NLP - wprowadzenie.pdf - NLP - kamilmessi

ROZDZIAŁ

CO TO JEST PROGRAMOWANIE NEUROLINGWISTYCZNE

(Neuro-Linguistic Programming*)

Zastanawiając się. jak rozpocząć t książkę, przypomniałem sobie o nie dawnym

spotkaniu z moim przyjacielem. Nie widzieliśmy się jakiś czas, więc po przywitaniu zapytał

mnie, czym się aktualnie zajmuję. Odpowiedziałem, że piszę książkę. To wspaniale!

odpowiedział.

O czym jest ta książka?” Nie zastanawiając się, odpowiedziałem:

„O programowaniu neurolingwistycznym”. Nastąpiło krótkie, wymowne milczenie.

.„Nawzajem — powiedział. – A, co w rodzinie?”

Moja odpowiedź była w pewnym sensie zarówno dobra, jak i zła. Jeśli chciałem

przerwać konwersację, postąpiłem trafnie. Książka ta rzeczywiście dotyczy sposobu myślenia

o ideach i ludziach określanego mianem programowania neurolingwistycznego. Tym

niemniej mój przyjaciel chciał dowiedzieć się, co robię, w sposób dla niego zrozumiały, tak

aby mógł uczestniczyć w tej wymianie zdań. Nie mógł jednak odnieść mojej odpowiedzi do

niczego, co było mu znane. Ja, wiedząc, co mam na myśli, nie potrafiłem wypowiedzieć tego

w zrozumiałej dla niego formie. W rzeczywistości nie udzieliłem odpowiedzi na jego pytanie.

Czym zatem jest NLP? Co kryje się pod tym hasłem? Następnym razem, gdy ktoś

zapytał mnie, o czym jest ta książka, odpowiedziałem, że dotyczy pewnych sposobów badania

reguł, jakimi kierują się ludzie odnoszący sukcesy w różnych dziedzinach, i uczenia ich

innych.

NLP jest sztuką i nauką tworzenia indywidualnej doskonałości. Sztuką, ponieważ

każdy wnosi swoją niepowtarzalną osobowość i styl do tego, co robi. nigdy nic uda się

zamknąć tego w słowa czy techniki. Nauką, ponieważ istnieje metoda i proces odkrywania z

stosowanych na danym polu przez jednostki wybitne dla osiągania wybitnych rezultatów.

Proces ten nazywany jest modelowaniem (modelling*), a wzorce, umiejętności i techniki

odkrywane tą drogą coraz częściej stosowane są w poradnictwie, edukacji i biznesie dla

bardziej efektywnej komunikacji, rozwoju osobowego czy przyspieszonego uczenia się.

Czy kiedykolwiek zrobiłeś coś tak wspaniale i szybko, że zaparło ci dech w piersiach?

Czy pamiętasz chwile, w których byłeś naprawdę zachwycony tym, co zrobiłeś i

zastanawiałeś się, jak do tego doszło? NLP pokazuje, w jaki sposób zrozumieć i odwzorować

swój własny sukces, tak aby doświadczać znacznie więcej takich momentów. Jest to sposób

odkrywania i rozwijania twoich indywidualnych, naturalnych zdolności, sposób

wydobywania tego, co najlepsze w tobie i innych.

NLP jest praktyczną umiejętnością kreowania rezultatów, jakich szczerze pragniemy.

Jest refleksją nad pytaniem o to, co decyduje o różnicy pomiędzy doskonałością a

przeciętnością. Podaje wreszcie wiele niezmiernie skutecznych technik mających

zastosowanie w edukacji, poradnictwie, biznesie i terapii.

SANTA CRUZ, KALIFORNIA 1972

NLP zrodziło się na początku lat siedemdziesiątych ze współpracy Johna Grindera,

będącego wówczas docentem lingwistyki w University of California w Santa Cruz, i Richarda

Bandlera, studenta psychologii tejże uczelni. Richard Bandler interesował się również

psychoterapią. Razem podjęli studia nad trzema czołowymi terapeutami : Fritzem Perlsem,

twórczym psychoterapeutą, który zapoczątkował szkołę terapeutyczną znaną jako Gestait,

Virginią Satir, nadzwyczajną terapeutką rodzin konsekwentnie rozwiązującą trudne relacje

rodzinne uznane przez wielu innych terapeutów za niemożliwe do zmiany, oraz Miltonem

Ericksonem, światowej sławy hipnoterapeutą.

