Wykład 2 Normy bezwzględnie obowiązujące (ius cogens) Nie można się od nich uchylić (np. Nakaz sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego) Normy względnie obowiązujące (ius dispositivum) Mają zastosowanie jeśli zainteresowane strony nie umówią się inaczej System prawa : System zupełny – Jest to taki system w którym nie ma luk prawnych Luka prawna- Coś nieuregulowanego prawnie, ale możemy wnioskować z innych przepisów , że powinno być uregulowane Powstawanie luk prawnych: - Ustawodawca specjalnie zwleka z uprawnieniem, żeby dobrze sformułować ustawe - Błąd człowieka - Prawo nie nadąża za rozwojem techniki (np. Podpis elektroniczny) Elminowanie/omjianie luk prawnych: - Zmiana przepisów - Elminowanie poprzez analogie (analogia ustawy i prawa) - Posiłkowanie się podobnymi przepisami w nieuregulowanej sprawie - Gdy nie ma się czym posiłkować sędzia może stworzyć jakiś przepis na własne potrzeby (w Polsce jest to zakazane) Analogia w prawie karnym jest zakazana System spójny- Jest wolny od niezgodności Niegodność formalna- W obrębie jednego systemu mamy normę która zakazuje i inną która nakazuje tej samej rzeczy. Stosując Siudo jednej łamiemy drugą. Niezgodność prakseologiczna- Wypełnienie jednej formy elminuje drugą Kolizja przepisów w czasie- Stosunek prawny uregulowany jest odmiennie przez przepisy które wydane były w różnym czasie. Reguły kolizyjne- Są to reguły które określają rozwiązywanie kolizji w czasie: - Zasada lex posteriori deregat priori- ustawa późniejsza uchyla wcześniejszą - Lex speciali derogat legi generali – Jeśli w pierwszej kolejności wydane były przepisy szczegółowe są one ważniejsze niż nowe zwykłe - Lex retro non agit (prawo nie działa wstecz)- Prawo nie może regulować tego co działo się kiedyś Kolizja przepisów w przestrzeni- Prawa są sprzeczne w różnych miejscach (państwach, stanach) Do rozwiązywania tego problemu służy Międzynarodowe prawo prywatne. JEŻELI SĄ LUKI W PRAWIE TO JEST NORM ZA MAŁO, A JEŚLI NIEZGODNOŚCI TO JEST NORM ZA DUŻO Więź treściowa zespołu norm prawnych. Pomiędzy normami muszą zachodzić relacje: - Aby system funkcjonował prawidłowo normy muszą opierać się na tym samym systemie wartości. - Wyróżniamy Normy Naczelne (takie które powstały w wyniku wydania odpowiednich przepisów prawnych) i Normy konsekwencje (wyprowadzone w drodze wnioskowania z form naczelnych) Zasady Prawa- - Opisowo- Zasadą będzie wzorzec ukształtowania jakieś instytucji - Znaczenie dyrektywalne - zasadą jest wiążąca prawnie norma należąca do systemu prawa której znaczenie ważniejsze bo: • Mają wyznaczać kierunek działań prawodawczych. • Wyznaczają kierunek interpretacji prawa w stosowaniu go. • Pozwalają określić czy jakieś są korzystaniem z prawa czy nadużyciem go. Więź kompetencyjna- polega na tym, że jedna norma może udzielić kompetencji wskazanym w niej podmiotą do stanowienia innych norm STOSOWANIE I WYKŁADNIA PRAWA Przestrzeganie prawa to postępowanie zgodnie z przepisami. Stosowanie prawa to posługiwanie się przepisami w określonym celu. ???? 