„poznajemy tajemnice przyrody”
PROGRAM AUTORSKI
Z ZAKRESU EDUKACJI EKOLOGICZNEJ
dla klas I -III
IRENA STĘPNIK
SZKOŁA PODSTAWOWA
IM. KS. KAN. B. PSTROKOŃSKIEGO
W BURZENINIE
BURZENIN 2006
„ W Ziarnku Piasku ujrzeć świat cały
Całe Niebo – w Kwiatku Koniczyny
Nieskończoność zmieścić w dłoni małej
Wieczność poznać w ciągu godziny”
William Blake
Przez dziesiątki lat dokonano na naszej planecie wielu zniszczeń. Giną lasy, a gleba, woda i powietrze są coraz bardziej zanieczyszczone.
Ostatnimi czasy zaczęliśmy wreszcie myśleć o tym, co uczyniliśmy z naszą planetą. Chcemy się o nią troszczyć i być jej przyjaciółmi. Każdy z nas powinien pomyśleć, co może zrobić w swoim najbliższym środowisku, aby ulżyć Ziemi i zaprzyjaźnić się z nią.
Do tego celu służy nam ekologia - nauka, która uczy, jak dbać środowisko, jak postępować, aby przyroda była piękna, zdrowa i długo nam służyła.
Edukacja ekologiczna to konkretne działania w środowisku i dla środowiska. Stwarza dzieciom takie sytuacje, które wymagają samodzielnego dochodzenia do określonych prawd i zasad, pozwalają na wyciąganie odpowiednich wniosków.
Estetyczne uczucia dzieci, które są wywoływane i kształtowane pod wpływem piękna i dynamiki przyrody motywują je do podejmowania działalności praktycznej związanej z jej ochroną.
Treści kształcenia:
Proponowana tematyka programu stanowi uzupełnienie i rozszerzenie treści z zakresu edukacji ekologicznej w klasach I – III. Program ma charakter otwarty, nauczyciel jest w nim pomocnikiem i koordynatorem działań. Treści zawarte w programie mogą być realizowane w dowolnej kolejności i modyfikowane według potrzeb i możliwości dzieci. Zostały tak dobrane, aby były ciekawe dla dzieci, pobudzały je do myślenia i obserwowania, a także do działania. W programie uwzględniono sześć grup tematycznych (gleba, woda, powietrze, rośliny, zwierzęta, ochrona środowiska) i wokół tych treści będą odbywały się zajęcia.
Program ukierunkowany został na kształtowanie u najmłodszych uczniów świadomości, że każdy jest odpowiedzialny za obecny i przyszły stan środowiska naturalnego.
Cele edukacyjne kształcenia i wychowania ekologicznego:
Edukacja dzieci z zakresu ochrony i kształtowania środowiska człowieka, to świadomie zamierzona (celowa, planowa, systematyczna i stopniowa) działalność nauczyciela względem dzieci i przy ich aktywnym udziale.
Zasadniczym celem edukacji jest:
· poznawanie motywów i sposobów ochrony i kształtowania środowiska;
· kształcenie umiejętności dostrzegania zjawisk w ekosystemach, przewidywania i oceny pewnych następstw obserwowanych zjawisk przyrodniczych i czynów człowieka;
· kształtowanie emocjonalnego stosunku do określonych zjawisk i obiektów w środowisku człowieka;
· formowanie i umacnianie pozytywnych przekonań i postaw wobec określonych zjawisk i obiektów przyrodniczych środowiska człowieka.
Cele szczegółowe:
Uczeń:
· zna strukturę i właściwości gleby;
· rozpoznaje niektóre zwierzęta żyjące w glebie;
· potrafi odkrywać eksperymentalnie fizyczne właściwości wody;
· zna i rozumie etapy krążenia wody w przyrodzie;
· wie o różnych źródłach zanieczyszczenia wody;
· rozumie, że zanieczyszczenie wód spowodowane jest przez ludzi;
· wie, jakie jest znaczenie wody dla człowieka, zwierząt i roślin;
· rozumie, że woda jest głównym składnikiem istot żywych;
· wie, jak powstaje wiatr, zna jego rodzaje;
· wyjaśnia znaczenie lasu jako źródła czystego powietrza;
· określa czynniki potrzebne do życia roślinie;
· klasyfikuje i identyfikuje części jadalne roślin;
· potrafi wymienić zwierzęta i rośliny znajdujące się pod ochroną;
· zna cechy charakterystyczne ssaków i ptaków;
· potrafi określić wybrane zależności pokarmowe;
· zna i rozumie potrzeby ochrony środowiska;
· potrafi segregować odpady, pamiętając o higienie;
· wyjaśnia znacznie rezerwatów, parków narodowych i krajobrazowych;
· zna i wymienia czynniki globalnego zagrożenia.
