MSG sciaga.doc

1. MSG - zajmują się przepływem siły roboczej, towarów, usług, kapitałów i wiedzy technicznej.Współczesne MSG to stosunki między krajami o różnych ustrojach i poziomach rozwoju gospodarczego i różnych perspektywach rozwojowych. Części składowe msg:a)teoria-bada i formułuje prawa o charakterze uniwersalnym(wspólne dla wszystkich dyscyplin zajmujących się gospodarką) i specyficznym(dotyczą tylko tej dyscypliny, są to prawa określające rozwój różnych form powiązań międzynarodowych dotyczących przepływu towarów, usług i innego rodzaju). b)polityka-wyodrębnia się:a)zagraniczną politykę ekonomiczną-(polityka poszczególnych krajów, odpowiada na pytanie jakie działania powinien podjąć kraj aby osiągnąć duże korzyści z wymiany gosp.) b)międzynarodową politykę ekonomiczną-polityka realizowana w ramach różnorodnych form instytucji międzynarodowych.

2. Podstawowe podmioty i przedmioty mwg.
Podmioty od szczebla najniższego do najwyższego: -gosp. domowe; przed. różnego rodzaju; zrzeszenia konsumentów i producentów; krajowe org.gosp; organy regionalnych ugrupowań integracyjnych; wielkie korporacje transnarodowe; międzynarodowe or.gosp.
Przedmiotem MWG jest badanie form powiązań między podmiotami msg, analiza przemian dokonujących się w międzynarodowym środowisku gosp. Przedmiotem są: korzyści z handlu; struktura handlu; protekcjonizm; analiza bilansu płatniczego; kurs walutowy i czynniki go określające; międzynarodowy rynek kapitałowy.

3. Podstawowe formy międzynarodowej wymiany gospodarczej – ich istota i znaczenie we współczesnej gospod. światowej.
Do podstawowych form wymiany gospodarczej zaliczamy: wymianę rzeczową i wymianę finansową. Wymiana rzeczowa to przede wszystkim wymiana: produktów naturalnych - ich transport i eksport; ludności - międzynarodowa migracja ludności - jej przenoszenie się przez granice narodowe na dłuższe okresy; energii; informacji. Drugą formą wymiany gospodarczej jest pieniądz. Pieniądz posiada wartość, a jako towar specyficzny posiada także wartość użyteczną. 1. Handel międzynarodowy.(Obrót towarowy, Handel usługami)2. Handel międzygałęziowy, jest to handel polegający na tym, że kraje produkują towary tej samej grupy i je eksportują, ale jednocześnie sprowadzają inne towary tej samej grupy towarowej z zagranicy.3. międzynarodowa kooperacja przemysłowa, czyli międzynarodowy podział pracy w dziedzinie podzespołów i części.4. Międzynarodowy przepływ czynników produkcji:

4. Kierunki rozwoju handlu.
1)nasilający się proces rozszerzających powiązań o różnym char. między podmiotami gosp., gospodarkami nar. krajów o różnych poziomach rozwoju duże zróżnicowanie powiązań
2)szybki postęp techn., zwłaszcza elektroniczno- informacyjny techniki obliczeniowej, komputeryzacji, internetu. Dzięki temu możliwe jest szybkie pozyskiwanie informacji niezbędnych do podejmowania decyzji.
3)wykształcenie się modelu „nowej gospodarki” w fazę której najwcześniej wkroczyły USA. Proces globalizacji budzi nadzieję dla krajów rozwijających się, ale rodzi też pewne obawy z punktu ekonomicznego. Związane są one z zagrożeniem szybkiego przenoszenia się między krajami załamań koniunkturalnych,
4) zmiana międzynarodowych struktur gosp.
5) przedmiotem przepływu są nie tylko towary i usługi ale i kapitał, siła robocza, technologia, (czynniki wytwórcze)
6) dynamiczny rozwój wielkich korporacji transnar.
7) zmiana char. MPP - specjalizacja międzygałęziowa - specjalizacja wewnątrzgał.; wymiana wyrobów gotowych - wymiana podzespołów

8)gosp. świat, przestaje być sumą gospodarek narodowych, a staje się gosp. globalną (jeśli jest dekoniunktura to wszystkie gosp. wchodzą w stan recesji)
9) pojawienie się problemów globalnych (głód, zanieczyszczenie. środowiska, zadłużenie międzynar., terroryzm, wyczerpywanie się surowców nat.)