Bandier i Grinder nie chcieli stworzyć nowej szkoły terapeutycznej, lecz

zidentyfikować metody stosowane przez tych wybitnych psychoterapeutów i przekazać je

innym. Nie byli też zainteresowani samą teorią:

przedstawili modele skutecznej terapii, które działały w praktyce i których można było

nauczać. Chociaż terapeuci, na których się wzorowali, mieli bardzo różne osobowości,

stosowali zadziwiająco podobne reguły.

Bandier i Grinder przejęli je, udoskonalili i stworzyli model, który może być wyk0rzy5ta1 do

efektywnej komunikacji „ zmiany osobowej „ przyspieszonego uczenia się i, oczywiście,

zwiększenia radości z życia. Swoje pierwsze odkrycia zawarli w książkach opublikowanych

w latach 1975-1977: The Structure of Magic 1 wid 2 (Struktura magii 1 i 2) i Pattertłs 1 wid 2

(Wzorce I i 2). Tematem drugiej jest również praca hipnoterapeutyczna Ericksona. Od tego

czasu ukazuje się coraz więcej prac z zakresu NLP.

W tamtych latach John i Richard mieszkali blisko Gregory’ego Batesofla, brytyjskiego

antropologa i pisarza zajmującego się komunikacją i teorią systemów. Bateson pisał na wiele

różnych tematów z biologii, cybernetyki, antropologii i psychoterapii. Najbardziej znany jest

zwiniętej przez siebie teorii podwójnego związania w schizofrenii. Jego wkład do NLP był

ogromny. Być może dopiero teraz staje się oczywiste, jak bardzo wpływową był osobą.

Z tych pierwotnych modeli NLP rozwinęło się w dwóch komplementarnych

kierunkach: jako proces odkrywania reguł doskonałości w dowolnej dziedzinie i jako

efektywne sposoby myślenia i komunikowania się stosowane przez ludzi wybitnych. Wzory

te i umiejętności mogą być stosowane bezpośrednio, ale wykorzystanie ich może również

samemu procesowi modelowania dostarczać informacji zwrotnych, wzmacniając go jeszcze

bardziej. W roku 1977 John i Richard przedstawiali w całej Ameryce cieszące się wielkim

powodzeniem seminaria. NLP rozwijało się szybko; dotychczas w samej Ameryce ponad sto

tysięcy osób skorzystało z różnych form treningu w zakresie NLP.

SANTA CRUZ 1976

Wiosną 1976 roku, w chacie gdzieś wśród wzgórz w okolicy Santa Cruz, John i

Richard układali w jedną całość wszystkie spostrzeżenia i odkrycia, których dokonali. Pod

koniec trzydziestosześciogodzinnego maratonu, siedząc przy butelce czerwonego

kalifornijskiego wina, zadali sobie pytanie: „I jak my to teraz nazwiemy?”

Określili to programowaniem neurolingwistycznym, nieporęcznym zwrotem

zawierającym trzy proste idee. Część „neuro” NLP wyraża pod stawową ideę, iż wszystkie

nasze zachowania wypływają z naszych neurologicznych procesów widzenia, słyszenia,

węchu, smaku oraz dotyku i uczuć. Odbieramy świat dzięki naszym pięciu zmysłom,

nadajemy tej informacji sens, a następnie podejmujemy stosowne do tego działanie. Nasz

system nerwowy obejmuje nie tylko nasze niewidzialne procesy myślowe, ale również nasze

widoczne, fizjologiczne reakcje na idee i wydarzenia. Jedne stanowią po prostu

odzwierciedlenie drugich na poziomie fizycznym. Ciało i umysł tworzą nierozerwalną całość,

istotę ludzką.

Część „lingwistyczne” wskazuje, iż do porządkowania naszych myśli i zachowań oraz

do komunikacji z innymi ludźmi używamy języka. „Programowanie” odnosi się do sposobu,

w jaki decydujemy się organizować nasze idee i działania służące uzyskaniu określonych

rezultatów.

NLP zajmuje się strukturą subiektywnego doświadczenia ludzkiego; bada, w jaki

sposób organizujemy to, co widzimy, słyszymy i czujemy oraz jak opracowujemy i filtrujemy

zewnętrzny świat poprzez nasze zmysły. Bada również;- jak wyrażamy to niezamierzeni

języku i jak działamy, zarówno celowo, jak i niezamierzenie, uzyskując określone rezultaty.

