Obuchowski – Rozdział 2 – Dążenia i motywy
Pytanie o czynności
Opis dążeń jakiejkolwiek osoby obejmuje 3 różne „tematy”:
- „ktosia”, który dąży do czegoś
- sposób, w jaki dąży
- cel dążenia
Interesuje nas: Po co? Czemu to? (a nie: jak?)
Pytanie o motyw à interpretacja zachowania (potrzebna jest bardziej ogólna wiedz o tym człowieku, o jego stosunku do życia, sile woli, itp.)
Wielu kudzi wybiera bierność, mimo że wiedzą, że nie da ona pożądanego skutku.
Józef Pieter: lata 30-te, ludzie w toku całej swojej historii gotowi byli poświęcić życie dla chleba, wolności, miłości i wiary = najważniejsze dla ludzi: utrzymanie się przy życiu, niezależność, więź uczuciowa, pewność, że jest coś z wartością nadrzędną
Różnorodność przyczyn postępowania
Poszukiwanie przyczyn postępowania à zrozumienie człowieka
Na ogół ludziom wystarcza byle jakie wytłumaczenie.
Wydarzenia ważne – podjęcie nietypowej decyzji, przemyślanej oceny, znalezienie sposobu działania à wyjaśnienie ich = intelektualne wyzwanie
Motyw – łac. movere = poruszać, popychać
Motyw = czynnik który powodują czyjeś działanie
- termin wieloznaczny
Za dużo tych motywów
Polimotywacyjność = postępownie osoby spowodowały liczne motywy
(jedne w fazie wstępnej działania, inne towarzyszą działaniu i wzmacniają je, jedne w pełni uświadomione, inne nie uświadomione częściowo lub całkowicie) à mapa przeróżnych motywów
Ustalenie, które z nich są szczególnie ważne
Kwalifikacja motywów – kryterium stopnia ich uświadomienia umożliwiającego samokontrolę
Afekt i samokontrola
Zachowanie:
- impulsywne, nieintencjonalne, pozbawione motywu (jednostka nie kontroluje tego)
Afekt patologiczny – zachowanie w stanie afektu charakteryzuje brak intencji, brak przygotowania czynu, „bezmyślność”, nieraz brak pamięci czynu
à obniżenie kary lub zwalnianie od winy
Człowiek jest przedmiotem swojego zachowania
Świadomość łączy się ze zdolnością kontrolowania siebie.
- świadome, najwyższa forma ludzkiego zachowania, program i cel
Człowiek jest podmiotem swojego postępowania
Definicja motywu
Motywy = pełne, świadomie sformułowane racje postępowania, w których jest jasno określony jego cel oraz program, który ma do tego celu doprowadzić
Przewidywanie decyzji osoby i kierunku jej postępowania
Istnienie motywu à zachowanie uporządkowane
Racjonalizacja
Motywy złożone, mało precyzyjne, niestabilne, ulegające zmianom
à tendencja do podawania motywów najbardziej „właściwych”, „poprawnych”
Racjonalizacja = przypisywanie swojemu postępowaniu sensownych i „słusznych” motywów, gdy naprawdę ma ono całkiem inny cel wypierany ze świadomości
Jednostka nie zawsze wie, dlaczego czyni to, co czyni, nawet mając motyw swojego postępowania.
Jest to nie tyle brak wiedzy, ile – dokładniej rzecz ujmując – wypieranie ze swojej świadomości do podświadomości wiedzy o celu swojego postępowania. Wyparta wiedza nie znika i pozostając gdzieś w psychice ma wpływ na nasze postępowanie.
sysq