Praca pochodzi z serwisu www.e-sciagi.pl

Finanse

Finanse- operacje gospodarcze za pomocą pieniądza. Procesy dokonywane w ramach procesów                                          (zjawisk) ekonomicznych.

       Skala i zaangażowanie pieniądza w wymianie warunkuje jakość konsumpcji. W produkcji brak          zjawisk pieniądza, ale niezbędny  jest kapitał w wymianie aby nabyć czynniki produkcji. Podział zysku w firmie (nagrody, premie, dywidendy) w obszarze tym w formie pieniądza. Może być część zj. Podział drogą rzeczową

Zjawiska finansowe – te zj. pieniężne. które dokonują się w ramach zj. ekonomicznych (podział,                      wymiana, produkcja, konsumpcja)

    ·  zjawiska  finansowe to takie zjawiska ekonomiczne, które są zarazem zjawiskami pieniężnymi

    ·  zjawiska finansowe to wyłącznie pieniądz  w ruchu, pieniądz statyczny nie jest zjawiskiem finansowym (ale jest zjawiskiem pieniężnym)

                                  Finanse są to:

® Pieniężne mechanizmy wymiany (ruch) strumienia pieniężnego

1)   Zjawiska ekonomiczne związane  z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych

2)   Zjawiska i procesy pieniężne, tam gdzie nie występuje pieniądz nie ma również  finansów.

3)   Pieniężne stosunki wymiany i podziału.....stosunki ekonomiczne związane z gromadzeniem zasobów  pieniężnych w procesach wymiany i podziału produktu globalnego i dochodu narodowego.

Gospodarka finansowa – poza zjawiskami gospodarczymi są procesy związane z zarządzaniem (planowanie)

a)    Statystyka (ewidencja przepływów)- badanie marketingowe

b)   planowanie

c)    zjawiska finansowe

Można prowadzić gospodarkę finansową swobodnie na danym rynku, ale tylko w ramach        danego systemu.    –normy, procedury, reguły.

System finansowy – będzie taki jaki będą ustalone decyzje parlamentarne dotyczące polityki                    finansowej, czyli świadomej, celowej działalności instytucji, polegającej na ustalaniu i realizacji określonych celów za pomocą środków finansowych.

    Operacje finansowe ustalone są wg. kryterium (klasyfikacja zjawisk finansowych, strumieni pieniężnych):

      ® podmiotowości – wyłania wszystkie podmioty na grupy, których operacje są takie same lub podobne; (bazuje na rodzajowym zróżnicowaniu jednostek pomiędzy którymi dokonywane są przepływy strumieni pieniężnych)

          a) finanse podmiotów gospodarczych (usługi i nie tylko)

          b) finanse publiczne

          c) finanse banków

          d) finanse zakładów ubezpieczeniowych (nabywa się specyficzne produkty,ochrona)

          e) finanse ludności gospodarstw domowych

                         Ogniwa systemu finansowego:

       1) Tworzy plany finansowe

       2) Dysponuje funduszem

       3) Istnieją normy prawne, które  określają kapitał, źródła pochodzenia kapitału bądź kierunku ich przeznaczenia.

                        Ogniwa finansowe ogniwami systemu finansowego                                                      Są nimi: przedsiębiorstwa, banki, ubezpieczalnie i finanse publiczne.

       Jedynym ogniwem, które nie jest ogniwem systemu finansowego to ludność. Podlega dopiero wtedy, gdy świadomie się włączy w   którekolwiek ogniwo systemu  (ubezpieczam, lokaty   w banku)

    ® przedmiotowości

a)    przychody i wydatki materialne (ekwiwalentne, rynkowe)  - materialne, czyli za pieniądz otrzymuję coś  w zamian,

-świadczenie  wzajemne, ekwiwalentne, dokonuje wtedy gdy jest dla nas równoważne

-rynkowe , na podst. procesów rynkowych (popyt podaż), część jest dokonywana normatywnie – min. Wynagrodzenie.

