1. Zachowanie się pracowników adm publicznej w UE.
Prawidłowe zachowanie się pracowników administracji publicznej w UE uregulowane jest w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji
- pracownik administracji publicznej jako przedstawiciel państwa, powinien prawidłowo realizować obowiązki wobec obywateli
- realizowanie dobra wspólnego a zarazem dobra indywidualnego każdej jednostki z osobna:
· Zasada praworządności – decyzje urzędników zapadają na podstawie obowiązującego prawa
· Zasada niedyskryminowania = równe traktowanie wszystkich (szanowanie przyrodzonej godności wszystkich ludzi)
· Zakaz nadużywania uprawnień (z uprawnień urzędnik korzysta wyłącznie dla osiągnięcia celów; odpowiedzialność,)
· Zasada bezstronności i niezależności (na postępowanie nie może mieć wpływ interes urzędnika ani presja polityczna)
· Zasada obiektywności (nie należy demonstrować swojego osobistego stosunku do załatwiania spraw)
· Konsekwentne działanie i doradztwo (staranność; powierzony urząd publiczny należy sprawować wedle swej najlepszej wiedzy i woli z uczciwością; udzielanie informacji
· Działanie bezstronne, uczciwe i rozsądne (unikanie zachowań, które mogłyby umożliwić innym ludziom dojście do wniosku o niemożliwości uznania Twojego charakteru za nieskazitelny; godne zachowanie się w miejscu pracy i poza nim, uczciwość i rzetelność)
· Zasada uprzejmości (uprzejmość i życzliwość w kontaktach z obywatelami, zwierzchnikami,
radnymi, podwładnymi i współpracownikami
· Respektowanie praw do obrony pojedynczych osób; ochrona danych osobowych obywatela
· Zobowiązanie do przekazania sprawy do właściwej jednostki organizacyjnej instytucji
-
2. Rodzaje etyki normatywnej (SYSTEMY ETYCZNE)
Etyka normatywna - mówi nam jak należy postępować. Jakie wartości naśladować. Etyka normatywna w przestrzeni czasu koncentruje się bardziej na normach, wartościach, odpowiedzialności za coś.
Rodzaje etyki normatywnej:
· aksjologiczna – stawia w centrum uwagi pojęcie wartości (zakresem obejmuje aksjologię moralności = naukę o wartościach)
· deontologiczna – stawia w centrum uwagi pojęcie obowiązku (deontologia = nauka o obowiązkach i powinnościach moralnych)
· odpowiedzialności – stawia moralność w stosunku do odpowiedzialności
· aretologoczna – w etyce zawsze szukano cnoty, obejmuje terminy moralne, arentologiczne = cnota.
Najczęściej systemy etyczne wskazują:
1. cel wyrażany - w dobru najwyższym
2. pozytywne powinności związane z tymi dobrami lub tylko z jednym z nich, a wyrażane w cnotach, zaletach i zasadach oraz regułach wspomagających cel;
3. negatywne powinności (ostrzeżenia i zakazy) wyrażane w wadach i zabronionych zachowaniach;
4. odpowiedzialność za dobre i złe postępowania moralne, wyrażane w sankcjach.
4.kategorie norm etycznych;
Wartości i normy moralne, o których mówimy, należą do podstawowych kategorii etycznych. Z kolei kategorie etyczne (z gr. kategoria i łac. categorie - sąd, orzeczenie) są podstawowymi pojęciami w etyce. Stanowią one swoistość języka etycznego, który komunikuje o treściach i właściwościach teoretycznych etyki. Niekiedy systemy etyczne różnią się specyfiką pojmowania poszczególnych kategorii. Stąd sporządzenie rejestru tych kategorii jest trudne. Niemniej do najpowszechniejszych należą takie pojęcia, jak:
1. Wartość;
2. Ideał (wzór osobowy);
3. Dobro i zło;
4. Sumienie;
5.podstawowe nurty w myśli etycznej wg Ossowskiej;
1). Higiena życia duchowego (felicytologia, hedonistyka, eudamologia) – odpowiedzi na pytania: Jak żyć szczęśliwie i unikać cierpień, znosić przeciwności losu (różne filozofie dają odpowiedzi, np. filozofia stoików, epikurejczyków)
2).Harmonia życia – dot. zaleceń i rozważań nad tym, jak układać sobie stosunki z innymi ludźmi – np. między pracownikiem a klientem (kwestie rozwiązywania sporów, podział dóbr, wymierzanie sprawiedliwości); Punktem odniesienia jest osoba, persona.