Proponowane metody edukacji ekologicznej:
· Obserwacja (mimowolna i ukierunkowana) i pokaz
· Doświadczenie i eksperyment
· Pogadanka i dyskusja
· Praca z książką
· Gry dydaktyczne
Proponowane formy pracy:
· Wycieczki, spacery
· Konkursy
· Wywiady z ludźmi pracującymi na rzecz środowiska
· Dokarmianie zwierząt
· Systematyczna opieka nad kwiatami
· Wykonywanie gazetek
· Sprzątanie otoczenia szkoły
Program edukacji ekologicznej
Klasa I
Lp.
Ośrodek tematyczny
Zakres treści
Sposoby realizacji
1.
Gleba
Co decyduje o wyglądzie naszej miejscowości?
Stan środowiska najbliższej okolicy.
Z czego składa się gleba?
Zanieczyszczenie środowiska.
Segregacja śmieci.
Wycieczka po najbliższej okolicy – obserwacje.
Zdjęcia naszej miejscowości.
Pogadanki, dyskusje.
Doświadczenie, pokaz.
Udział w akcji: „Sprzątanie świata”.
Prace plastyczne, m.in. plakaty pt. „Moja miejscowość”.
2.
Woda
Znaczenie wody dla roślin, zwierząt i ludzi.
Wykorzystanie wody w gospodarstwie domowym.
Oszczędzanie wody w domu.
Zanieczyszczenia wód.
Wycieczka nad rzekę.
Doświadczenia (kiełkowanie roślin, podlewanie kwiatów), pokaz.
Rozmowy z dziećmi, pogadanki.
Konkurs na plakat pt. „Oszczędzamy wodę”.
3.
Powietrze
Jak zachowuje się powietrze w klasie – ruch powietrza.
Jaka jest temperatura powietrza w klasie (ciepłe, lżejsze powietrze u góry, zimne, jako cięższe przy podłodze).
Oszczędzanie ciepła (uszczelnianie okien, zamykanie drzwi).
Doświadczenie (ruch powietrza w klasie z wykorzystaniem zapalonych świec, zachowanie się powietrza podczas ogrzewania).
Pogadanki, rozmowy z dziećmi.
4.
Rośliny
Jak wpływa ciepło na wzrost roślin?
Zachowanie się roślin wobec światła.
Znaczenie roślin dla oczyszczania powietrza.
Rośliny w różnych ekosystemach (na łące, polu uprawnym, w ogrodzie, lesie, parku, nad wodą).
Obserwacja piękna przyrody w różnych porach roku.
Doświadczenie z kwiatem doniczkowym.
Wycieczka np. do lasu, ogrodu, parku, na łąkę lub pole uprawne.
Wykonanie prac plastycznych związanych tematycznie z różnymi porami roku.
5.
Zwierzęta
Rozróżnianie zwierząt w najbliższym otoczeniu (ptaki, ssaki, owady).
Moje ulubione zwierzątko.
Opieka nad zwierzątkiem hodowanym w domu.
Wycieczka do wybranego ekosystemu.
Obserwacje.
Rozmowa z dziećmi.
Praca plastyczna pt. „Moje ulubione zwierzątko”.
Nauka piosenki pt. „Kundel bury”.
6.
Ochrona przyrody
„Jak żyć w zgodzie z przyrodą” –opracowanie własnego regulaminu jak zachowywać się podczas wycieczki (do lasu, na łąkę, pole, do ogrodu).
Jak możemy spożytkować niektóre odpady (np. klej z nasion kasztanowca, kolekcja obrazów z kalendarzy ściennych)?
Ustalenie regulaminów zachowania się podczas wycieczek.
Pogadanka.
Przygotowanie kleju.
Wykonanie albumu.
Klasa II
W jaki sposób gleba przepuszcza wodę? - przepuszczalność różnych rodzajów gleby (piaszczystej, gliniastej, próchniczej).
Jaki jest wpływ gleby na wzrost roślin?
ewal1962