Genetyka.doc

Genetyka- jest nauką o zjawiskach dziedziczności i zmienności organizmów żywych.

Dna jest subst dziedziczną bo: ma stałą wartość %, w jądrze ulega podwojeniu, po mitozie powrót do poziomu wyjściowego.

Gen- odcinek DNA w skład którego wchodzą: promotor, sekwencja kodująca i niekodująca, terminator.

Białka histonowe wchodzą wchodzą w skład nukleosomów. Nukleonom jest zbudowany z 8 histonów.

Nukleonom- podstaw jedn strukturalna chromatyny. Składa się z odcinka DNA o dług 200 par zasad i 8 białek pistonowych.

Oktomer histonowy- 8 cząstek histonów rdzeniowych połączonych w 1 kompleks.

Histony rdzeniowe: H2A, H2B, H3 i H4.

Cykl życia komórki: G- aktywność, S- replikacja DNA, G2- przygot do podziału, Mitoza- podział, G0-zaprzestanie podziałów.

Mitoza: profana, metafaza, anafaza, telofaza, interfaza.

Crossing over- wymiana odcinków chromosomów homologicznych.

Allele- wzajemnie wykluczające się w gamecie formy genu, umiejscowione w tym samym miejscu chromosomów homologicz.

Genotyp- zespół genów danego organizmu.

Fenotyp- zespół cech danego organ.

Krzyżowanie- połączenie gamet pochodzących od różnych osobników.

Rozszczepienie cech- zjawisko występowania w potomstwie tych samych rodziców osobnika różniącego się.

Cechy dominujące- ujawniające się w 1 pokoleniu mieszańców, uwarunkowane allelami dominującymi.

Cechy recesywne- ujawniające się nie w 1 lecz w 2 lub dalszym pokoleniu mieszańców.

I prawo Mendla (stałości cech)- cechy 2 skrzyżow organizmow nie zatracają swej indywidualności w mieszańcach, choć niektóre z nich mogą być niewidoczne w osobnikach 1 pokolenia mieszańców. Występują one niezmienione w drugim pokoleniu u homozygot recesywnych.

II prawo Mendla (prawo rekombinacji)- cechy 2 skrzyż organizmów mogą tworzyć różne najczęściej dowolne połączenia w osobnikach drugiego pokolenia mieszańców.

Dziedziczenia: Pisum- z dominacją; Zea- bez dominacji.

Grupy krwi:

A- genotyp LALA i LAl

B- genotyp LBLB i LBl

AB- LALB

0- ll

Geny letalne są to geny, które w stanie homozygotycznym powodują śmierć osobnika we wczesnych fazach rozwoju.

Geny półletalne powodują obniżenie żywotności organizmu, ale nie śmierci.

Plejotropia polega na tym że 1 gen może mieć wpływ na powstawanie więcej niż 1 cechy.

Plejotropia właściwa- efekty fenotypowe nie wykazują logicznego związku.

Plejotropia pozorna- efektem działania genu jest zespół cech będących konsekwencją pierwotnej cechy.

Współdziałanie genów kumulatywnych- kumulatywnych zależności od liczby alleli dominujących w genotypie występuje różne natężenie cech.

Współdziałanie monarchiczne- wystarczy 1 allel dominujący aby wystąpiła cecha dominująca.

Współdziałanie komplementarne- polega na uzupełnianiu się alleli dominujących alleli różnych genów.

Współdziałanie addytywne- efekt działania genów sumuje się i powoduje powstanie nowych cech.

Współdziałanie kompensacyjne- działanie znoszące się nawzajem alleli dominujących różnych genów.

Epistaza- 1 gen wykazuje przewagę fenotypową nad drugim.

Rodzaje zmienności: fluktuacyjna, rekombinacyjna, mutacyjna.

Mutacja to nagła, skokowa zmiana substancji genetycznej, dziedziczona  przez następne pokolenia.

Rodzaje mutacji:

-genowe (zmiana allelu w nowy allel)

-chromosomowe (zmiana struktury chromosomu)

-genomowe ( mutacja liczby chromosomu)

-spontaniczne

-indukowane

-zmiany sensu

-nonsensowne

Aneuploidy: 2n

-nullisomik 2n-2

-monosomik 2n-1

-trisomik 2n+1

-tetrasomik 2n+2

Poliploidy: 2n>2x

-diploid 2x

-triploid 3x; tetra i pentaploid. Nieparzyste są bezpłodne.

Kobiety 22AAXX; Mężczyźni 22AAXY

Dziedziczenia płci:

Gynandromorf- półsamiec, półsamica.

Cechy ilościowe- to takie, które da się wyrazić liczbą. Warunkowane są genami kumulatywnymi lub poligonami. Mogą one wykazać: zmienność ciągłą (ciężar nasion) i losową (liczba ziarniaków).

Transgresja- zjawisko przekroczenia form potomnych wartości uzyskanych przez rodziców.

Odziedziczalność- wartość, która określa w jakim stopniu dana cecha zależy od genotypu organizmu, a w jakim jest efektem wpływu środowiska. Wzór H= VG/VP   VP=VG+VE