3).Nurt doskonałości osobistej = Perfekcjonistyczny – odpowiada na pytanie, jak żyć godnie, jak osiągnąć doskonałość. Centralną kwestią jest wykreowanie wzorca osobowego (w przypadku urzędnika – takie zalety i zachowanie, by zapewnić pożądane działanie danej instytucji; wymagania klienta od urzędnika jako profesjonalisty) Czego klient winien oczekiwaćod pracownika administracji publicznej jako od profesjonalisty.
8. Uregulowania na tle UE (normatywnych aktach prawnych obowiązujących urzednika w UE czy coś w ten deseń)
- podstawowe zagadnienia zawierała Karta Praw Podstawowym z 2000r, ale obecnie najważniejszym źródłem są: Kodeks Dobrej Administracji z 2001r., Kodeks Etyki Służby Cywilnej (na mocy Zarządzenia Premiera RM z 11.10.2002r.) oraz Kodeksy Etyczne poszczególnych Urzędów
9.ETOS – ZNACZENIE I ROZUMIENIE
Wg słownika etycznego (ethos- zwyczaj, obyczaj) to styl, sposób życia, postawa danej grupy społecznej wyróżniona z uwagi na całokształt wyznawanych i realizowanych w praktyce wartości – szczególnie moralnych i obyczajowych.
INNA DEFINICJA: ETOS to styl życia jakiejś społeczności, przyjęta przez nią hierarchia wartości bądź wyraźnie sformułowana, bądź dająca wyczytać się z ludzkich zachowań
ü Etos jest często mylony z etyką, ale należy odróżnić!!! – Etyka stosowana jest do opisu działań jednostek (etyka = dyscyplina teoretyczna starająca się ustalić, co się robić powinno a czego nie powinno
ü Jednym z czynników kształtowania etosu człowieka jest praca zawodowa (stąd np. etos pracownika administracji publicznej
10. PROBLEMATYKA I KODYFIKACJA ETYKI ZAWODOWEJ
ETYKA ZAWODOWA
Ø zespół zasad i norm określających, jak z moralnego punktu widzenia powinni zachowywać się przedstawiciele danego zawodu (a jak nie powinni)
Ø jako doktryna moralna, związana jest z wykonywaniem danego zawodu i traktowana jako normy postulowane do przestrzegania i realizowania
Ø etyki zawodowe wskazują na obowiązki i nakazy do spełniania zadań zawodowych
Ø etyka zawodowa jest instrumentem samokontroli i kontroli wewnętrznej
Ø istnieje różnica między etyką zawodową a moralnością zawodową - moralność zawodowa to rzeczywiste postępowanie członka danej grupy zawodowej
Ø ZAWARTOŚĆ ETYK ZAWODOWYCH to inaczej DEONTOLOGIE ZAWODOWE – zawierają 3 rodzaje norm: 1. N. dotyczące technicznych aspektów wykonywania zawodu, 2. Reguły dotyczące relacji profesjonalista – klient, 3. Reguły określające stosunki między przedstawicielami zawodu
Ø Etyka zawodowa kodyfikowana jest w różnych Kodeksach Etycznych; w zależności od zawodu, hierarchia postulowanych norm jest różna
11. JAKIE SĄ CELE ETYKI ZAWODOWEJ I ETOSU PRACOWNIKA ADMINISTRACJI
Cel etyki zawodowej to określanie, jak z moralnego punktu widzenia powinni zachowywać się przedstawiciele danej grupy zawodowej, np. urzędnicy. W tym sensie etyka zawodowa jest etyką normatywną, starającą się opisać wzór osobowy urzędnika, cele etyczne zawodu, normy postępowania w praktyce urzędniczej i typowe konflikty etyczne mogące pojawić się w praktyce zawodowej.
Realizacji etosu pracowników administracji publicznej (i samej administracji publ.) mogą służyć wartości moralne (= ideały postępowania, jak: sprawiedliwość, prawdomówność, obowiązkowość, dobroć, życzliwość, poczucie odpowiedzialności). Wartości etyczne mają wpływ na kształtowanie się postaw społecznych (tolerancji, uczciwości, odpowiedzialności)
Wpływ na etos pracownika i zawodu mają normy etyczne pracownika administracji publicznej (które wymienia J.Boć), np. przestrzegać obowiązującego prawa, kierować się zasadą realizowania dobra wspólnego, szanować przyrodzoną godność wszystkich ludzi, być skromnym i unikać pychy, unikać złych zachowań, zachować umiar w wypowiedziach publ, sprawować urząd publiczny wedle swej najlepszej wiedzy i woli z należytą uczciwością sumiennością i gorliwością
Etos pracownika administracji publicznej powinien przyczynić się do wzrostu prestiżu zawodów administracji publ., dlatego znaczące miejsce znajdują w nim zachowania etyczne. Postępowanie pracownika urzędu publ. Ma służyć wzbudzeniu szacunku do osoby i urzędu, który reprezentuje, zaufaniu społeczeństwa. Celem jest poprawna realizacja zawodu, realizacja celów zadań administracji publ, zbudowanie relacji wzajemnego zaufania, co umożliwi właściwy kontakt urzędnik(pracownik) – klient a przez to wzbogaci etos pracownika administracji publ.
