Geneza i ewolucja polityki Regionalnej UE
Polityka spójności UE
Fundusz Europejski Fundusze
Spójności Bank Strukturalne
Dotyczy państwa całe) Inwestycyjny
Polityka strukturalna
Polityka regionalna Działania horyzontowe
(cel 1,2) (całe terytorium UE )
Obszar spójny –tzn, że ludziom żyje się dobrze
Spójność terytoriów, spójność całej UE(Państwa, regiony , mikrorejony, powiaty, gminy) potrzebna do wzmocnienia UE.
Polityka strukturalna-dotyczy konkretnych działań – np. przedsiębiorstwo, wnika w strukturę
Wnika co jest dobre, co złe
Fundusze spójności-dotyczy całego Państwa. Polityka regionalna – najniższy poziom dotyczy tylko regionów np. lubelskie, mazowieckie, podkarpackie.
Mazowieckie najlepiej rozwinięte
Problemy jednostek
DZIAŁANIA horyzontowe-inicjatywy wspólnotowe-odbudowa starówek
Są to specyficzne działania-dużo pracy i nakładów.
1951------EWWiS- Traktaty Paryskie
1957------EWG – Traktaty Rzymskie -art.2
EURATUM
Francja Uwarunkowania instytucjonalne
Niemcy 1 Europejski bank Inwestycyjny
Belgia 2 Wspólna polityka rolna
Luksemburg Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej
3 Europejski Fundusz Społeczny
4. 1967- Komisarz Dyrekcji Regionalnej – Dyrekcja XVI
1973r - Pierwsza do EWG dołączyła Wielka Brytania , Dania, Irlandia
Anglia Szkocja Walia
Najbogatsza mniej bogata uboga
1975r - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego EFRR
(81)- wchodzi Grecja
1986(87) - Portugalia, Hiszpania (mamy 12)
1986(87) Jednolity akt Europejski JAE
Wprowadzono tytuł zatytułowany spójność społeczno gospodarcza
2 Art. 130 a i b wprowadzono mechanizmy wyrównawcze dysproporcji regionalnych, zapewniono środki do ich realizacji.
3 Nowe okresy finansowania
-1989-1993
- 1994-1999 70 mld
-2000-2006
-2007-2013 - ponad 300mln
Komisja europejska – stoi na czele zapisów traktatowych i musi wykonać jego zapisy
1986 – początek poważnej Polityki Regionalnej (narodziny)\
1992 – Traktat z MASTRICHT
1- wprowadzono Komitet Regionów (ciało doradcze)
2 – Fundusz Spójności
3 – Finansowy Instrument Wspierania Rybołustwa
4 – Inicjatywy Wspólnotowe
AGENDA 2000
1 – Wprowadza programowanie 2000-2006
2 – Zmienia ilość celów polityki regionalnej (6 do 8) ISPA , SAPART, PHARE
15 stycznia 1995- 15 Państw- Austria, Finlandia, Szwecja
1 maja 2004 10 Państw- Polska Węgry, Słowenia, Malta
2004-2006 ok. 12 mld euro otrzymała Polska
2007- Bułgaria, Rumunia
2013 - 27 Państw otrzymało 27 mld euro
Art.158
WYMIARY SPÓJNOŚCI
Ekonomiczny- PKB (PPS
Społeczny - stopa bezrobocia
Przestrzenny - liczba konsumentów osiąganych w danym czasie
Spójność mierzy się za pomocą PKB (PPS) siła nabywcza pieniądza.
Przekroje w jakich mierzy się poziom spójności :
1 Kraje kohezyjne VS – cała wspólnota (te kraje które podlegają spójności dotyczy nowych Państw, regionów)
2 Regiony Typu NUTS II(211)
3. REGIONY TYPU NUTS III (1093)
W Polsce są obszary lepsze i gorsze.
POJECIE REGIONU W UE
Na gruncie encyklopedycznym, słownikowym znajdujemy m. innymi następujące definicje pojęcia „region”
REGION
Dal potrzeb polityki regionalnej będziemy używać pojęcia REGIONU, które oznacza:
1.najwyższą jednostkę podziału terytorialnego kraju usytuowana bezpośrednio pod Państwem o względnie dużej powierzchni i liczbie mieszkańców (ludności) prowadzącą samodzielna politykę społeczno-gospodarczą, kulturalna przez odpowiednie instytucje terytorialne.
Region to miejsce gdzie ludzie odczuwają ta sama tożsamość.
SYSTEM NUTS w UE
NUTS – Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do celów statystycznych (Nomenclature of Teritoriu UMCS for Statistics)
SYSTEM NUTS jest oparty o regiony i jako taki dotyczy podmiotu administracyjno-terytorialnego państw członkowskich.