5. Cechy charakteryst. międzynar. wymiany siły roboczej we współczesnej gosp. świat.
Jak wiemy dynamika przepływu kapitału jest najwyższa spośród wszystkich elementów MSG. Dynamika przepływu siły roboczej jest dużo mniejsza.
Przyczyny międzynarodowych przepływów siły roboczej są związane zarówno: 1.z motywem ekonomicznym uzyskania wyższej płacy, potęgującym się bezrobociem. 2.jak i z przyczynami politycznymi. 3.ideologicznymi. 4.religijnymi. 5.rasowymi
Przepływy czynnika pracy powodują istotne konsekwencje ekonomiczne dla kraju eksportującego jak i importującego siłę roboczą.

6. Ewolucja kierunków i intensywności między. wymiany kapitału.
Przepływ kapitału następuje tylko w formie pieniężnej lub rzeczowej. Celem przepływu jest uzyskanie maksymalnej wartości dodatkowej (wys. stopy zysku) => przepływy o char. ekonom, lub mogą to być przepływy o char. politycznym lub humanitarnym (dary, subsydia, odszkodowania, zwrotna pomoc gosp.) Obroty kapitałem mają char. transferowy- wywóz kapitału nie jest natychmiast rekompensowany eksportem towarów lub usług (eksport kapitału w przyszłości oczekuje określonych korzyści). Bezpośrednim efektem przemieszczania się kap. w skali międzynar. jest: wzrost importu kraju przyjmującego kap., wzrost eksportu kraju wywożącego kap. Przepływ kap. nie powoduje przeniesienia praw własności (tak jak to jest w przypadku towarów), tylko praw użytkowania kapitału. Szybki i łatwy transfer kapitału dzięki liberalizacji przepisów obrotu kap. w wymianie międzynar. oraz rozwoju telekomunikacji jako gł. kanału przepływu kapitału. Obecnie duża część kap. uczestniczy w transakcjach spekulacyjnych (krótkoterminowe lokaty bankowe w różnych walutach, sprzedaż i zakup walut, papierów wartościowych celem osiągnięcia zysku wynikającego z różnic kursowych). Przyczyną tego jest duża rola rynków sformalizowanych - giełd pap. wart.

7. Wiedza techniczna jako przedmiot międzynarodowej wymiany gosp.; specyfika, formy i kierunki rozwoju.
Międzynarodowa wymiana wiedzy technicznej ma miejsce wtedy, gdy określona wiedza o charakterze ogólnym lub szczegółowym dostępna w danym momencie w jednym kraju staje się znana w innym w sposób inny niż całkiem niezależne badania, poszukiwania, gromadzenie doświadczenia. W imporcie wiedzy technicznej nośnikami są: towary, patenty, człowiek. Transfer ten odbywa się następującymi kanałami: migracje ludności, handel międzynarodowy, konferencje, sympozja, wymiana studentów, międzynarodowe transakcje patentami i licencjami, grabież. 8.Rola i znaczenie korporacji transnarodowych na rynku światowym
Wielkie korporacje trans narodowe to przedsiębiorstwa prowadzące dział. gospod. w co najmniej dwóch krajach. Istnieje zatem przed. Małe i co najmniej jedno wchodzące w jego skład, położone w innym kraju. Takie korporacje znajdują się zarówno na terenie państw. Przyczyną powstania jest zapewnienie lepszego dostępu do rynku kapitałowego, technologii, siły roboczej a także surowców i rynku zbytu w krajach, w których rozwijają swoja działalność, a także pokonanie wielu barier taryfowych, para- i pozataryfowych. W krajach wysoko rozwiniętych przedmiotem zainteresowania korporacji jest przemysł przetwórczy, a w krajach słabo rozwiniętych koncentrują się na przemyśle wydobywczym, spożywczym i chemicznym. Przy czym przemysł w tych krajach sprawdza się do montażu wyrobów opartych na podzespołach. Wytwarzanych w krajach macierzystych lub filiach w krajach wysoko rozwiniętych.