Etyka zawodowa, w tym też etyka pracowników administracji publicznej, zakłada nabywanie odpowiednich dyspozycji moralnych, czyli cnót umożliwiających prawidłowe wykonanie tego zawodu
Na CZERWONO – by Stadniczeńko
12. PRAWO DO DOBREJ ADMINISTRACJI ZAWARTE W EUROPEJSKIM KODEKSIE DOBREJ ADMINISTRACJI
Prawo do dobrej administracji to podstawowe prawo obywatelskie;
Kodeks dobrej administracji powstał na mocy rezolucji parlamentu europejskiego w 2001r.
Jest to zbiór standardów przydatnych także poza granicami Unii do oceny funkcjonowania administracji. Ma on znaczenie dla przystosowania codziennych kontaktów obywatela z urzędem do wymogów stawianych w Unii Europejskiej. Kodeks Dobrej Administracji ma na celu lepszą ochronę i realizację podstawowego prawa do dobrej administracji, dąży do podniesienia poziomu pracy administracji, szczególnie w kontaktach z obywatelem i jego sprawami.
ZAŁOŻENIA: ADMINISTRACJA – rola służebna wobec obywateli (obowiązek starannego działania organów administracji, by chronić interesy jednostek ; załatwianie spraw przez organy w sposób rzetelny i bezstronny; szanowanie i respektowanie praw jednostek -> koncepcja sprawiedliwego postępowania (obejmuje np. prawo każdej jednostki do osobistego brania udziału przed danym organem, wypowiedzenie się itp.) ; zasada równości stron
13. GŁÓWNE KIERUNKI ETYCZNE:
1. intelektualizm etyczny -doktryna etyczna uznająca wiedzę i mądrość za istotę działania dobrego i
moralnego;
2. eudajmonizm (gr. eudaimon -szczęśliwy; eu -dobry, daimonion, demon -istota natury duchowej,
duch opiekuńczy, swoisty głos sumienia moralnego) -doktryna etyczna uznająca za najwyższą
wartość szczęście osobiste lub społeczne, a dążenie do szczęścia za główny motyw postępowania;
3. hedonizm (gr. hedone -rozkosz) -doktryna etyczna uznająca przyjemność (rozkosz) -raczej o
charakterze zmysłowym, a nie intelektualnym -bądź unikanie przykrości za najwyższe lub jedyne
dobro, cel życia i naczelny motyw ludzkiego postępowania;
4. epikureizm (od szkoły Epikura) -jest przekształconym hedonizmem, który za wartość najwyższą
uznaje przyjemność i brak cierpień tudzież przyjemność, która polega na braku cierpień;
5. stoicyzm (od szkoły grecko-rzymskiej) -doktryna etyczna, która preferuje obojętność i która
szczęście wiąże z cnotą pojmowaną jako dzielność (działanie), polegającą na maksymalnym
ograniczeniu potrzeb i pożądań; izolacji od świata zewnętrznego i maksymalnej obojętności wobec
jego dóbr;
6. teocentryzm (gr. theos -Bóg; kentron -punkt środkowy) -doktryna etyczna uznająca dążenie do
Boga i powrót do Stwórcy za wartość najwyższą, zasadniczy cel ludzkich starań;
7. personalizm (łac. personalis -osobisty) -jest przekształconym teocentryzmem, który oparty jest na
założeniu, że najwyższą wartością świata stworzonego przez Boga jest osoba ludzka, obdarzona
samoświadomością i wolą, mająca potrzeby zarówno duchowe jak i cielesne, która poprzez ich
realizację zmierza do uczestnictwa w kulturze (życiu społecznym) i zjednoczenia z Bogiem.