CHARAKTERYSTYKA SYSTEM NUTS
Zakaz stworzony przez EUROSTAT
Stanowi podstawę identyfikacji obszarów problemowych.- dlaczego
Jest podstawą do oceny dopuszczalności pomocy publicznej.
jest podstawa do przygotowania podstawowych dokumentów programowych w krajach kandydujących.
System ten zawiera instytucje hierarchiczna odnoszącą się do pięciu typów regionów
Dzieli każde Państwo na poziomy ( trzy regionalne oraz dwa lokalne)
- poziom 1 (NUTS1) obejmuje regiony największe, które są podstawowymi jednostkami regionalnymi w danym Państwie ( 77 jednostek
-poziom 2 (NUTS2) obejmuje regiony które stanowią pierwszy szczebel podziału największych regionów objętych poziomem 1
-poziom 3 (NUTS 3) obejmuje regiony które stanowią drugi szczebel –podziały największych regionów objętych poziomem 1
-poziom 4 (NUTS 4)
-poziom 5 (NUTS 5)
NUTS 1 w Polsce to całe Państwo a NUTS 2 najważniejsze
NUTS 1 – cała Polska 1
NUTS 2 - województwa16
NUTS 3 – podregion 45
NUTS 4 – powiat 380
NUTS 5 – gmina 24i89
Londyn najbogatszy region UE 273% średniej unijnej.
Zakres interwencji ERIDF (ROZPORZADZENIE 1783/1999)
PKB (PPP) per capita vs – średnia UE 2004r.
Polska 42%,Słowenia 72%.Czechy 60%,Małta 57%,Węgry 54%
Słowacja 52%,Łotwa 40%
Teraz najbiedniesza jest Rumunia.
Cele polityki strukturalnej UE (rozporządzenie 1260/1999)
Cel 1 - Promocja rozwoju i dostosowanie struktury regionów słabiej rozwiniętych
69,7% Środków Funduszy Strukturalnych ( max 22,2% ludności)
Regiony NUTS II , w których PKB na jednego mieszkańca jest mniejszy niż 75% średniej wspólnotowej lub o wyjątkowo niskiej gęstości zaludnienia poniżej 8 os/km²
Cel 2 - wzmocnienie społecznej i gospodarczej transformacji regionów przeżywających
kryzys strukturalny
11,5% Środków Funduszy Strukturalnych (max 18%ludności)
Regiony NUTS III, przeżywające problemy strukturalne i potrzebujące pomocy w transformacji, w szczególności stare obszary przemysłowe , rolnicze, problemowe
tereny miejskie i obszary zależne od rybołówstwa.
Cel 3 – pomoc w adaptacji i modernizacji polityki i systemu edukacji, szkoleń i zatrudnienia.
12,3 % Środków Funduszy Strukturalnych
Jedyny zorientowany HORYZONTALNIE – służy wspieraniu działań w regionach nie uwzględnionych w zakresie CEL-u 1
Dotyczy adaptacji i modernizacji systemów edukacyjnych, szkoleniowych oraz zatrudnienia.
ZASADY FUNDUSZY STRUKTURALNYCH
Koncentracji – środki są przeznaczone przede wszystkim dla obszarów znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji – CEL 1, a w drugiej kolejności CEL 2
Partnerstwo – współpraca układu europejskiego, krajowego, regionalnego i lokalnego (wertykalne) oraz z partnerami gospodarczymi społecznymi ( horyzontalne)
Programowania – proces organizowania, podejmowania decyzji i finansowania odbywa się w kilku szczegółowo określonych etapach
Koordynacji – pomiędzy poszczególnymi funduszami poprzez: dokumenty programowe, monitorowanie i ocenę pomocy, indykatywne wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie polityki Wspólnoty.
Dodatkowości – Środki Europejskie muszą uzupełniać finansowanie krajowe , a nie mogą go zastępować.
Zgodności – operacje finansowe z Funduszy Europejskich muszą być zgodne z innymi politykami Wspólnoty i prawodawstwem Wspólnotowym.