9. Pojęcie gospodarki światowej; podstawowe czynniki zmian w systemie tej gosp.
Gosp. światowa to zespół powiązań ekonom. między uczestniczącymi podmiotami w m.p.p. GŚ staje się gospodarką globalną ze względu na problemy, które stoją przed społ. Należą do nich : -ochrona środow, -zadłużenie międzynar., -problem biedy i głodu, -choroby, epidemie cywilizacyjne. Czynniki zmian: 1.nasilający się proces rozszerzających powiązań o różnym charakterze ( produkcyjnym, instytucjonalnym, finansowym ) między podmiotami gospodarczymi, gospodarkami narodowymi krajów o różnych poziomach rozwoju;2.szybki postęp techniczny, a zwłaszcza rozwój elektroniczno – informacyjny techniki obliczeniowej, komputeryzacji, internetu. Dzięki temu możliwe jest szybkie pozyskiwanie i przekazywanie informacji niezbędnych do podejmowania decyzji; 3.wykształcenie modelu „nowej gospodarki” , w fazę której najszybciej wkroczyło USA. Proces ten nazywamy procesem GLOBALIZACJI współczesnej gospodarki światowej. W wyniku internacjonalizacji ((umiędzynarodowienia ) procesu za sprawą wielkich korporacji trans narodowych, banków, organizacji międzynarodowych tj. MFW, 4.w krajach rozwiniętych Europy Zachodniej przeważają nastroje i prognozy optymistyczne dotyczące wzrostu wielkości produktu krajowego brutto. Zagrożeniem są tendencje protekcjonistyczne i kontrowersje handlu między USA i krajami UE.

10. Kierunki zmian w gosp. światowej przed i po II wojnie światowej.
Kształtowanie się gosp. zostało zainicjowane na przełomie 15 i 16w. powstaniem systemu gosp. europejskiej. Stworzono podstawy mpp gdzie kraje Europy Zachodniej specjalizowały się w produkcji towarów przemysłowych, a Europa środkowa i Wschodnia zajmowała się rolnictwem i przemysłem surowcowym. Pomiedzy 17 i 19 w. podzielono świat na kraje rozwinięte gosp. i na pozostałe regiony.Czynniki kształtujące ten podział to:rwolucja przemysłowa,wywóz kapitału, migracje ludności.W połowie 19w. na Europę zachodnia przypadało 2/3 produkcji światowej, na Ameryke PN.- ¼.Po 1 wojnie światowej nast. Apiła przebudowa gosp. świtowej z powodu: - następstw wojen światowych i rwolucji w Rosji oraz rozpadu systemu kolonialnego; -zmian w układzie sił zewnętrznych poszczególnych grup krajów i powstania w ich obrębie nowych środków dominujących; -gwałtownych przyspieszeń postępu technicznego.Wielki kryzys gosp. 1929-1933 doprowadził do załamania się systemu waluty złotej i zachwiania trójstronnej równowagi w sakli światowej. Kraje słabsze zaczęły odczuwać swój deficyt,a silniejsze-większe nadwyżki.Powojenną gosp. charakteryzuja przekształcenia struktury handlu międzynarodowego,pojawienie się nowych form powiązań międzynarodowej współpracy gosp i wiele innych.

11. Podstawowe mierniki stopnia zaangażowania w międzynar. Podziale pracy i ich ocena.
Do podstawowych mierników stopnia zaangażowania w międzynarodowym podziale pracy zaliczamy: 1.udziały w imporcie i eksporcie światowym. 2.przeciętną stopę importu (Im/Y) i eksportu (Ex/Y); Y – wartość dochodu narodowego. 3.krańcowa stopa importu (Im/Y) i eksportu (Ex/Y). 3.dochodowa elastyczność importu – relatywne zmiany importu (Im/Im) w stosunku do relatywnych zmian dochodu narodowego w analizowanym okresie4.dochodowa elastyczność eksportu - relatywne zmiany eksportu w stosunku do relatywnych zmian dochodu narodowego w analizowanym okresie 5.cenowa elastyczność importu – relatywne zmiany importu w stosunku do relatywnych zmian cen w danym okresie 6.cenowa elastyczność eksportu – relatywne zmiany eksportu w stosunku do zmian relatywnych cen w danym okresie 7.produkcyjna elastyczność importu i eksportu 8.inwestycyjna elastyczność eksportu i importu

12. Problemy współczesnej gosp.światowej.
Przyczyn pojawienia się problemów należy szukać w procesie rozwoju gosp.,SA one nieuniknioną konsekwencją wzrostu liczby ludności i internacjonalizacji procesu gospodarowania.Postęp techniczny umożliwił człowiekowi szersze korzystanie z zasobów przyrody co powoduje wiele zagrożeń globalnych. Problemy te mają charakter światowy, złożony, zależą od wielu czynników.Sposób rozwiązywania problemów globalnych ze względu na ich złożoność musi mieć charakter złożony i dotyczyć wielu sfer życia gosp. i społecznego. Musi on objąć cały świat. Podstawowe problemy globalne to: -niebezpieczeństwo wybuchu wojny nuklearnej; -nie kontrolowany przyrosy ludności; wyczerpywanie się zasobów surowców i energii; sytuacja krajów rozwijających się;kryzys zadłużeniowy; zagrożenie środowiska przyrodniczego;głod i ubóstwo; terroryzm; zadłużenie; migracje ludności; choroby cywilizacyjne; patologie społeczne; problemy zbrojeniowe.