-w tym samym czasie dokonywana transakcja

-następuje przeniesienie prawa własności

-nie zmienia się stan aktywów, lecz ich forma

b)   przychody i wydatki redystrybucyjne ( transfery):

-          Transfery bezzwrotne polegają na nieodpłatnym i bezzwrotnym przejmowaniu środków pieniężnych od jednych podmiotów i przekazywaniu ich innym podmiotom. Towarzyszy im przymus prawny (podatki, cła, daniny)

-          Transfery zwrotne (to np. lokaty bankowe, bez odsetek)

· nie towarzyszy im przeniesienie aktu własności

· można dokonywać inwestycji tylko z istniejących środków

· odsetki nie pełnią roli ekwiwalentu

· przychód jednego podmiotu jest wydatkiem drugiego (nie występuje świadczenie wzajemne.

     Redystrybucja – wtórny podział. Dokonuje się  w obrębie pieniądza, który jest  w obiegu. Następuje podział istniejących zasobów pieniężnych

            -są regulowane zasadniczo przez normy prawne

            -nie towarzyszy im świadczenie wzajemne

     Prowizje, przelewy, wyciągi  z rachunku bankowego są przypływami materialnymi, bo za nie płacimy. Ubezpieczenia majątkowe, gospodarcze, I i  II filar są transferami, ponieważ stanowią rodzaj lokaty: fundusz ubezpieczeniowy zarządza składkami na poczet przyszłych płatności, otrzymujemy je po osiągnięciu wieku emerytalnego, więc powierzamy pieniądze funduszowi ubezpieczeniowemu tylko na pewien czas-transfer zwrotny

                        -Transfer warunkowy -np. ubezpieczenia majątkowe, otrzymamy odszkodowanie gdy nastąpi określony warunek, np. kradzież

® Jeżeli podpisujemy polisę to nie po to by otrzymać odszkodowanie, tylko po to by przenieść ryzyko na czas trwania polisy na zakład ubezpieczeń, to wtedy jest to ekwiwalent(kupowanie usługi).

c)    przychody i wydatki kredytowe

-          przynajmniej jeden z podmiotów  musi być podmiotem bankowym

-          brak świadczenia wzajemnego

-          brak ekwiwalentu

-          przychody i wydatki tylko po stronie kredytobiorcy

-          bank na podst. Depozytów kreuje nowy pieniądz w postaci kredytów ( nie występuje redystrybucja

-          bank nie ma przychodów i wydatków kredytowych gdy udziela kredytów, może je mieć tylko wtedy , gdy sam jest kredytobiorcą

-          odsetki są transferem redystrybucyjnym

-          prowizja – strumień materialny

                     Funkcje finansów:

Dawniej uważano, że istnieją dwie funkcje finansów:

                               ® fiskalna (polega na zapewnieniu państwu środków pieniężnych do określonych działań prze państwo

                               ® pozafiskalna

1) Rozdzielcza (redystrybucyjna) wielokierunkowy podział PK globalny za pomocą wszystkich urzędów systemu finansowych (nacisk na przemieszczenie, procesy wymiany, podział, który będzie ostatecznie kształtować się fundusz nabywcy.

                Fn = Pm+Pr+Pk-Wr-Wk+/-O

Fn  -Fundusz nabywczy

Pm -przychody materialne

Pr   -przychody redystrybucyjne

Pk  -przychody kredytowe

Wr -wydatki redystrybucyjne

Wk -wydatki  kredytowe

O   -oszczędności

Wzrost oszczędności zmniejsza fundusz nabywczy, a zmniejszanie oszczędności zwiększa fundusz nabywczy.

2) Kontrolna (druga strona redystrybucji) wykorzystanie związku jakie zachodzą miedzy ruchem pieniądza oraz ruchem wartości materialnych w celu kontroli działalności podmiotów  w systemach  finansowych. Można wyciągnąć wnioski o realnym przebiegu procesów gospodarczych. (to nie jest sprawdzenie przepisów , norm...)

3) Stymulacyjna (bodźcowo-interwencyjna) –w systemach finansowych – pole na wykazanie wszystkich dostaw urządzeń systemu finansowego w celu oddziaływania na kształt działalności gospodarczych i pozagospodarczych podmiotów będących uczestnikami systemu finansowego w państwie.

Pieniądz – jest to towar, który spełnia rolę ekwiwalentu w danym czasie.                                                                                   Pełni funkcjonalną rolę pełni:

1. Środek wymiany  - w zamian za usługę, towar między przedsiębiorstwami konsumenckimi.          Z czasem   zmniejsza się ta rola, po bardzo często termin jest odroczony do czasu.