INSTRUMENTY POLITYKI STRUKTURALNEJ UNII EUROPEJSKIEJ
Dochody budżetu UE (2006)
Pobory z rolnictwa - 1%
Cła - 12%
VAT - 14%
Inne - 1%
Czwarte źródła - 72% ( wpłaty Państw Członkowskich )
Łączny budżet 99 mld. EUR = 1,04% PKB UE
Gospodarka Amerykańska wytworzyła 13,4 bilionów $
UE 13,8 bilionów $
Wydatki budżetowe UE 200-2006 (ok. 670 mld. EUR)
44% - Rolnictwo – Wspólna Polityka Rolna
36% - Polityka strukturalna
7% - Polityka wewnętrzna
5% - Polityka zewnętrzna ( dla krajów najbiedniejszych)
5% - Administracja (Bruksela)
3% - Pomoc Przedakcesyjna
PYTANIE NA EZAMINIE- Największe wydatki na: (są podane 3)
OKRESY FINANSOWANIA
1. 1989-1993 75 ceny mld EUR
2. 1994-1999 161 mld EUR
3. 2000-2006 195 mld EUR
4. 2007-2013 330 mld EUR
Instrumenty Polityki Spójności
I Fundusze strukturalne
1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF)
2. Europejski Fundusz Społeczny (ESF)
3. Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGF/FEOGA)
4. Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa (FIFG)
II Fundusz Spójności.
III Europejski Bank Inwestycyjny (FIB)
IV Inicjatywy Wspólnotowe (Community Initiatives)
Cel 1- 75% (69,7)
Cel 2 – 11%
Cel 3 - 12%
Inicjatywy 5%
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
Cel 1, cel 2- art.160 traktatu.
Celem EROF jest niesienie pomocy
Zakres interwencji ERDF (rozporządzenie 1783/1999
Inwestycje produkcyjne
Inwestycje w urządzenie infrastruktury
Rozwój potencjału wewnętrznego
Pomoc techniczna
ZAKRES INTERWENCJI ERDF
1 Rozwój społeczeństwa informacyjnego (satelita)
2. Rozwój turystyki i inwestycji w dziedzinie kultury w tym ochrony dziedzictwa kulturowego, naturalnego pod warunkiem, że wiąże się ono z tworzeniem stałych miejsc pracy.
3. Ochrona, poprawa stanu środowiska naturalnego w tym efektywne i ekologiczne wykorzystanie energii oraz rozwój odnawialnych źródeł energii.
4. Równouprawnienie kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i głównie poprzez zakładanie firm i rozbudowę infrastruktury usługowej.
Zakres interwencji –inwestycje produkcyjne służące:
- tworzeniu miejsc pracy
- ochrony miejsc pracy
- podniesienie konkurencji firm zwłaszcza małych i średnich przez rozbudowę ich środków trwałych.
Zakres interwencji-inwestycje w dziedzinie infrastruktury przyczyniające się do:
-wzrostu potencjału gospodarczego oraz niwelujące izolacje regionów od centrów gospodarczych wspólnoty.
Dywersyfikacja oraz rewitalizacja obszarów problemowych( przemysł schyłkowy, tradycyjne rolnictwo oraz rybołówstwo).
Zakres interwencyjny- rozwój potencjału wewnętrznego(pobudzenie inicjatyw rozwojowych)
-usługi dla przedsiębiorstw (zarządzanie, analiza, badanie rynku itp.
-transfer technologii (wdrażanie Inn owacji, wzmocnienie potencjału rozwojowego, sfery badań technologii, dusters ).
PRIOTYTET ESF (rozp 1794/1999 arrt.2)
I .Aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu.
II. Przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia społecznego
III. Rozwój powszechnego kształcenia ustawicznego , szkolenia zawodowego.
IV. Doskonalenie kadr gospodarki oraz rozwój przedsiębiorczości
V. Działania na rzecz zwiększania uczestnictwa kobiet w rynku pracy.
ESZ Europejska Strategia Zatrudnienia. W ramach Europejskiego funduszu EFS realizowana jest 1997 od szczytu w Luksemburgu tzw Europejska Strategia Zatrudnienia. Ma ona na celu:
Skuteczną walkę z bezrobociem w Europie
2. Ma na celu promowanie nowoczesnych rozwiązań w dziedzinie polityki społecznej np. rodziny opiekuncze
3. ESZ zbudowana jest z czterech filarów:
I Filar zatrudnienie (zatrudnialność)
II Filar Przedsiębiorczość( rozwój swojej firmy)
III Filar Adaptacyjność (adaptacje zmiany rynku)
IV Filar Równość szans ( kobiety mężczyźni)
Egzamin – proszę wmienić II Filar- Przedsiębiorczość co to jest i czego dotyczy
Typy działań finansowych z EFS;
- usługi dla osób
- kształcenie szkolenie, poradnictwo, wspieranie.
- rozwój systemów przewidywania zmian w zakresie zapotrzebowania na nowe zawody
-modernizacja instytucji zatrudnieniowych
-ułatwienie pracownikom dostępu do szkoleń i zdobywania kwalifikacji
-rozwój i doskonalenie zawodowe nauczycieli instruktorów, trenerów i kadry.
Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji w Rolnictwie
1. Francuski FEOGA (Fond Europeenne d Orientation et de Garantie Agncole) I angielski EAGGF (The Europ;ean) Agricultere Guidanie and Guarantee Fund.
2. Utworzony 04.04.1962rna podstawie art.40 Traktatu o ustanowieniu Wsp Europejskiej
3. Obecnie funkcjonuje na podstawie rozporządzenia 1260/99( ogólne w sprawie funduszy strukturalnych) 1257/99 rozwoju obszarów wiejskich
SEKCJA ORIENTACJIWSPÓŁFINANSUJE
Ulepszona struktura gospodarstw rolnych, przemysłu handlu
Stymulowanie produkcji na cele nie żywnościowe
Ochrona dziedzictwa naturalnego wsi
SEKCJA GWARANCJI - realnych
-dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej
-Skup produktów rolnych po cenach interwencyjnych
-subsydiowanie eksportu rolnego
-Subwencjonowanie prywatnego magazynowania produktów rolnych.
FIFG
Finansowy instrument wspierania rybołówstwa
Cele działań ( rozp 1263/1999):
- osiąganie trwałej równowagi pomiędzy zasobami rybnymi a ich eksploatacją,
-wzmocnienie konkurencyjności oraz rozwój przedsiębiorstw w sektorze rybołówstwa,
- poprawa zaopatrzenia rynku oraz wzrost wartości produktów rybołówstwa i kultur wodnych,
- ożywienie gospodarcze obszarów uzależnionych od sektora,
- odnowa oraz modernizacja floty rybackiej, oraz metod połowów i przetwórstwa rybnego,
- promowanie rozwoju infrastruktury portów rybackich oraz ich wyposażenie w niezbędne zaplecze i urządzenia,
- promowanie oraz podnoszenie konkurencyjności produktów rybnych,
- znajdowanie i promowanie nowych rynków zbytu,
- doskonalenie połowów,
- czasowe zawieszenie
Fundusz Spójności (dotyczy całych państw, nie regionów)
- Podstawa prawna: Rozporządzenie Rady z 16.05.1994r Ustanawiające Funduszu Spójności (1164/94/EWG)
- Klasyfikacja: państwa członkowskie, w których PNB na głowę mieszkańca jest mniejszy niż 90% średniego poziomu PNB na głowę mieszkańca we Wspólnocie,
-Beneficjenci: Grecja, Hiszpania, Irlandia, Portugalia
75% < dotyczy regionu
90% < dotyczy kraju
Projekty kwalifikujące do wsparcia.
- środowisko- przyczyniające się do osiągnięcia celów art.174 oraz art. 175 traktatu- zgodnie z priorytetem wspólnotowej polityki w zakresie ochrony środowiska w programie działania na rzecz środowiska Zrównoważonego Rozwoju.
- transport- projekty infrastrukturalne leżące we wspólnym interesie (wytyczne przyjęte decyzja Parlamentu Europejskiego oraz Rady)
Europejskie korytarze transportowe w Polsce:
-Korytarz I- Helsinki Tallin - Ryga - Kowno – Warszawa z odgałęzieniem Ryga – Kalingrad – Gdańsk
-Korytarz II- Berlin- Warszawa- Mińsk-Moskwa
-Korytarz III-Berlin – Wrocław – Katowice – Lwów- Kijów, z odgałęzieniem Drezno- Legnica.
- Korytarz IV Gdańsk – Katowice – Żylina z odgałęzieniem Grudziądz - Poznań.
Zasady ogólne przyznawania funduszu spójności
Minimalna wielkość projektów
10 mln Euro
Współfinansowanie Funduszu Spójności
Do 80-85% kwalifikowanych wydatków ze środków publicznych,)
Finansowanie:
Projektów
Etapów projektów finansowo i technicznie nie zależnych,
Grup projektów powiązanych widoczną strategią
Badań wstępnych
Wsparcia technicznego
Fundusz Spójności inwestycje w ochrona środowiska:
- zgodność z celami polityki ekologicznej UE
- zgodność z zasadami polityki ekologicznej UE
- przyczynianie się do redukcji zanieczyszczeń oddziałujących na znaczna liczbę ludzi przy najmniejszych kosztach
Instrument następny
Europejski Bank Inwestycyjny tj. bank (Europen Inwestment Bank skrót EIB)
- Instytucja finansowa
- Utworzony na mocy Traktatu Rzymskiego (1958)
- Cel: zapewnienie długoterminowego finansowania projektów promujących integracje europejską
...
AniaAniolek16