13. Istota i cele teorii handlu międzynarodowego

Cele oraz narzędzia współczesnej zagranicznej polityki handlowej podlegają procesowi ewolucji. Początkowo polityka ta obejmowała wyłącznie obroty towarowe (eksport i import towarów). Stopniowo przekształciła się w politykę obejmującą całokształt stosunków gospodarczych z zagranicą (bogactwa naturalne, siłę roboczą, usługi, kapitał) a na początku XXI w. Objęła kolejny czynnik produkcji, jakim jest technologia.

Handel międzynarodowy powinien pełnić następujące funkcje:

-funkcję wyjaśniającą – powinna wyjaśniać dlaczego tak kształtują się obroty handlu zagranicznego

-funkcję decyzyjną – studiując teorię można podejmować na jej podstawie decyzje,

-funkcję optymalnych uwarunkowań – studiując teorię można wiedzieć jak kształtować ramy wewnętrzne , aby osiągać korzyści.

14.   Istota i cele teorii międzynarodowej migracji czynników wytwórczych

Międzynarodowe przepływy czynników produkcji stanowią obok handlu towarami i usługami istotną część stosunków gospodarczych między krajami i grupami krajów. W ich zakres wchodzą przede wszystkim kapitał, praca oraz ziemia, w tym głównie tkwiące  w niej zasoby naturalne. Coraz częściej zalicza się tu również transfer wiedzy technicznej.

Międzynarodowa migracja ludności to jej przenoszenie się przez granice narodowe na dłuższe okresy. Chodzi o opuszczenie przez ludzi ich dotychczasowego kraju pobytu i stałe lub tymczasowe osiedlenie się w innym kraju. Mogą być one zarobkowe, bądź z powodów politycznych. Jako cele można wymienić pozytywne skutki migracji, czyli:

a) Dla kraju eksportującego: zmniejszenie bezrobocia, podniesienie płac, transfer części zarobków do kraju macierzystego, podniesienie stopy życiowej rodzin pozostających w kraju, poprawa bilansu płatniczego, podwyższone kwalifikacje zawodowe reemigrantów, likwidacja negatywnych stereotypów, upowszechnienie wiedzy, rozwój kultury

b) Dla kraju importującego: zwiększenie potencjału siły roboczej, przyspieszenie wzrostu gospodarczego, wzrost dyscypliny pracy, brak obciążeń związanych z kształceniem, dostęp do unikalnych kwalifikacji, możliwość kontynuowania procesu urbanizacji, wzrost poziomu produkcji

Międzynarodowe migracje kapitału mają na celu przynoszenie zysku jego właścicielowi, co nie oznacza, że chodzi jedynie o zysk w krótkim okresie, ani, że zysk ten jest zawsze osiągany. Chodzi bowiem o maksymalizację zysku w ujęciu długookresowym. Można je rozumieć jako przemieszczanie się przez granicę wartości w formie środków finansowych, powodujące obciążenie kraju przyjmującego kapitał płatnościami na rzecz kraju eksportującego kapitał. Motywy można podzielić na:

a) Ekonomiczne: możliwość osiągnięcia większej stopy zysku, zapewnienie dostępu do surowców, obejście barier celnych, względy spekulacyjne

b) Polityczne

c) Humanitarne, w tym pomoc gospodarcza

Istotną częścią szeroko rozumianych teoretycznych podstaw międzynarodowych przepływów wiedzy technicznej są wyniki rozważań nad przyczynami i skutkami procesów innowacyjnych, rozumianych jako tworzenie nowych technologii oraz dokonywanie tzw. innowacji produktowych, czyli wprowadzania nowych towarów na rynek.  Kraje pozostające w tyle za czołówką światową zaspokajają początkowo swoje potrzeby na określone towary poprzez import, a następnie – uzyskawszy z zagranicy ucieleśnioną wiedzę techniczną potrzebną do wytwarzania tych towarów – uruchamiają własną, często udoskonaloną produkcję, która stopniowo zaspokaja popyt krajowy i staje się ewentualnie odskocznią do ekspansji eksportowej.