8. perfekcjonizm (łac. perfectionis -doskonałość) – stanowisko etyczne, według którego najwyższym
dobrem moralnym jest doskonałość osobista;
9. rygoryzm zwany również deontologizmem (gr. deon – obowiązek powinność, to co niezbędne i
konieczne, logos -słowo, nauka). Tutaj dobrem najwyższym jest obowiązek, czynienie zadość
nakazom i zakazom właściwego autorytetu moralnego;
10. utylitaryzm (łac. utylitas -korzyść, użyteczność, pożytek, dobro) -doktryna etyczna głosząca, że
pożytek jednostki lub społeczeństwa powinien stanowić najwyższy cel moralny postępowania ludzi,
zakładająca, że dążenie do dobra własnego (korzyści i pożytku) sprzyja pomnożeniu dobra
społecznego (bogactwa i dobrostanu);
11. ewolucjonizm (łac. evolutio -rozwinięcie) -teoria stopniowego rozwoju głosząca, że rozwój
społeczny ma charakter ciągły, stopniowy i jednokierunkowy, polegający na różnicowaniu się
elementów, ich coraz ściślejszym powiązaniu oraz coraz większym uporządkowaniu. Dobrem
najwyższym jest tutaj doskonalenie się mocą natury, ewolucja biegnąca ku doskonałości osiągającej
najwyższy poziom w życiu ludzkim.
12. rewerentyzm (łac. reveretia -szacunek, poważanie, uszanowanie) -zwany również ekoetyką
bądź filozofią żyjącą. Tutaj dobrem najwyższym jest cześć dla życia, doskonalenie życia ludzkiego
mocą twórczej działalności człowieka, zgodnej z logiką świata wywodzoną z kosmologii.
14. CECHY NORM SPOŁ.
Norma = ogólnie przyjęta, ustalona reguła, zasada, przepis, standard, wzór postępowania
Norma społeczna :
· norma regulująca stosunki międzyludzkie; wskazuje adresatom jak powinni postępować w określonych sytuacjach i jakiego postępowania powinni się wystrzegać (oczekiwany sposób zachowania utrwalony formalnie lub nieformalnie przez grupę, a także są to nakazy oraz zakazy, które dotyczą zachowywania się człowieka w społeczeństwie.)
· norma definiuje powinności, jakie ciążą na jednostce/ grupie w zależności od pełnionych ról
· norma społ. to kryterium wg którego oceniane jest działanie ludzkie
· normy społ. odzwierciedlają system wartości kulturowych przekazywanych z pokolenia na pokolenie
· ze względu na dziedzinę życia zbiorowego, którą regulują normy społeczne, wyróżnia się NORMY ETYCZNE, MORALNE, PRAWNE, OBYCZAJOWE i RELIGIJNE
· Odpowiedzi na pytanie jakimi normami kierować się w życiu, udzielają m.in. wielkie religie świata.
15. STANOWISKA METAETYKI
METAETYKA- jej przedmiotem badań jest znaczenie pojęć używanych w języku etyki (opis znaczenia terminów, ich funkcje), przede wszystkim CZYN LUDZKI, ODPOWIEDZIALNOŚĆ MORALNA I WINA MORALNA. Stanowiska:
Ø Kognitywizm – zakłada, że zdania z terminami etycznymi mają charakter poznawczy
Ø Emotywizm – sądy etyczne to wyrazy subiektywnych doznań, nie mogą być ani prawdziwe, ani fałszywe (= sprawozdanie z przeżywanych stanów emocjonalnych)
Ø Naturalizm etyczny – pewne zasady moralne wynikają ze wspólnych dla ludzi cech, z właściwości natury ludzkiej
Ø Relatywizm – istnieje wiele systemów wartości i żaden z nich nie jest absolutnie najlepszym systemem
16. ETYKA NORMATYWNA A OPISOWA – RÓŻNICE
Etyka normatywna- dyscyplina filozoficzna, formułująca i uzasadniająca zasady postępowania; zajmuje się uzasadnianiem reguł postępowania.
Udziela odpowiedzi na pytania: czym jest najwyższe dobro, jak można je poznać, jakie jest powołanie człowieka, cel ludzkich dążeń, czym jest szczęście, na czym polega odp. moralna, jaki jest przedmiot oceny etycznej
Etyka opisowa= Etologia - nauka o moralności, nienormatywne podejście do zagadnienia;
zajmuje się badaniem norm, ocen, wartości uznawanych za moralne (roli wartości w stos.niędzyludzkich) W ramach etologii podejmowane są badania socjologiczne i psychologiczne:
· Socjologia moralności (dział etologii) – bada zróżnicowanie przekonań moralnych, społeczne uwarunkowanie moralności, związek moralności z innymi dziedzinami życia społecznego
· Psychologia moralności – bada psychospoł.czynniki motywując...
Karbisia