2. Środek płatniczy – towar prawną ma moc zwalniania  z zobowiązań ( jeżeli z karty to obciążą od razu  mnie i jest to środek płatniczy, ale jeżeli jest to karta kredytowa to z czasem obciążą.

3. Miernik wartości – środek porównywania towarów, jednostka obrachunkowa do ustalania cen. (Banknot, bezgotówkowa wymiana, towar)

4. Środek przechowywania wartości – w pieniądzu mogę przechowywać wolne zasoby finansowe, trzymać  wartość realnych zasobów finansowych.                  

-          kiedy stopa  zwrotna  będzie na tym samym przynajmniej co inwestycji w stopa inflacji.

-          Mówimy kiedy mowa o krótkoterminowym czasie   

Kapitał – inwestycja nakierowana na długoterminowość, przechowywanie wartości  w formie rzeczowej

                            Formy pieniądza:

a)    gotówka (banknoty, bilony – prawny środek płatniczy wprowadzony do obiegu przez Bank Centralny w określonym nominale w danym kraju. Prawna moc zwalnia z zobowiązań, nie możemy odmówić przyjęcia zobowiązań  w banknocie. Moneta nie ma prawnego zwalniania z zobowiązania, ponieważ  w kantorach problem z wymianą

b)   bezgotówkowa – pieniądz skryptualny występujący jako depozyt na rachunku Banku Centralnego i komercyjnych

c)    elektroniczny

                          Agregaty pieniężne:

®  poszczególne aktywa  finansowe różniące się między sobą stopniem  płynności, wyodrębnione dla celów  analizy sytuacji sektora bankowego i formułowania zadań polityki pieniężnej.

M0  pieniądz banku centralnego, tzw. baza monetarna pozostająca w obiegu banknoty i bilony oraz depozyty banków komercyjnych na rachunkach w banku centralnym nazywamy „pieniądz o najwyższej sile”

M1 pieniądz w ścisłym znaczeniu tego słowa, banknoty i bilon pozostający  w obiegu oraz depozyty na rachunkach bankowym, płatna na każde żądanie (na każde bieżące wydatki, konsumpcyjne)

M2 –M1 plus tzw. „potencjalny pieniądz M1 plus depozyty krótkoterminowe oraz depozyty zwrotne na każde żądanie o ile nie mogą być bezpośrednio wykorzystane do zapłaty (np. za pomocą czeków lub przelewów), nie mogą być wypłacane w formie karty płatniczej

M3 najszerzej pojęte zasoby pieniężne, M2 + średnio i długoterminowe depozyty oraz  pozostałe depozyty nie zaliczone  do M2 (nie wymagające wymiany na pieniądz)

M4 zasady płynności gospodarki M3 + papiery wartościowe, które mogą być przedmiotem obiegu na rynku finansowym. ( to papiery, które mają formę płynną, Bon Skarbowy, Akcje spółek na giełdzie, bez akcji imiennych z pierwokupem dla przedsiębiorstwa)

Kreacja pieniądza- w celu ograniczenia nadmiernej kreacji pieniądza bank centralny każdego kraju wprowadza pewne rygory:

-minimalne rezerwy płynności

                RE = r*D

RE – rezerwy obowiązkowe                                                                                                                                           r     - stopa procentowa                                                                                                                              D   - depozyt

Przykład

  r=20%

                  bank „A”                    bank „B”                         bank „C”

    RE=  20         100              RE=16       80                RE=12,80    64

             80                                     64                                  51,20

1

                                                                            podst. kreacji

2

do dyspozycji                

Stopa rezerwy obowiązkowej – część którą banki komercyjne muszą odłożyć do banku centralnego

1

               Pożyczka z jezdnego banku do drugiego                              Wykorzystuje się pieniądz  

                                                                                                              z lokat na kreację nowego        

2

                                                                                                              pieniądza.    

              Regulacja zobowiązania kontrahenta na rachunek

Ograniczenia w kreacji pieniądza:

a)    wysokość rezerw obowiązkowych

b)   jaki może być przyszły depozyt

                           DD = 1/r  * R             ( R – gotówka, rezerwa początkowa)

                           DD = 1/0,2 * 100

                           DD = 500                   ®  depozyty wzrosną do 500