15. Teoria kosztów względnych
Teoria kosztów względnych stwierdza , że możliwości korzystnej specjalizacji międzynarodowej istnieją również w warunkach utrzymywania się między dwoma krajami absolutnych różnic kosztów produkcji wyrażonych nakładami pracy, tj. także wtedy, gdy jeden z nich wytwarza wszystkie wyroby taniej (drożej) niż drugi. Wystarczającą przesłanką rozwoju specjalizacji i handlu międzynarodowego jest występowanie względnych różnic kosztów wytwarzania mierzonych nakładami pracy. Zgodnie z tą zasadą chodzi o to, aby w warunkach dysponowania przez kraj A absolutną przewagą nad krajem B w produkcji obydwu towarów, specjalizował się on w produkcji i eksporcie tego towaru, który może wyprodukować stosunkowo
taniej niż kraj B. Zasadę kosztów względnych można sformułować również uwzględniając różnice wydajności pracy. Zawsze korzystna jest specjalizacja w tej dziedzinie produkcji, w której kraj A ma stosunkową przewagę w wydajności pracy nad krajem B, natomiast niekorzystna jest specjalizacja w tej dziedzinie , w której dany kraj nie mastosunkowej przewagi nad partnerem handlowym.
Teoria obfitości zasobów
W teorii obfitości zasobów podstawową przesłanką rozwoju handlu międzynarodowego jest występowanie między dwoma krajami relatywnych różnic kosztów i cen. Występowanie międzynarodowych różnic kosztów i cen jest spowodowane odmiennym wyposażeniem w dwa podstawowe czynniki produkcji: kapitał i pracę.Założenia teorii obfitości zasobów:
1.założenia początkowe:
-istnieją dwa kraje , dwa towary i dwa czynniki produkcji ( kapitał i praca),
-nie ma kosztów transportu,
-analizowane kraje są różnie wyposażone w czynniki produkcji,
2.założenia dotyczące technicznych warunków produkcji i warunków wyboru konsumenta:
-czynniki produkcji są jednorodne , doskonale podzielne i porównywalne w skali międzynarodowej,
-relatywne wyposażenie w czynniki produkcji się nie zmienia,

-poziom kosztów i cen oraz ich relacje kształtują się wyłącznie pod wpływem relatywnego wyposażenia w czynniki produkcji,
-niezmienne funkcje produkcji w różnych krajach zachowują jednakowy kierunek relacji czynników produkcji,
-funkcje produkcji dla wszystkich towarów są jednorodne stopnia pierwszego ( brak rosnących lub malejących przychodów),
-w analizowanych krajach preferencje konsumentów są takie same i nie zmieniają się w czasie,
3.-działanie rynków narodowych współpracujących ze sobą krajów wg. schematu wolnej konkurencji, przy pełnym zatrudnieniu czynników produkcji,
Każdy kraj powinien eksportować towary, których wewnętrzna produkcja wymaga bardziej intensywnego zastosowania relatywnie obfitszego i przez to tańszego czynnika produkcji, a jednocześnie importować towary wymagające bardziej intensywnego zastosowania relatywnie mniej obfitego i w związku z tym droższego czynnika produkcji.

16. Teoria korzyści ze skali.
Korzyści ze skali produkcji i zbytu występują wtedy, gdy rozmiary produkcji i zbytu rosną szybciej niż nakłady czynników produkcji (np. podwojeniu nakładów czynników towarzyszy trzykrotny wzrost rozmiarów produkcji). Można przy tym mówić o statycznych (krótkookresowych) oraz dynamicznych (średnio- i długookresowych) korzyściach skali. Z korzyściami statycznymi mamy do czynienia wtedy, gdy wskutek specjalizacji zwiększają się serie produkcyjne i serie sprzedaży, co prowadzi do obniżenia jednostkowych kosztów wytwarzania dzięki zmniejszeniu częstotliwości przestawiania aparatu produkcyjnego, wzrostowi wydajności pracy zatrudnionych, rozłożeniu kosztów stałych (np. kosztów projektowania), na większą liczbę jednostek, a także dzięki dokonywaniu drobnych, stopniowych usprawnień stosowanej techniki produkcji (ulepszenia sposobu wytwarzania z związku z kumulowaniem doświadczeń produkcyjnych). Natomiast dynamiczne korzyści skali produkcji i zbytu mają miejsce wtedy, gdy występują bardziej radykalne zmiany techniki produkcji i obrotu handlowego, co powoduje m. in. Poprawę technologii wytwarzania, zwiększenie zdolności produkcyjnej urządzeń wytwórczych czy wzrost ich sprawności – teoria neotechnologiczna.

17. Pieniądz światowy.
Pieniądz światowy – stosowany w rozliczeniach międzynarodowych. Rolę tą odgrywają waluty tych państw, które bez przeszkód i ograniczeń są wymieniane na waluty innych krajów. W rozliczeniach międzynarodowych funkcjonują następujące jednostki rozliczeniowe: SDR (special draw rhiets), EURO (do 1999 funkcjonowało ECU).Funkcje: środek cyrkulacji
- miernik wartości /pieniądz prowadza wartość wszystkich towarów i usług do wspólnego mianownika i wyraża tę wartość w cenie, staje się jednostką obrachunkową i pełni funkcję idealnie i wyobrażeniowo/,
- środek płatniczy /za dostarczony towar lub usługę płacono pieniądzem gotówkowym. /,
- gromadzenie skarbu /tezauryzacja
- funkcja gromadzenia rezerw wartości

18. Ceny światowe
Na różnicę cen między ceną krajowa a światowa wpływa: 1 polityka eksportowa krajów 2 poit. ugrupowań integracyjnych 3 połączony efekt polityki eksportowej państwa i monopolizacji . gospodarczego odziaływuje poprzez :
1.postęp technologiczny- nastąpiło jego przyspieszenie, szybszy przepływ informacji, rośnie tempo rozprzestrzeniania się postępu wprowadzania nowej produkcji 2 świadoma polityka integracyjna – wpływa na niwelowanie różnic między cenami krajowym i a światowymi 3 organizacje międzynarodowe GATT i WTO (zniesienie ceł, spadek poziomu cen światowych)

19. Mechanizm kształtowania się cen na rynku towarów wystandaryzowanych i zindywidualizowanych.
TOWARY ZINDIWIDUALIZOWANE – niektóre wyroby spożywcze, ale o wyjątkowych, unikalnych cechach:
- walory użytkowe określone są przez indywidualnych odbiorców lub przez poszczególne segmenty rynku (różnice między walorami użytkowymi są trudne do określenia i często mają charakter pozorny)
- bardzo szeroki asortyment, różnice konstrukcyjne, technologiczne i materiałowe decydują o tym, że wzajemna substytucyjność tej kategorii towarów jest ograniczona
- produkowane głównie w krótkich seriach lub wręcz pojedynczo, w takiej sytuacji uzależnienie odbiorcy od dostawcy jest duże ponieważ możliwość sprostania takim specyficznym potrzebom jest w krótkim czasie ograniczona
- zaliczamy do tej grupy głownie wyroby przemysłowe (maszyny, urządzenia, sprzęt laboratoryjny, oprzyrządowanie), ale tez taki pozornie wystandaryzowane artykuły, jak wybrane gatunki win, tytoniu, koniak i usługi (telekomunikacyjne lub informatyczne)
- ceny tych towarów w krótkim okresie są bardziej stabilne - cenowa elastyczność popytu niższa od cenowej elastyczności podaży
- elastyczność podaży artykułów przemysłowych jest względnie duża i tylko niespodziewany wzrost popytu na bardzo zindywidualizowane dobra wymagające dużych nakładów mogą usztywnić podaż – czyli czynią te podaż mniej elastyczną.

20. Mechanizm kształt. się cen art. surowcowo-roln. i przem. w długim okresie.
W okresie 100 lat poziom cen art. surowcowo - przem. rósł znacznie wolniej niż cen art. przem. Popyt na surowce rośnie wolniej niż tempo wzrostu gospodarczego, a przyczyną tego jest postęp techniczny - materiałooszczędny oraz zastąpienie tradycyjnych surowców mat. syntetycznymi. Ceny art. rolno – spoż. rosły wolniej niż ceny art. przemysłowych, a przyczynami tego stanu jest: wzrost zamożności społeczeństw w wielu krajach, protekcjonizm rolny oraz spadek przyrostu naturalnego. W latach 1870-1970 ceny art. przem. rosły szybciej niż ceny art. rolno- spożywczych. W okresie powojennym ceny wyrobów przemysłowych rosły szybciej niż towarów standaryzowanych. Wiąże się to z wyższą dynamiką popytu na art. przemysłowe oraz z postępem techn. Wzrost dochodu społ. powoduje wzrost popytu na art. droższe. Proces internacjonalizacji i liberalizacji życia gosp. prowadzący do poprawy warunków życia ludności. Jednak towary zindywidualizowane są deformowane przez wiele czynników i politykę rządów poszczególnych krajów. Są przypuszczenia, że w przyszłości tow. zindywidualizowane będą się pogarszać.

