Koszalin, 24.10.2009 r.
TEMAT:
System i struktura finansów publicznych – bilans sektora publicznego.
Agnieszka Marchwant
FiR gr. 2 semestr 3
1. Definicje sektora publicznego.
Definicja sektora publicznego według ministerstwa finansów:Sektor publiczny to część gospodarki narodowej na którą składają się:1. państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej,2. państwowe i samorządowe fundusze celowe (nie zalicza się do sektora publicznego państwowych szkół wyższych, państwowych i komunalnych instytucji kultury oraz państwowych przedsiębiorstw).
Definicja według GUSu:Do sektora publicznego zalicza się wszystkie jednostki organizacyjne w których własność Skarbu Państwa lub samorządu mają udział większy niż 50%. Do sektora publicznego (obok jednostek w podanym wyżej zakresie) należą również przedsiębiorstwa państwowe, spółki prawa handlowego z większościowym udziałem podmiotu publicznego oraz inne jednostki państwowe i samorządowe posiadające osobowość prawną
Sektor finansów publicznych, według ustawy o finansach publicznych, dzieli się na:
· rządowy
· samorządowy
i jednostki tego sektora mogą być tworzone tylko w formach (postaciach) przewidzianych w ustawie, czyli w postaci: - jednostki budżetowej,- zakładu budżetowego,- gospodarstwa pomocniczego,- środka specjalnego,- funduszu celowego (państwowego lub wojewódzkiego).
BILANS SEKTORA PUBLICZNEGO
STRON AKTYWNA
Ø rzeczowe składniki majątku Skarbu Państwa, JST oraz innych osób prawnych zaliczanych do sektora publicznego
Ø zasoby pieniężne podmiotów sektora publicznego
Ø należności z tytułu dochodów publicznych
STRONA PASYWNA
Ø fundusz sektora publicznego, będący odzwierciedleniem całego majątku zgromadzonego przez sektor publiczny
Ø zobowiązania sektora publicznego (długi, niezrealizowane płatności z tytułu dostaw)
Ø saldo bieżących dochodów i wydatków
2. Charakterystyka systemu finansów publicznych:
Gromadzenie i rozdysponowanie pieniężnych środków publicznych odbywa się za pomocą określonych podmiotów najwyższego szczebla władzy ustawodawczej i wykonawczej, a także podmiotów, które na bieżąco realizują dochody i wydatki publiczne. Finanse publiczne tworzą więc złożony system w przekroju podmiotowym, organizacyjnym, prawnym, instytucjonalnym i instrumentalnym.
3. Elementy systemu finansów publicznych:
Ze względu na przekrój podmiotowy do najważniejszych elementów systemu finansów publicznych zalicza się:
· władze ustawodawcze szczebla centralnego (parlament), władze szczebla pośredniego (rady regionalne), jak również władze szczebla samorządowego (rady gminne),
· władze wykonawcze, a więc rządy i zarządy wyżej wymienionych szczebli,
· władze kontrolne działające w imieniu władz stanowiących, które obejmują swym zasięgiem wszystkie dziedziny życia gospodarczego i społecznego. W Polsce należą do nich Najwyższa Izba Kontroli i Regionalne Izby Obrachunkowe,
· aparat skarbowy (finansowy), który na bieżąco zajmuje się realizacją dochodów i wydatków publicznych,
· podmioty (jednostki) finansowane z funduszy publicznych, a zwłaszcza jednostki budżetowe ( jednostki administracji publicznej, szkoły, jednostki policji itd.).
Ze względu na przekrój prawny do najważniejszych elementów systemu finansów publicznych zalicza się:
· konstytucja lub inna ustawa zasadnicza,
· prawo budżetowe,
· coroczne ustawy budżetowe i uchwały samorządów,
· ustawy podatkowe, ustawy o pozabudżetowych finansach publicznych, o finansach samorządowych, regulujące działalność ministra finansów oraz aparatu skarbowego, karnoskarbowa,
· akty normatywne regulujące działalność ministra.
W przekroju instytucjonalnym system finansów publicznych tworzą fundusze o formie:
· budżetu państwa, budżetów samorządowych, funduszy ubezpieczeń społecznych pozostałych funduszy publicznych fundacji publicznych.
4. Narzędzia systemu:
Do najważniejszych narzędzi zapewniających funkcjonowanie systemu finansów publicznych pod względem przekroju instrumentalnego zaliczamy:
· podatki centralne i lokalne,
· opłaty,
· cła,
· subwencje i dotacje,
· składki na ubezpieczenia społeczne,
· dochody pochodzące z majątku publicznego,
· kredyty państwowe i pożyczki publiczne.
W systemie finansów publicznych najważniejsze miejsce zajmuje budżet państwa. Wynika to z sytuacji, że budżecie państwa gromadzi się i dzieli największą część środków publicznych, a także z faktu, że władze centralne są dominującym podmiotem systemu politycznego, gospodarczego i społecznego kraju.
5. Bibliografia
· S. Owsiak, Finanse Publiczne, PWN, Warszawa 2005
· W. Misiąg, Finanse Publiczne w Polsce, Presspublica, Warszawa 1996
Mania1985