Stres.doc

Stres - stan mobilizacji sił organizmu, reakcja na negatywne bodźce fizyczne i psychiczne (stresory). Długotrwały stres może prowadzić do zaburzeń czynnościowych, a nawet do chorób organizmu np. choroba wieńcowa, wrzodowa.

Termin "stres" pochodzi z fizyki, gdzie odnosi się do różnego typu napięć, nacisków lub sił, które działają na system. Termin ten do nauk o zdrowiu po raz pierwszy wprowadził w 1926 r. Hans Seyle. Współczesna definicja stresu podana przez Seyle` go głosi, że "stres jest niespecyficzną reakcją na wszelkie niedomagania".

Stres jest pojęciem, które stało się modne w całym świecie. Jest ono szeroko rozpowszechnione zarówno wśród naukowców, jak i laików. Większość ludzi ma negatywne skojarzenia ze słowem "stres". Hans Seyle, jeden z pierwszych badaczy tego zjawiska uważał, że stres jest bodźcem motywującym każdego z nas do działania, a w odpowiednich "dawkach" - także źródłem radości. Równie niekorzystny jest nadmiar stresów jak i ich niedostatek. Często próbujemy zmniejszyć swoje obciążenie i wymagania wobec siebie biorąc urlop. W sytuacji zbyt małej stymulacji np. w okresie bezrobocia, przebywania w mało atrakcyjnym środowisku (np. urlop w domu), większość ludzi ma poczucie apatii, a nawet depresji. Stresu nie możemy uniknąć, jest on nieodłączną częścią naszego życia. Umiejętność radzenia sobie ze stresem oznacza dążenie do równowagi między zewnętrznymi bodźcami i reakcjami na nie oraz poszukiwanie takiego poziomu stresu, który zwiększa naszą energię i motywację.

Po to, aby zwalczać lub łagodzić stres, trzeba wiedzieć, czy on jest i co dokładnie oznacza. O przeżywaniu stresu świadczą następujące objawy:
- fizjologiczne: częste bóle głowy, wzmożona potliwość, zaburzenia przemiany materii, kłopoty ze snem, kołatanie serca, sztywność mięśni;
- psychiczne: obniżony nastrój, wzmożona pobudliwość, trudności w koncentracji uwagi, ogólny niepokój, chwiejna samoocena, negatywizm;
- w zachowaniu: obgryzanie paznokci, odmowa wykonania poleceń, bezwład lub zachowania gwałtowne, nagminne zapominanie, "robienie na złość".

W zakresie emocji mogą pojawiać się też:
- drażliwość, zmienny nastrój, wybuchy złości, zachowania agresywne, apatia, zamknięcie w sobie, niechęć do życia.
Zaburzenia na poziomie poznawczym to:
- trudności w skupieniu i utrzymaniu uwagi,
- trudności z zapamiętaniem wyuczonego materiału,
- luki pamięciowe, zmniejszona zdolność do wypowiadania się.

Biologiczna reakcja na stres - rozładowanie w drodze ataku lub ucieczki - jest możliwa w nielicznych przypadkach. Nie zawsze możemy pozwolić sobie na takie reakcje. Kiedy zgromadzona energia zostaje zablokowana, wzrasta napięcie i skurcz mięśni. Bodziec ruchowy kierowany pierwotnie na zewnątrz jest tłumiony i kierowany do wewnątrz.
W organizmie dochodzi do zaburzeń zachodzących procesów wegetatywnych. W ten sposób koło zamyka się: napięcia warunkujące stres, wywołują strach, bezradność, a zatem kolejny stres.

II. Źródła stresów.

Najliczniejszą grupę źródeł stresów stanowią tzw. stresory społeczne. Przyczyną stresu może być na przykład niekorzystna sytuacja rodzinna. Konflikty rodzinne, problemy finansowe oraz choroba osoby bliskiej należą do bardzo silnych stresorów.

We współczesnym świecie szczególnie wiele stresów związanych jest z pracą zawodową, a zwłaszcza z niebezpieczeństwem jej utraty, oraz z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla przedsiębiorcy silnymi stresorami mogą być zmiany koniunktury lub przepisów, nie wywiązywanie się kontrahentów z zobowiązań, niezadowolenie pracowników i groźba strajku. Przyczyną stresu może być również stan zdrowia. Utrata sprawności fizycznej jest silnym stresorem dla osób, które wcześniej nie chorowały.

III. Techniki antystresowe.

Dla każdego człowieka ważna jest umiejętność pokonywania stresu.
Specjaliści zajmujący się problemem rozładowania stresu polecają różne techniki antystresowe, uwarunkowane przyczyną stresu oraz indywidualnymi upodobaniami.

1. Jeżeli przyczyną stresu jest praca umysłowa, należy zamienić ją na wysiłek fizyczny (sprzątanie mieszkania, ręczne pranie, sport, taniec) i odwrotnie (czytanie książek, słuchanie muzyki).
2. Słuchanie ulubionej muzyki, najlepiej cichej i spokojnej. Szczególne walory relaksacyjne ma muzyka klasyczna Vivaldiego, Mozarta, Chopina (muzykoterapia).
3. Odpowiednie zaplanowanie działań, aby uniknąć stresu z ciągłym brakiem czasu.
4. Dotlenienie organizmu. Krótki spacer na świeżym powietrzu lub kilka oddechów przy otwartym oknie może zlikwidować napięcie.
5. Otaczanie się przyjemnymi zapachami (aromaterapia).
6. Wykorzystanie wody. Stresu można się wyzbyć na pływalni lub pod prysznicem (hydroterapia). Kąpiel, zwłaszcza połączona z aromaterapią (z dodatkiem olejków : cedrowego, goździkowego, eukaliptusowego) działa relaksująco.
7. Śmiech. Zabawna książka, komedia na ekranie, wesołe towarzystwo mogą być skutecznym lekarstwem na stres.
8. Odpowiednia dieta. Węglowodany ułatwiają uwalnianie się w organizmie serotoniny działającej kojąco na układ nerwowy. Dlatego po stresującym dniu warto zjeść posiłek bogaty w węglowodany (ziemniaki, kukurydza, ryż, pieczywo, makaron). Należy spożywać posiłki regularnie, nie zapominając o śniadaniu.
9. Sen. Silny stres może powodować bezsenność, co pogłębia zły stan psychiczny człowieka. Aby zapewnić sobie spokojny sen, należy spać w wywietrzonym pomieszczeniu, przestrzegając naturalnego zegara biologicznego (człowiek potrzebuje przynajmniej 6-8 godzin snu dziennie).
10. Techniki relaksacji. W walce ze stresem można stosować znane od dawna techniki relaksacyjne jak : medytacja, ćwiczenia jogi. Joga staje się obecnie coraz popularniejszą techniką relaksacyjną. Pełną równowagę psychiczna i fizyczną mają zapewnić odpowiednie pozycje ciała (asany) oraz ćwiczenia oddechowe (pranayama).
11. Ziołolecznictwo. Odpowiednie zioła : szałwia, dziurawiec, a zwłaszcza melisa wzmacniają system nerwowy i przeciwdziałają skutkom stresu.

Należy wystrzegać się takich sposobów na zwalczanie stresu jak: papierosy, alkohol, narkotyki. W szczególnie ciężkich i przewlekłych przypadkach stresu trzeba udać się do specjalisty.