1. Ustalanie stanu faktycznego 2. Kwalfikacje 3. Supsumpcja ( podciągnięcie stanu faktycznego pod formę prawną) Przez wykładnie prawa rozumiemy ogół czynności prowadzących do ustalenia właściwej treści tekstu prawnego . Podział ze względu na podmiot który jej dokonuje: - Wykładnia autentyczna (wiążąca powszechnie) - Wykładnia legalna- dokonywana jest przez inny organ niż ten który wydał przepis (powszechnie obowiązująca) - Wykładnia praktyczna- Wykorzystywana przez jakiś organ w konkretnym przypadku. Obowiązuje tylko dla konkretnej sprawy (Wpływ nieformalny) - Wykładnia doktrynalna- Znajduje się w literaturze (książki pisane przez ludzi którzy są uznani za autorytety w dziedzinie prawa), formalnie nie ma żadnej mocy Podział ze względu na metodę: - Słowna- interpretujemy język , analizujemy słowa, znaki interpunkcyjne - Celowościowa- ustalamy po co przepis był wydany i jaki ma cel - Systemowa- w którym miejscu w systemie została wprowadzona (w jakim rozdziale) - Historyczna- uwarunkowana historycznie Podział ze względu na wynik : - Wykładnia rozszerzająca- czyli efekt szerszy niż znaczenie słów w przepisie - Wykładnia zwężająca – czyli efekt węższy niż znaczenie słów. - Wykładnia adekwatna- znaczenie słów i prawne pokrywają się - Wykładnia przeciwko prawu (contra legen)- znaczenie sprzeczne z przepisem Wykład 1 Prawo- Prawo to zespól norm wydanych lub usankcjonowanych przez państwo, zagwarantowanych przez państwo przymusem państwowym. Usankcjonowanie- uprawnienie pewnych używanych juz norm Common low- Prawo tworzone na salach rozpraw Prawo europejskie prawo natury- prawem są normy prawne które pochodzą z naszych norm społecznych oraz intuicji, co jest dobre a co złe, kieruje sie godnością człowieka Pozytywizm prawny- prawem są tylko ustawy, konstytucje, rozporządzenia które zostały wydane Ujecie prawa przedmiotowo / podmiotowo Przedmiotowo- Ustawy , przepisy, rozporządzenia Podmiotowo- "Prawo kogoś do czegoś" Przyznane i zabezpieczone przez normę prawna, możliwość postępowania w określony sposób. Na prawo podmiotowe składają sie uprawnienia i wynikające z nich obowiązki Podziały prawa podmiotowego bezwzględne/względne majątkowe/niemajątkowe Bezwzględne- skuteczne przeciw wszystkim np. własność samochodu. Prawo bezwzględne nie wyczerpuje sie w roszczeniach Względne- skuteczne pomiędzy stronami, wyczerpuje sie w roszczeniach np. Jednorazowe zlecenie napisania pracy. Majątkowe- ekonomiczny interes osoby uprawnionej, zaspokojenie interesu ekonomicznego. Niemajątkowe- nie ma interesu ekonomicznego, ścisły związek z uprawnionymi (dobre imię, godność) Normy Prawne a normy moralne i obyczajowe Moralność ma za zadanie ocenę zachowania czy cos jest dobre czy złe. Obyczaje to cos co sie powtarza i utrwaliło się. Różnice miedzy normami Prawnymi a moralnymi i obyczajowymi * Powszechność (Prawne są bardziej rozpowszechnione, obyczajowe lokalnie) * Sankcje w prawie jest to formalna nieprzyjemność (areszt, grzywna) w moralności np. wyrzuty sumienia * Dwustronny charakter norm prawnych a jednostronny moralnych i obyczajowych w prawie jest uprawnienie i żądanie jego wypełnienia *Kryterium naruszenia normy, normę prawna można naruszyć poprzez wyraźne uzewnętrznione działanie , moralne można złamać tylko myśląc o nich Norma prawna a przepis prawny !!!NORMA PRAWNA TO NIE PRZEPIS PRAWNY!!! Norma wynika z przepisu, przepis jest elementarna częścią aktu prawnego. Teoria Trójelementowa normy prawnej Norma składa sie z: *hipotezy (opisuje sytuacje kiedy norma będzie zastosowana) *dyspozycji (mówi ona co należy zrobić w tej sytuacji) *sankcji (mówi co sie stanie jeśli zachowamy sie niezgodnie z dyspozycja) Sankcje: *Nieważności- Umowa jest z jakiegoś powodu nieważna *egzekucyjne- doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem (zburzenie domu jeśli jest w miejscu niezgodnym z przepisami, działania komornika) *karne- ukaranie za naruszenie przepisów (pozbawienie wolności, grzywny)
logistykagr3