22. Pojęcie i rodzaje kursu walutowego; wymienialność walut.
KURS WALUTOWY: cena płacona w walucie krajowej za jednostkę waluty obcej lub cena jednostki krajowej wyrażona w walucie obcej Kształtuje się on w miejscu spotkania podaży i popytu na zagraniczne środki płatnicze. Kurs walutowy umożliwia rozliczenie transakcji z zagranicą za pomocą pieniądza, służy do przeliczania dowolnej kwoty wyrażonej w walucie zagranicznej na walutę krajową i odwrotnie. Wyznacza poziom cen dewizowych w eksporcie, poziom cen krajowych w imporcie.

RODZAJE Według różnych systemów kształtowania kursów walutowych

1.kurs arbitralny (sztywny) - cena pieniądza danego kraju ustalona przez odpowiednie władze wobec pieniądza innego kraju i nie ulegająca zmianom w dłuższym okresie (mimo, że siła nabywcza się zmienia)

2.kurs stały - jest to cena pieniądza danego kraju, ukształtowana na rynku, wyrażona w pieniądzu innego kraju, przy czym odpowiednia władza monetarna (najczęściej Bank Centralny) jest zobowiązana utrzymywać wahania kursu w pewnych granicach (interweniować, gdy kurs ulega wahaniom); np. dla Euro +- 15%

3. kurs zmienny (płynny) - cena pieniądza danego kraju wyrażona w pieniądzu innego kraju, przy czym odpowiednia władza monetarna kontroluje wahania tego kursu lub też pozostawia mu pełną swobodę

4.kurs pełzający - stały w krótkich okresach, następnie wzrasta (utrwala i przedłuża w czasie inflację)

Dualny system kursowy - oprócz rynku urzędowego funkcjonuje rynek prywatny (np. rynek kantorowy), wówczas w krajach, w których istnieje podwójny system kursu wyróżniamy: urzędowe kursy walut - mniej lub bardziej usztywnione, prywatne kursy walut - określone przez siły rynkowe

Według kształtowania się sił walut, których one dotyczą: kurs efektywny - kurs średni ważony obliczany w stosunku do walut głównych partnerów handlowych danego kraju. Według stosunku kursu do inflacji: kurs nominalny - gdy nie uwzględnią się stopy inflacji; kurs realny - skorygowany o stopę inflacji.

Wymienialność walut: polega na prawie do swobodnego kupowania i sprzedawania obcego pieniądza (w tym złota) za walutę krajową oraz dokonywania rozliczeń międzynar. w walucie narodowej i walutach obcych bez jakichkolwiek ograniczeń. wymienialność na złoto - polega na posiadaniu prawa do zakupywania złota za walutę narodową wg stałej ceny (tzw. parytetu) w banku centralnym, wymienialność na wszystkie inne waluty (tzw. całkowita) - upoważnia do ich nabycia w banku centralnym za walutę narodową, wymienialność na określone waluty - ma miejsce w obrębie tzw. stref walutowych.

23 Zasady kształtowania się kursu walut w systemie waluty złotej

System waluty złotej był pierwszym światowym systemem walutowym. Funkcjonował w latach 1880 – 1914. Charakteryzowała go w poszczególnych krajach, będących jego uczestnikami: 1.swoboda cyrkulacji złota w postaci monet i kruszcu ( obok wymienialnych na złoto banknotów);2. obowiązek banku centralnego kupna i sprzedaży złota po stałej cenie w walucie krajowej ( tzn. parytet);

W stosunkach zaś z zagranicą:

1. odgrywanie przez złoto roli jedynej waluty ( pieniądza światowego), chociaż walutą światową ( kluczową ) był funt szterling;

2. swoboda wywozu i przywozu złota i banknotów;

3. stałość kursów walutowych, wynikających z porównania parytetów złota w walucie krajowej i zagranicznej ( tzw. kursów parytetowych).

W systemie waluty złotej kurs żadnej z wymienionych walut narodowych (tj. na złoto i (lub) na walutly innych krajów), jakkolwiek byłby stały, nigdy nie był zupełnie sztywny. Był to tzw. kurs wahający się w pewnychh granicach, nazywanych punktami złota.

Punkty złota były to fluktuacje kursów bieżących wobec tzw mint parity (w praktyce około + - 1%). Górny punkt złota był wyznaczony przez kurs parytetowy powiększony o koszty ubezpieczenia i przesyłki złota z kraju deficytowego do kraju nadwyżkowego, natomiast dolny punkt złota był określany przez kurs parytetowy pomniejszony o koszty wysyłki i ubezpieczenia złota.

Charakterystyczną cecha systemu waluty złotej było funkcjonowanie dwóch mechanizmów rozwoju międzynarodowych stosunków ejkonomicznych( a ścislej przywracania równowagi w bilansach płatniczych.

1) mechanizm dochodowy-w  warunkach deficytu bilansu handlowego systemie waluty złotej następował spadek wydatków, działał w dół mnożnik tych wydatków i w efekcie miał miejsce spadek wartości PKB. Przy założeniu określonej, nie zmienionej dochodowej elastyczności popytu na import i dochodowej elastyczności podaży eksportowej prowadziło to do zmniejszania wielkości przywozu ora do zwiększenia wielkości wywozu i w ostatecznym efekcie bilans handlowy wracał do równowagi. zgodnie z istotą tego mechanizmu mogło się nawet pojawić dodatnie saldo obrotów handlowych. Wtedy to mnożnikowo rosły wydatki globalne , wartość PKB i wartość importu, malała natomiast wartość eksportu. W sumie mieliśmy do czynienie ze swoistymi cyklami w dół lub w górę

2) mechanizm cenowy-ujemny bilans handlowy oraz związany z ty odpływ kruszców powodował  spadek ilości pieniądza w biegu w konsekwencji obniżenie się poziomu cen krajowych w związku z tym zwiększała się cenowa atrakcyjność eksportu, a zmniejszała cenowa atrakcyjność importu. Odwrotnie kształtowała się sytuacja w przypadku nadwyżki bilansu handlowego W obu przypadkach mechanizm przywracający równowagę był uruchamiany wraz z transferami kruszców szlachetnych między krajami.

  W połowie  lat 20.XX w. wykształcił się drugi system walutowy. Nosil nazwę zmodyfikowanego systemu  waluty złotej. Występował w dwóch odmianach. Pierwszym z nich był system waluty sztabowo-złotej. Jego istota była możliwość zamiany na złoto określonej  minimalnej sumy  pieniądza, równoważącej wartość sztabki złota, którego waga wahała się od 4 do 10 kg. Tym samym  każde  państwo tego systemu  wyznaczyło  określoną dla siebie  wartość sztaby w przeliczeniu na walutę krajową.

  Drugą odmianą był system dewizowo-złoty. Istotą  systemu była możliwość zamiany pośredniej na złoto, tzn. najpierw dokonywano zamiany walut  dewizowo-złotych na waluty sztabowo-złote, a potem na złoto. W tym celu  banki centralne  państw tworzących system dewizowo-złoty  wyznaczały stały  kurs centralny swojej waluty do walut sztabowo-złotych. Kursy te mogły, podobnie jak w przypadku  systemu  waluty złotej, odchylać się od przyjętego kursu centralnego w wąskich granicach, które określano mianem złotych punktów dewiz.

24. Zasady kształtowania się kursu walut we współczesnym systemie walato gospodarce rynkowej.

Współczesne warianty kształtowania poziomu kursu walutowego.

1. Kurs stały, ale sporadycznie zmieniamy: kurs stały w dłuższych okresach i kurs stały pełzjący,

kurs stały w dłuższych okresach charakterystyczny dla systemu walutowego z Beton Woods. Opierał się on na kursach walut w stosunku do dolara USA ( lub złota) . Kursy krajów członkowskich MFW mogły się wahać początkowo w granicach +- 1% od  poziomu kursu parytetu, a później w granicach +- 2,25%. Ten relatywnie sztywny system kursowy nazwano systemem „ przestawianego korka”

kurs stały pełzający.tzw. skaczący korek (crawling peg) . Występował w krajach z relatywnie wysokimi stopniami inflacji, których władze monetarne nie zdecydowały się na pozbawienie kontroli nad poziomem kursu waluty. Chodziło o pogodzenie negatywnych skutków informacji z utrzymaniem „przenośnego”, relatywnie stabilnego systemu walutowego. Zakładano max skoki „korka” np.: na miesiąc zmiana o 1% system ten stosowano też w Polsce.

2. Kurs zmienny (flooting): kurs zmienny regulowany i  kurs swobodnie zmienny

Kursy kontrolowane – władze monetarne nie pozostawiają  kształtowania się kursu walutowego wyłącznie siłom rynku tzw. mechanizm czystego floatingu (kurs swobodnie zmienny) stosowany jest okresowo przez nie liczne kraje. Władze starają się w mniejszy lub większy stopniu regulować wahania  waluty narodowej, wymienialnej często też decydują się na dualny system kursowy

25. Systemy i mechanizmy płatności międzynarodowych.

Rozliczenia międzynarodowe polegają na regulowaniu powstałych między podmiotami z różnych krajów należności i zobowiązań pieniężnych z tytułu obrotu handlowego, usługowego, kapitałowego i świadczeń jednostronnych. Mogą mieć formę gotówkową i bezgotówkową.

...