprawnieniami
· kształtowania obszarów odpowiedzialności na niższych szczeblach
c) wywierania wpływu (społeczne) – to te umiejętności, które kształtują poziom motywacji podwładnych do pożądanych zachowań. Obejmują one cechy:
· przywódcze (autorytet)
· umiejętności motywacji bezpośredniej (kary, nagrody)
· umiejętności kierowania postaw (kształtowania poczucia odpowiedzialności, rozbudzania potrzeb itp.)
· zdolności pedagogiczne (treningu i szkolenia)
Potrzeby kierownicze:
- władzy – potrzeba dominacji, wpływania na zachowania innych
- kierowania – potrzeba wpływania na wyniki pracy ludzi, pedagogiczna zdolność
- empatii – potrzeba współodczuwania, wrażliwość na człowieka, indywidualnego spojrzenia na każdego pracownika
Cechy kierownika:
- inteligencja
- odporność psychiczna
- talent kierowniczy i organizatorski
Źródła wewnętrznej i zewnętrznej organizacji pracy własnej kierownika:
- umiejętność organizowania pracy własnej i innych osób;
FAZY ORGANIZACJI:
· faza preparacji (przygotowania) myślenie decyduje o sukcesie
· faza realizacji
· faza kontroli
Nauka OiZ powstała z praktyki, z potrzeb ludzi, na potrzeby konkurencji cenowej. Jest nauką interdyscyplinarną.
Proksologia – zasada sprawnego działania:
a) działanie korzystne – różnica między wynikiem użytecznym poniesionymi kosztami
b) działanie skuteczne
c) działanie ekonomiczne – stosunek wyniku użytecznego do poniesionych kosztów
· Wu/K > 1 – ekonomiczny
· Wu/K < 1 – nieekonomiczny
· Wu/K = 1 – obojętny
Jeżeli miarą oceny przedsiębiorstwa jest przyrost zysku – ekonomiczne kryterium
Jeżeli miarą oceny przedsiębiorstwa jest suma zysków – korzystności kryterium
Ojcem naukowej kolebki OiZ jest F.W. Taylor (inżynier praktyk) w USA:
- twórca normowania pracy
- zastosował metodykę badań naukowych, że wydajność robotnika zależy od narzędzia, którego używa
- proponował ustalanie pracy normy na podstawie robotnika najlepszego, najsilniejszego, nie brali pod uwagę czynnika ludzkiego (człowiek był traktowany przedmiotowo jako element maszyny)
- motywowanie wg Taylora, za wyniki powyżej normy wyższe zarobki poniżej zwolnienie z pracy
- tworzenie warunków pracy i wyposażenie w odpowiednie urządzenia
Ford był geniuszem organizacji pracy przy taśmie.
Kierunek klasyczny:
1. technologiczny (Taylor, Ford) – traktował człowieka jako element maszyny; Gilberthowie wprowadzili metodę cyklografii i homocyklografii, twórcy zasad ekonomii ruchów roboczych (intensyfikacja pracy fizycznej)
2. administracyjny nurt (Fayol, Weber), którego istotę stanowi organizacja pracy kierowniczej i problematyka struktur organizacyjnych (intensyfikacja pracy psychicznej wpływającą na fizyczną)
Fayol --> po raz pierwszy zdefiniował treści pracy kierowniczej:
- funkcja przewidywania
- funkcja organizowania
- funkcja rozkazywania
- funkcja koordynowania
- funkcja kontrolowania
Współczesne funkcje:
- planowania
- organizowania
- motywacji, pobudzania, przewodnictwa
- kontrolowania – efektu pracy albo przebiegu i efektu
Max Weber à źródła władzy:
1. charyzmatyczna władza – charyzma à dar łaski, inni słuchają jego bo ma dar przekonywania, osoba ma swoich wyznawców, nie potrzebuje statusu władzy formalnej
2. tradycyjna władza – tradycyjny à władza jest piastowana na podstawie tradycji np. przekazywania z pokolenia na pokolenie
Charyzmatyczna władza i tradycyjna nie są dobre dla firmy bo nie każdy ma talent do jej prowadzenia
3. racjonalno – prawna (biurokratyczna) władza à władza wynika ze stanowiska, statusu wykształcenia; organizacja całkowita – zapisana w dokumentach, formalna
Kierunek behawioralny – pokazujący jak układ personalny grupy wpływa na wyniki (human relations).
· niska wydajność pracy wynika z konfliktów
· podstawą tego kierunku jest to że każdy człowiek wchodzący do organizacji wnosi do niej swoje własne potrzeby i hierarchię wartości
· menedżer musi poznać potrzeby pracowników by dobrać daną osobę do danej pracy dla dobra firmy
· rolą menedżera jest przybliżanie celów firmy do celów personalnych à jest to integracja:
Ø doskonała – cel własny = cel organizacji
Ø niedoskonala – pracownik ma poczucie że tylko poprzez najlepszą pracę w tej firmie będzie równocześnie realizował swoje cele życiowe
§ wieksze zarobki
§ awans
§ realizowanie własnych celów życiowych
§ dobre układy interpersonalne
Mc Gregor – mówi że przeciętny człowiek jest leniwy, bierny, nie lubi pracy, chce być kierowany – TEORIA X
Przeciętny człowiek nie jest taki jak to mówi TX ale staje się taki pod wpływem traktowania jakiego doznaje w organizacjach – TEORIA Y
Styl kierowania – jest to sposób sprawowania władzy w organizacjach:
- sposób stawiania poleceń (rozkaz, polecenie, zalecenie, rada)
· rozkaz zawiera: czas, termin i instrukcję; nie pozostawia pracownikowi samodzielności
- sposób kontroli – demokrata kontroluje tylko efekt pracy, autokrata tylko przebieg
- systemie motywacji – sformalizowana i mniej sformalizowana
- nastawienie – na ludzi (demokrata) i na zadania (autokrata)
Metody kierowania ludźmi:
- autokratyczna – uwypuklony czynnik władzy; kieruje na zasadzie „sługa, pan” (dyrektywny)
- demokratyczna – włączanie pracowników do procesu decyzyjnego (integratywny) – stosuje określone techniki zarządzania integratywnego
- idiokratyczna – rządy kliki, kierownik kieruje wraz z ludźmi (rodziną, bądź innymi kolegami) ich awansuje im daje premie
- progresywna – kierownik chce wprowadzić wszystkie nowinki techniczne i organizacyjne d...
Solceress