UKĄSZENIA.pdf
(
95 KB
)
Pobierz
335315396 UNPDF
Farmakoterapia
Uk¹szenia przez owady
– pierwsza pomoc i profilaktyka
Nie ma nic piękniejszego, niż wakacyjny, letni wieczór
na łonie natury. Niestety, sielankę zakłóca często natręc-
two owadów, które rzucają się na nas, kąsają, kłują, wy-
sysają krew, pozostawiając swędzące bąble.
w wyniku czego następuje zmniejsze-
nie ognisk zapalnych (zaczerwienienia,
obrzęków i wysięków skórnych). Doda-
tek chlorowodorku lidokainy łagodzi
świąd i ból w miejscu ukłucia. Podob-
ny efekt wykazuje siarczan antazoliny
– nafazolina – środek powodujący
skurcz naczyń krwionośnych i łagodzą-
cy objawy stanu zapalnego. Jednym
z częściej kupowanych preparatów
miejscowych jest preparat z dimetin-
denem, substancją o działaniu prze-
ciwhistaminwym, przeciwświądowym
i miejscowo znieczulającym.
Większość insektów jest nieszkodliwa
dla człowieka, ponieważ tylko niektó-
re gatunki spośród nich kłują lub gryzą
ludzi, np. komary, bąki, osy, pszczoły
i szerszenie – wśród owadów kłują-
cych, albo pchły i kleszcze – wśród
owadów gryzących.
spotykamy je przy żywności, a zwłasz-
cza przy surowym mięsie, słodyczach
i owocach. Ze względu na ich stosun-
kowo dużą agresywność osy stanowią
największe zagrożenie dla człowieka,
a przez to mają duże znaczenie dla
alergologów.
Nagłe przypadki
Ukąszenia przez pszczoły, osy czy
szerszenie w szyję lub język, względnie
w błonę śluzową jamy ustnej, wymaga-
ją natychmiastowej pomocy lekarskiej,
ponieważ powstające obrzmienie w re-
jonach gardła może doprowadzić do
uduszenia.
Podczas kłucia lub gryzienia do ludz-
kiej tkanki dociera ślina owada. W je-
go miejscu powstaje okrągły punkt na
skórze, który czerwieni się, swędzi i na-
brzmiewa. Wkrótce zostaje podrażnio-
ny mechanicznie, na skutek drapania
lub pocierania ubraniem, a rosnąca
opuchlizna powoduje nasilenie się
objawów. Objawy te to wynik reakcji
obronnych organizmu na obce białka
występujące w ślinie owada.
Największą osą jest
szerszeń
, który
swe gniazda buduje w dziuplach i na
poddaszach. Ze względu na imponu-
jące rozmiary, uważany jest za najnie-
bezpieczniejszego, choć w rzeczywi-
stości szerszenie nie są szczególnie
agresywne – atakują jedynie w okolicy
swych gniazd, jako jedyne poszukują
karmy nocą, przyciąga je światło.
Lekarz pogotowia ratunkowego, w ce-
lu wywołania szybkiej reakcji obron-
nej organizmu, wstrzykuje dożylnie
lek przeciwhistaminowy i kortyzon.
W niektórych przypadkach może być
konieczna stała obserwacja ukąszo-
nego w szpitalu, np. w przypadku
reakcji alergicznych
. W Polsce z po-
wodu użądleń ginie kilkadziesiąt osób
rocznie. W części przypadków zgon
jest spowodowany reakcją toksyczną
po zaatakowaniu człowieka przez
rój. Wkrótce po gwałtownej reakcji
skórnej, u ludzi mających alergię na
jad pszczeli, pojawiają się duszności
i objawy wstrząsu anafilaktycznego.
Pacjent jest bardzo niespokojny. Po-
jawia się zbyt głębokie i intensywne
oddychanie, puls przyspiesza, a tętno
spada. Kończyny stają się zimno-wil-
gotne i bladoszare, a twarz blednie.
W takim przypadku natychmiastowa
pomoc lekarska jest bardzo ważna.
W celu stabilizacji układu krążenia le-
karz pogotowia wstrzykuje
adrenalinę
.
Przeciwko alergicznym reakcjom zapal-
nym są stosowane
glikokortykosteroidy
i
leki przeciwhistaminowe
. Przeciwko
Doraźna pomoc po użądleniu
Natychmiastowe schłodzenie użądlo-
nego lub ukąszonego miejsca zapo-
biega rozprzestrzenianiu się substancji
obcych, wstrzykniętych przez owada
i przerywa rozwijające się reakcje za-
palne. Należy pamiętać, że pszczoły
ze względu na obecność haczyków
na powierzchni żądła, nie mogą go
usunąć po użądleniu człowieka, co
odróżnia je od os, które mogą żąd-
lić wielokrotnie. Po ukąszeniu żądło
pszczoły łącznie z tylną częścią jej tu-
łowia odrywa się i pozostaje w tkance
człowieka, a pszczoła umiera. Żądło
to należy natychmiast usunąć, aby
w miejscu ukłucia pozostała możliwie
najmniejsza ilość trucizny.
Owady błonkoskrzydłe
W Polsce występuje około 6 tysięcy
gatunków owadów błonkoskrzydłych.
Spotykamy się z nimi praktycznie co-
dziennie w miesiącach z dodatnimi tem-
peraturami (kwiecień-październik).
Rodzina pszczół obejmuje wszystkie
gatunki
pszczół
oraz
trzmiele
. Trzmiele
ze względu na swoją wielkość i głośne
brzęczenie budzą respekt, ale w rze-
czywistości są bardzo opanowanymi
owadami, żądlą jedynie jeśli zagrożo-
na jest społeczność.
Osy
stanowią bardzo liczną grupę
systematyczną, są wśród nich gatunki
żyjące samotnie i w zorganizowanych
społecznościach. W przeciwieństwie
do pszczół żywią się poza cukrami
również pokarmem białkowym, głów-
nie upolowanymi owadami. Owady
te, często budujące gniazda w ziemi,
żyją w pobliżu człowieka. Najczęściej
Chłodzenie można przeprowadzić
za pomocą zimnego kompresu lub
żelu. W aptekach można zakupić bez
recepty miejscowe leki złożone w for-
mie żelu, kremu czy aerozolu, łączące
działanie składnika przeciwhistamino-
wego, który hamuje reakcje alergiczne,
30
Farmakoterapia
duszności może okazać się konieczna
teofilina
. Między jadem pszczół i os
a jadem szerszeni występuje alergia
krzyżowa.
się konieczne zastosowanie terapii an-
tybiotykowej.
wiem od wielu czynników – głównie od
temperatury i wilgotności, które sprzyjają
wylęganiu się pasożytów z jaj, powsta-
waniu różnych form rozwojowych oraz
w poszukiwaniu żywicieli. Najlepsze
warunki klimatyczne występują w Polsce
w okresie od wczesnej wiosny (przełom
marca i kwietnia), do wczesnej jesieni
(końca września). W Polsce występują 3
podstawowe gatunki kleszczy – Ixodes
ricinus, Rhipicephalus sanguineus, Der-
macentor reticulatus. Oczekują na swo-
je ofiary (ludzi i zwierzęta) na liściach
krzewów bądź wysokich traw.
Choroby układowe wywołane
ukąszeniem przez komary
Podczas gdy w naszej szerokości geo-
graficznej uciążliwe ukąszenia przez
komary są niegroźne, to w tropikalnych
i subtropikalnych strefach są one obar-
czone wysokim ryzykiem. Niezwykle
ważna jest profilaktyka zimnicy (ma-
larii), na którą nie wynaleziono do-
tychczas szczepionki. W profilaktyce
stosuje się chemioprofilaktykę. Wybór
leku zależy od regionu malarycznego,
długości pobytu oraz oporności na leki.
Osoby wyjeżdżające w tereny zagro-
żone, powinny zasięgnąć informacji
w poradniach chorób tropikalnych oraz
punktach szczepień dla osób wyjeż-
dżających, na temat chemioprofilakty-
ki malarii, sytuacji epidemiologicznej
i koniecznych zaleceń.
Każda osoba, która wie, że ma
alergię na jad pszczół i os, powin-
na być wyposażona, szczególnie
w sezonie wiosenno-letnim, w ze-
staw pierwszej pomocy, składają-
cy się z leków antyhistaminowych,
kortykosteroidów doustnych oraz
z adrenaliny w formie strzykawki
automatycznej. Leki trzeba przyjąć
natychmiast po użądleniu.
Cykl rozwojowy kleszczy może trwać
od kilku miesięcy do kilku lat. Nieod-
zownym warunkiem przejścia z jedne-
go stadium rozwojowego kleszcza do
następnego jest spożycie krwi „żywi-
ciela” – człowieka lub zwierzęcia. Nie-
które gatunki kleszczy mogą przeżyć
kilka lat bez dostępu do pożywienia.
Nie każdy obrzęk jest
dramatyczny
Często pacjenci utożsamiają silne reak-
cje miejscowe z alergią. W przypadku
obrzmienia stawów najpierw wskaza-
ne jest zażycie doustnych leków prze-
ciwhistaminowych, np. zawierających
cetyryzynę
. Przyjmuje się 1 tabletkę
na dobę wieczorem. Przy cięższych
obrzmieniach mogą jednak być stoso-
wane zapobiegawczo. W przypad-
ku obrzmienia ze stanem zapalnym
sensowne jest stosowanie maści lub
aerozoli zawierających glikokortykoste-
roidy. Zaczerwienienie i obrzęk, które
utrzymują się przez kilka dni po uką-
szeniu przez owada, niejednokrotnie
doprowadzają do powstania wtórnej
infekcji. Zdarza się to szczególnie czę-
sto po ugryzieniu przez bąki. W tym
przypadku pomocne są
okłady z riva-
nolu lub maści z jodowanym powido-
nem
. Miejsca po ukłuciach, z dużym
odczynem zapalnym, szczególnie
u dzieci, ale także u dorosłych, moż-
na przetrzeć
70% spirytusem salicylo-
wym
, a następnie zapędzlować
1-2%
roztworem wodnym
lub
spirytusowym
gencjany
. Nie wygląda to może zbyt
estetycznie, ale terapia jest bardzo sku-
teczna, gdyż zapobiega powikłaniom
bakteryjnym w miejscu ukłucia. Strupki
po ukłuciu szybciej się goją po nało-
żeniu maści cynkowej z kwasem sali-
cylowym. Jeżeli stan zapalny obejmie
dużą powierzchnię, to może okazać
Ugryzienia przez pchły
Ugryzienia przez pchły dają typowe
objawy. Mamy tutaj do czynienia naj-
częściej z ugryzieniami w trzech sku-
pieniach, zlokalizowanymi blisko siebie
na pewnym obszarze skóry. Leczenie,
podobnie jak przy ukąszeniach koma-
rów, jest objawowe. Aby było ono sku-
teczne i trwałe, ważne jest znalezienie
źródła pochodzenia pcheł. Pchły na
krótko przedostają się do krwi i potra-
fią ją wyssać z ludzkiej skóry. Poza tym
żyją w ubraniach, tekstyliach lub sier-
ści zwierząt, najczęściej psów i kotów.
Należy odpowiednio stosować środki
przeznaczone do niszczenia pcheł na
zwierzętach domowych i w pomiesz-
czeniach.
Samice kleszczy składają jaja w od-
osobnionych miejscach, porośniętych
gęstą i wysoką na kilka-kilkadziesiąt
centymetrów roślinnością. Dorosłe sa-
mice niektórych kleszczy składają jed-
norazowo około 100 jaj, inne nawet
3000 do 6000. Larwy wszystkich ga-
tunków kleszczy opuszczają jaja po
około 2 tygodniach.
Przedostają się na trawę lub krzewy
w poszukiwaniu pierwszego posił-
ku z krwi. Jeśli człowiek lub zwierzę
przejdzie obok – kleszcze opadają na
nich i pełzną po skórze w poszukiwa-
niu takiego miejsca na niej, z którego
mogą z łatwością pobrać pokarm. Po
napiciu się krwi, kleszcze odpadają ze
skóry gospodarza i wracają do swego
środowiska, oczekując na kolejnego
żywiciela.
Ugryzienia przez kleszcze
Kleszcze dokonały kolonizacji niemal
wszystkich ekosystemów. W Polsce,
w każdym regionie kraju, spotkać je
można zarówno w lasach jak i na łą-
kach, w parkach i na skwerach miejskich,
jak również w ogródkach przydomo-
wych. Pojawianie się kleszczy ma cha-
rakter sezonowy. Ich rozwój zależy bo-
Po pierwszym posiłku, złożonym z krwi,
larwy przeobrażają się w stadium
nimfy i zaczynają szukać nowego
gospodarza. Nimfy są tak drobnych
rozmiarów, że często mogą pozostać
niezauwożane. Zwiększa to prawdo-
31
Farmakoterapia
SCHEMAT SZCZEPIENIA P/KLESZCZOWEGO
Uodpornienie
podstawowe
Dawka
Odstęp czasu między
podaniem
powinno być zdezynfekowane (70%
spirytus skażony chlorheksydyną). Nie-
stety, mimo dezynfekcji nie można wy-
kluczyć przeniesienia przez kleszcza
bardzo groźnych chorób –
boreliozy
czy
kleszczowego zapalenia mózgu
.
1 dawka
0,5 ml domięśniowo
1-3 m-ce po pierwszym
szczepieniu
2 dawka
0,5 ml domięśniowo
W działaniach profilaktycznych nie-
zmiernie istotne jest unikanie ekspozycji
na zakażenie, poprzez stosowanie me-
tod ochrony osobistej przed ukłuciem
przez kleszcza, takich jak: używanie
odpowiedniej odzieży, stosowanie pre-
paratów odstraszających (repelentów),
wczesne i ostrożne usuwanie kleszczy
ze skóry, gotowanie bądź pasteryza-
cja mleka pochodzącego od zwierząt
z terenów endemicznych.
3 dawka
0,5 ml domięśniowo
9-12 m-cy po drugim
szczepieniu
Dawka przypominająca 0,5 ml domięśniowo
3 lata od ostatniego
szczepienia
podobieństwo przeniesienia przez nie
groźnych chorób. Po napiciu się krwi
nimfa osiąga stadium pasożyta doro-
słego. Dorosłe samice kleszczy żywią
się krwią gospodarza przez 8-12 dni.
W niektórych przypadkach, pijąc jego
krew, powiększają swą wyjściową ma-
sę ciała aż 100-krotnie. Samice kopulu-
ją z samcami kleszczy przybywając na
ciele gospodarza, po czym odpadają
i składają jaja w odosobnionym miej-
scu – dając początek nowemu cyklowi
rozwojowemu.
czułkom. Kleszcze wydzielają do rany
specjalną substancję – tzw. cement. Po-
woduje to, że usunięcie kleszcza nawet
po jego śmierci jest wyjątkowo trudne.
Występują kolejno fazy ssania krwi
i wydzielania śliny. Ślina osłabia reakcje
obronne gospodarza. Następuje ssanie
gwałtowne, czyli przyspieszenie kolej-
nych faz wydzielania śliny i ssania krwi.
W tym momencie możliwość przeniesie-
nia chorób jest największa. Ryzyko prze-
niesienia zarazków chorobotwórczych
jest proporcjonalne do czasu ssania
krwi. Zakończenie ssania stanowi okres
największego zagrożenia przenoszenia
chorób. Ryzyko jest stosunkowo niskie
do 48 godzin od momentu przyczepie-
nia się kleszcza i rozpoczęcia procesu
ssania krwi. Po upływie tego czasu ry-
zyko staje się coraz większe.
Obecnie najlepszą i najpewniejszą
metodą zabezpieczenia przed klesz-
czowym zapaleniem mózgu i jego
następstwami jest przeprowadzenie
pełnego cyklu szczepienia ochronne-
go. Szczepienie jest w szczególno-
ści zalecane osobom zatrudnionym
przy eksploatacji lasu, stacjonującemu
w lasach wojsku, rolnikom, młodzieży
odbywającej praktyki oraz turystom
i uczestnikom obozów i kolonii.
W znalezieniu żywiciela niezwykle po-
mocny jest specjalny aparat detekcyjny,
tzw. narząd Hallera, umieszczony na
stopie pierwszej pary odnóży. Narząd
ten jest wrażliwy na ciepło, dwutlenek
węgla i dotyk. Rozpoznanie żywiciela
prowokuje atak. Kleszcze przyczepiają
się najchętniej w miejscach, gdzie skó-
ra jest szczególnie delikatna. Specjalny
aparat, Hypostom, przebija skórę dzięki
poruszającym się na przemian szczęko-
Dla zapewnienia odpowiedniego za-
bezpieczenia niezbędne jest uodpor-
nienie podstawowe przez podanie
szczepionki. Żeby szczepionka działa-
ła pewnie i długo czasowo wykonywa-
ne jest trzy etapowe szczepienie a na-
stępnie szczepienie przypominające.
Najważniejsze jest szybkie usunięcie
kleszcza za pomocą odpowiednich
szczypiec. W celu zapobiegnięcia
infekcji wtórnej, miejsce ugryzienia
Szczepienia można rozpocząć w do-
wolnej porze roku. Najlepiej zimą lub
wiosną, aby uzyskać odporność jeszcze
przed sezonem aktywności kleszczy.
SCHEMAT PRZYSPIESZONY
dla osób zgłaszających się do szczepienia wiosną lub latem
Uodpornienie
podstawowe
Odstęp czasu między
podaniem
Dawka
Ochrona przed zakażeniem po poda-
niu 3 dawek szczepionki utrzymuje się
przez co najmniej 3 lata W aptekach
dostaniemy bez recepty preparaty ła-
godzące ukąszenia owadów, jak rów-
nież je odstraszające.
1 dawka
0,5 ml domięśniowo
2 dawka
(zabezpieczenie na rok)
0,5 ml domięśniowo
14 dni po pierwszym
szczepieniu
9-12 m-cy po drugim
szczepieniu
3 dawka
0,5 ml domięśniowo
mgr farm. Tomasz Mrozowski
32
Plik z chomika:
drake122
Inne pliki z tego folderu:
INSTALACJE TRYSKACZOWE.pdf
(9080 KB)
ustawa o ochronie przeciwpozarowej.pdf
(124 KB)
rozpwar08072009.pdf
(920 KB)
ROZPORZĄDZENIE W SPRAWIE WARUNKÓW TECHNICZNYCH JAKIM POWINNY.doc
(722 KB)
DU20101090719.pdf
(108 KB)
Inne foldery tego chomika:
Discovery channel
Do pdf
Dokumenty
Dzika Rosja
EBOOK
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin