ASTMA, DYCHAWICA OSKRZELOWA (asthma bronchiale)
Jest to choroba objawiająca się napadami duszności (wydechowej) połączonymi z wykrztuszaniem lepkiej, ciągnącej się plwociny. Dużą rolę w etiologii dychawicy oskrzelowej przypisuje się uczuleniu. Osoby chorujące na dychawicę oskrzelową często zapadają również na inne choroby uczuleniowe, np. na pokrzywkę, katar sienny (patrz: KATAR NIEJEDNO MA IMIĘ), obrzęk Quinckego. Znane są powszechnie przypadki zachorowania na dychawicę oskrzelową pod wpływem uczulenia na pewne zapachy (np. prymulki), a nawet kolory, potrawy (np. raki, poziomki), czy na dym papierosowy. Niewątpliwą rolę odgrywa tu zespół odruchowo-warunkowy. Już sam obraz czynnika wywołującego dychawicę oskrzelową może być przyczyną napadu duszności (np. ilustracja prymulki, czy sztuczna róża wykonana z papieru lub tkaniny). Czynnikiem uczulającym i wywołującym napady dychawicy oskrzelowej może być także białko bakterii. Napady dychawicy oskrzelowej pojawiają się zazwyczaj po okresie tzw. aury, co oznacza, że poprzedzają je charakterystyczne objawy. W czasie napadu chory z trudnością oddycha, na twarzy pojawia się sinica. Świsty i furczenia są nieraz bardzo głośne, słyszalne ze znacznej odległości. Pod koniec napadu oddech staje się swobodniejszy, pojawia się kaszel połączony z odkrztuszaniem dużej ilości lepkiej, ciągnącej się plwociny. Następstwem dychawicy oskrzelowej jest rozedma płuc i przerost prawej części serca. Leczenie polega przede wszystkim na wykryciu czynników uczulających (patrz: ALERGENY) lub usunięciu ognisk zakażenia. Tradycyjne leczenie w czasie napadu: stosowanie m.in. atropiny, adrenaliny, efedryny, astmolizyny lub pituitryny. Dobre wyniki dawało też wszczepianie owodni oraz stosowanie ACTH (kortykotropiny) przy równoczesnym podawaniu antybiotyków (również leczenie tradycyjne, obecnie nie praktykowane). Pobudzając czynności kory nadnerczy, ACTH (patrz: HORMONY) działa spazmolitycznie (rozkurczowo) i przeciwalergicznie, jest więc skutecznym środkiem zarówno w napadach dychawicy, jak i w stanach astmatycznych. Stosowanie ACTH (kortykotropiny) wymaga jednak zachowania dużej ostrożności. W ostrych napadach dychawicy oskrzelowej przeciwwskazane jest podawanie morfiny. Obecnie astmę leczy się nowoczesnymi lekami antyhistaminowymi.
Astma (dychawica) oskrzelowa jest spowodowana zwężeniem oskrzeli i oskrzelików wskutek skurczu ich mięśni gładkich, obrzękiem błony śluzowej, nadmiernym wydzielaniem śluzu i jego zastojem w drogach oddechowych. Dominującym objawem klinicznym jest duszność napadowa. Należy w większości przypadków do chorób alergicznych układu oddechowego. Dla rozpoznania astmy oskrzelowej i ustalenia stopnia jej zaawansowania wykonuje się badania: badanie podmiotowe (wywiad lekarski), badanie przedmiotowe (np. osłuchiwanie i opukiwanie klatki piersiowej), alergenowe testy skórne, badanie gazometryczne, EKG, RTG klatki piersiowej i badanie spirometryczne.
Hithui