MAPY I FILTRY

Bez względu na to, jaki rzeczywiście jest świat, do jego poznawania i sporządzania

jego mapy (map ofreality*) służą nam zmysły. Świat jest nieskończoną liczbą możliwych

wrażeń zmysłowych, a my jesteśmy zdolni postrzegać tylko ich niewielką część. Ta część,

którą możemy odebrać, ulega następnie filtracji przez nasze unikalne doświadczenia, kulturę,

język, przekonania, wartości, zainteresowania i założenia. Każdy żyje w swojej

niepowtarzalnej rzeczywistości stworzonej z naszych wrażeń zmysłowych i indywidualnych

życiowych doświadczeń. Działamy na podstawie tego, co odbieramy naszym modelem świata

(model of the world*).

Świat jest tak rozległy i bogaty, że aby nadać mu znaczenie, musimy go upraszczać.

Tworzenie map jest dobrą analogią tego, co robimy; mówi o tym, jak nadajemy światu

znaczenie. Mapy są selektywne, dostarczają pewnych informacji, opuszczając inne, stanowią

jednak bezcenną pomoc w poznawaniu terytorium. To, jaki rodzaj map tworzysz, zależy od

tego, co zauważasz i dokąd chcesz iść.

Mapa nigdy nie jest dokładnym odzwierciedleniem terenu, dla którego została

wykonana. Zajmujemy się tym, co nas interesuje, ignorując inne aspekty otaczającego świata.

Świat jest znacznie bogatszy niż wyobrażenie, jakie o nim posiadamy. Filtry

(perceptualfilters*), jakie zakładamy na wrota naszej percepcji, determinują rodzaj świata, w

jakim żyjemy.

Krąży pewna historia o Picassie, którego zaczepił nieznajomy i zapytał, dlaczego nie

maluje rzeczy takimi, jakimi są naprawdę. Picasso spojrzał zaintrygowany. „Naprawdę nie

rozumiem, co pan ma na myśli” — powiedział. Mężczyzna sięgnął po fotografię swojej żony.

„Proszę spojrzeć. Tak wygląda w rzeczywistości moja żona”. Picasso popatrzył z

powątpiewaniem. „Jest bardzo niska, nieprawdaż? I jakby trochę płaska”.

Przechadzający się po lesie artysta, drwal i botanik będą zauważać i doświadczać

zupełnie innych rzeczy. Jeśli będziesz szedł przez świat w poszukiwaniu doskonałości,

znajdziesz doskonałość. Jeśli będziesz poszukiwał problemów, napotkasz problemy. Jak

mówi arabskie przysłowie: „To, jak wygląda kromka chleba, zależy od tego, czy jesteś

głodny czy nie”.

Bardzo zawężone przekonania, zainteresowania i percepcja uczynią świat zubożałym,

przewidywalnym i nudnym. Dokładnie ten sam świat może być bogaty i ekscytujący.

Przyczyna leży nie w samym świecie, ale w rodzaju futra, przez który go postrzegamy.

Posiadamy wiele naturalnych, użytecznych i niezbędnych filtrów. Język jest filtrem.

Jest mapą naszych myśli i doświadczeń, przeniesioną na odleglejszy od realnego świata

poziom. Zastanów się przez chwilę nad tym, jakie znaczenie ma dla ciebie słowo „piękny”.

Na pewno masz wspomnienia i doświadczenia, wewnętrzne obrazy, dźwięki i uczucia, które

pozwalają ci nadać temu słowu znaczenie. Tak samo ktoś inny będzie miał swoje

wspomnienia i doświadczenia i dla niego to słowo będzie miało inne znaczenie. Kto ma rację?

Obaj, każdy w ramach swojej własnej rzeczywistości. Słowo nie jest doświadczeniem, które

stara się opisać, lecz ludzie będą walczyć, a czasami nawet ginąć dla wiary, że mapa jest

terytorium.

Nasze przekonania również oddziaływają jak filtry, powodując, że działamy w pewien

sposób i spostrzegamy jedne rzeczy kosztem innych. NLP oferuje jedną z dróg myślenia o

sobie i o świecie; samo w sobie jest filtrem. Aby korzystać z NLP, naprawdę nie musisz

zmieniać żadnego ze swych przekonań czy wartości, lecz po prostu być ciekawym i gotowym

do eksperymentowania. Wszystkie uogólnienia dotyczące ludzi są kłamliwe w odniesieniu do

konkretnego człowieka, gdyż każdy z nas jest niepowtarzalny. Tak więc NLP nie zgłasza

pretensji do stanowienia obiektywnej prawdy. Jest to model, a modele służą do tego, by ich

używać. Są w NLP pewne podstawowe, bardzo użyteczne idee. Zapraszamy cię, abyś

zachowywał się tak, jakby były prawdziwe, i obserwował, jakie zmiany to spowoduje.

Zmieniając swoje filtry, możesz zmienić swój świat.

Pewne podstawowe filtry NLP często przedstawiane są jako ramy behawioralne

(behaviouralframes). Są to sposoby myślenia o tym, jak działamy. Pierwszy z nich, to

orientacja raczej na cel (outcome*) niż na problem. Oznacza to odkrywanie, czego ty i inni

chcecie, jakie zasoby (resources*) posiadacie, i wykorzystanie ich, by osiągnąć swój cel.

Orientacja na problem określana jest często jako „rama winy”. Oznacza analizowanie w

drobnych szczegółach, co jest złe, zadawanie pytań typu:

Dlaczego ja mam ten problem? Jak to mnie ogranicza? Czyja to wina? Ten rodzaj pytań

zazwyczaj nie prowadzi do niczego. Zadawanie ich pogorszy twoje samopoczucie i nie

doprowadzi do rozwiązania problemu.

Druga rama to pytać raczej „jak”, niż „dlaczego”. Pytania „jak” dadzą ci zrozumienie

struktury problemu. Pytani a „dlaczego” najprawdopodobniej dostarczą ci uzasadnień i

usprawiedliwień bez zmiany czegokolwiek.

Trzecia rama to informacja zwrotna (feedback) w przeciwieństwie do porażki (failure).

Nie ma czegoś takiego jak porażka, są tylko rezultaty. Te zaś mogą być wykorzystane jako

informacje zwrotne, pomocne korekty, jako znakomita okazja, by nauczyć się czegoś, czego

przedtem nie brałeś pod uwagę. Porażka to właśnie sposób określenia rezultatu, którego nie

chcieliśmy. Możesz go użyć, aby przeorientować swoje wysiłki. Informacja zwrotna ma na

widoku cel. Porażka to ostateczny koniec. Wydarzenie może być to samo, ale mamy tu dwa

zupełnie różne sposoby myślenia.

Czwarta rama to rozważać raczej możliwości niż konieczności. Znowu jest to zmiana

w koncentracji. Patrz na to, co możesz zrobić, jakie wybory są dostępne, a nie na ograniczenia

sytuacji. Często bariery są mniej groźne, niż się wydaje.

W końcu, NLP zaleca raczej ciekawość i fascynację niż stawianie założeń. Jest to

bardzo prosta idea o głębokich konsekwencjach. Małe dzieci uczą się nieprawdopodobnie

szybko, dlatego że są ciekawe wszystkiego. One naprawdę nie wiedzą i zdają sobie sprawę z

tego, że nie wiedzą, więc nie martwią się tym, czy nie będzie głupio zapytać. Pewnego dnia

każdy jednak „wie”, że Ziemia krąży dookoła Słońca, że coś cięższego od powietrza nie może

latać i że, oczywiście, przebiec milę w mniej niż cztery minuty jest fizyczną niemożliwością.

Jednak jedyną stałą jest nieustanna zmiana.

Inną użyteczną ideą jest, że wszyscy posiadamy, albo możemy stworzyć, wewnętrzne

zasoby potrzebne do tego, aby osiągnąć nasze cele. Masz większe prawdopodobieństwo

osiągnąć sukces, gdy zaczniesz działać tak, jakby to była prawda, niż kwestionując to

przeświadczenie.

UCZENIE, ODUCZANIE I PONOWNE UCZENIE SIĘ

Chociaż możemy świadomie przyjąć tylko niewielką ilość informacji, jakie świat nam

oferuje, to poza naszą kontrolą odbieramy i reagujemy na znacznie więcej. Nasza świadomość

jest bardzo ograniczona; wydaje się, że jesteśmy zdolni do śledzenia maksimum siedmiu

zmiennych czy elementów informacji w danym czasie.

Idea ta została nakreślona w I 956 roku przez amerykańskiego psychologa George”a

Millera w klasycznej pracy The Magic Number Seyen, Plus or Minus Two (Magiczna liczba

siedem, plus minus dwa). Elementy te nie mają określonego rozmiaru, może to być

cokolwiek, od prowadzenia samochodu po patrzenie we wsteczne lusterko. Jednym ze

sposobów uczenia się jest świadome doskonalenie drobnych elementów zachowań i składanie

ich w większe całości, tak że stają się nawykowe i nieświadome. Kształtujemy nawyki i w ten

sposób stajemy się wolni do spostrzegania innych rzeczy.

Tak więc nasza świadomość jest ograniczona do siedmiu, plus lub minus dwóch,

elementów informacji ze świata wewnętrznego naszych myśli lub zewnętrznego. Nasza

nieświadomość, przeciwnie, jest całością stanowiących życie procesów naszego ciała,

wszystkim, czego się nauczyliśmy, naszymi przeszłymi doświadczeniami i wszystkim, co

moglibyśmy zauważać, lecz nie zauważamy w obecnej chwili. Nieświadomość jest znacznie

bystrzejsza niż świadoma myśl. Pomysł, aby móc zrozumieć nieskończenie złożony świat za

pomocą świadomej myśli, która obejmuje tylko siedem elementów informacji naraz, jest

oczywistą niedorzecznością.

Pojęcia „świadome” (conscious*) i „nieświadome” (unconscious*) są bardzo ważne w

tym modelu obrazującym sposób, w jaki się uczymy. W NLP coś jest świadome, gdy

aktualnie zdajesz sobie z tego sprawę, tak jak to zdanie dokładnie teraz. Coś jest

nieświadome, gdy w danym momencie nie zdajemy sobie z tego sprawy. Pozostające w tle

hałasy, które mógłbyś ewentualnie usłyszeć, były prawdopodobnie nieświadome, dopóki nie

przeczytałeś z kolei tego zdania. Jest prawie pewne, że Wspomnienie twojego pierwszego

spojrzenia na śnieg pozostaje poza zasięgiem twojej świadomości. Jeśli kiedykolwiek

pomagałeś małemu dziecku uczyć się jeździć na rowerze, zdałeś sobie sprawę, jak ta

umiejętność stała się dla ciebie nieświadoma. A proces przekształcania się twojego ostatniego

posiłku we włosy i paznokcie prawdopodobnie na zawsze pozostanie nieświadomy. W naszej

kulturze uważa się, że większość tego, co robimy, robimy świadomie. Tym niemniej

większość naszych działań, a szczególnie to, co robimy najlepiej, wykonujemy nieświadomie.

Tradycyjne podejście do uczenia się dzieli je na cztery etapy. Pierwszy to

nieświadoma niekompetencja. Nie tylko nie wiesz, jak coś robić, ale też nie zdajesz sobie

sprawy, że tego nie wiesz. Na przykład, nie jeżdżąc nigdy samochodem, nie masz pojęcia, jak

to jest. Zacząłeś jednak się uczyć. Bardzo prędko odkrywasz swoje ograniczenia. Zaliczyłeś

kilka lekcji i świadomie obsługujesz wszystkie przyrządy, kierujesz, koordynujesz pracę

sprzęgła i obserwujesz drogę. To wymaga całej twojej uwagi. Nie jesteś jeszcze kompetentny,

więc jeździsz bocznymi drogami. Jest to etap świadomej niekompetencji. Ze zgrzytem

wrzucasz biegi i zjeżdżasz z drogi, wywołując atak serca u motocyklisty. Chociaż nie jest to

przyjemne (szczególnie dla motocyklisty), na tym etapie uczysz się najwięcej.

Potem następuje etap świadomej kompetencji. Możesz prowadzić samochód, lecz

wymaga to twojej pełnej koncentracji. Opanowałeś już umiejętności, lecz ich jeszcze nie

udoskonaliłeś.

Ostatecznie, jako cel naszych starań, osiągamy nieświadomą kompetencję. Wszystkie

te drobne sprawności, których uczyłeś się tak pracowicie, zlewają się w jedno sprawne

działanie. Możesz wówczas słuchać radia, podziwiać krajobraz albo prowadzić konwersację

równocześnie z prowadzeniem samochodu. Twoja świadomość ustanawia zadania i

pozostawia nieświadomości ich realizację, uwalniając twoją uwagę dla innych spraw.

NLP - wprowadzenie.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: