Demostenes - Mowy wybrane.pdf

(1503 KB) Pobierz
Microsoft Word - demostenes_wybor_mow.doc
DEMOSTENES
MOWY WYBRANE
MAIL: HISTORIAN@Z.PL
MMIII®
6925310.001.png 6925310.002.png
3
PIERWSZA MOWA PRZECIW AFOBOSOWI O NIEUCZCIWE
SPRAWOWANIE OBOWIĄZKÓW OPIEKUŃCZYCH
Ojciec Demostenesa na łożu śmierci powierzył opiekę nad dziećmi i żoną
oraz zarząd znacznego majątku swym krewnym Afobosowi i Demofontowi
oraz staremu przyjacielowi Terippidesowi. Gdy młodzieniec osiągnął pełno-
letność, nieuczciwi opiekunowie oddawali mu tylko niewielką część ojcowiz-
ny. Demostenes wstąpił na drogę sądową przeciwko złodziejom sierocego
mienia. I Mowa przeciw Afobosowi jest pierwszą z zachowanych pięciu, które
się wiążą z tym procesem. Gdy Afobos odpowiedział obroną na to
oskarżenie, Demostenes ponowił je w II mowie przeciw Afobosowi. Oskar-
żonego skazano na zwrot majątku. Ten podniósł zarzuty m.in. o defraudację
przeciwko Milyasowi zawiadowcy przedsiębiorstw, które należały do ojca
Demostenesa. Przeciwnicy skorzystali z tej okoliczności, iż Milyas był stanu
niewolniczego, i zażądali, by go poddano torturze fizycznej dla wydobycia
materialnej prawdy. Prawo attyckie w takich okolicznościach zezwalało na
stosowanie tortur wobec niewolników. Demostenes zaprotestował przeciwko
temu żądaniu swych procesowych oponentów w mowie Przeciw Afobosowi
o fałszywe zeznania utrzymując, iż Milyas jest człowiekiem wolnym, wy-
zwolonym przez swego pana, ojca mówcy. Nie wolno go więc torturować.
Dla zaspokojenia uznanych roszczeń Demostenesa sąd postanowił zająć
nieruchomości stanowiące własność Afobosa. Wówczas Onetor, szwagier
Afobosa, zaskarżył wyrok sądowy dowodząc, że zajęty grunt nie stanowi
własności Afobosa, lecz jego żony, która wniosła ten majątek w posagu.
Ponieważ siostra Onetora rozwiodła się z Afobosem, może zgodnie z obo-
wiązującym prawem odebrać swą własność. W dwóch mowach przeciwko
Onetorowi stara się Demostenes wykazać kłamliwość i bezpodstawność
twierdzeń Onetora, który współdziała ze swym eks-szwagrem żyjącym zresztą
nadal w nierozerwalnym związku małżeńskim. Między stronami procesowy-
mi musiało wkrótce dojść do jakiegoś polubownego porozumienia, gdyż brak
dalszych mów w tej sprawie. Demostenesowi udało się odzyskać przynajm-
niej część ojcowskiego majątku.
Sędziowie! Gdyby Afobos 1 zechciał działać w sposób uczciwy
albo powierzyć rozstrzygnięcie naszego sporu krewnym,
można
1 Afobos — bratanek ojca Demostenesa, brat stryjeczny mówcy.
by było oszczędzić sobie wszystkich przykrości procesu sądowe-
go. Musielibyśmy się bowiem poddać ich decyzji, a w ten sposób
cały spór między nami zostałby zażegnany. Jednakże Afobos
uchylił się od przekazania przedmiotu sporu w ręce ludzi, którzy
dobrze znają moją sytuację życiową. Zwrócił się natomiast w tej
sprawie do was 2 , chociaż niewiele o mnie wiecie. Cóż mi
pozostaje? Muszę spróbować przed waszym trybunałem docho-
dzić tego, co mi się od niego prawnie należy. 2. Jestem w pełni
świadomy tej okoliczności 3 , iż niełatwo jest człowiekowi cał-
kowicie niedoświadczonemu z powodu młodego wieku prowadzić
proces sądowy o cały dobytek przeciwko ludziom znającym nie
tylko sztukę słowa, lecz także różne kruczki prawne. Pod tym
względem mają nade mną całkowitą przewagę. Nie tracę jednak
nadziei, iż uda mi się uzyskać od was sprawiedliwy wyrok. W tym
celu postaram się przedstawić wam cały stan rzeczy i przebieg
wydarzeń, abyście w pełni poznali sprawę i na podstawie tej
szczegółowej wiedzy mogli wydać wasz wyrok. 3. Proszę was,
sędziowie, abyście wysłuchali mnie z życzliwością i wspomogli
w moich słusznych roszczeniach, jeżeli uznacie, że wyrządzono mi
krzywdę. Moim zamiarem jest wyłożyć sprawę w sposób najbar-
dziej zwięzły. Rozpocznę jej przedstawienie od tego momentu,
który umożliwi wam najlepsze zrozumienie istoty sporu.
4. Otóż mój ojciec Demostenes pozostawił, sędziowie, majątek
wartości 14 talentów 4 oraz rodzinę złożoną ze mnie, siedmiolet-
niego podówczas chłopca, mojej pięcioletniej siostry i naszej
matki, która wniosła w posagu 50 min 5 . Na łożu śmierci ojciec
2 do was — tj. do sędziów, do sądowego trybunału.
3 Wypowiedź mówcy opracowana wedle zasad retorycznych zawiera
motywy i argumenty, które teoria wymowy zalecała umieszczać we wstępie
mowy, a zatem: powoływanie się przez przemawiającego na swój młody
wiek, niedoświadczenie życiowe, apelowanie do życzliwości i miłosierdzia
sędziów, zapowiedź dokładnego wyłożenia sprawy od jej początku.
4 talent — srebrna moneta ateńska wagi 26,2 kg, wartości 60 min.
5 mina — srebrna moneta ateńska wagi 436,3 g, wartości 100
drachm.
5
w trosce o nasz los powierzył całe to mienie 6 temu oto Afobosowi
oraz Demofontowi 7 , synowi Demona, swoim krewnym, mianowicie
bratankowi i siostrzeńcowi, a także Terippidesowi z demu 8 Paja-
nia 9 , z którym co prawda nie łączyły go więzy krwi, lecz więzy starej
przyjaźni sięgającej czasów dzieciństwa. 5. Owemu Terippidesowi
udzielił prawa korzystania z 70 min z mojego mienia na okres
trwający do mojej pełnoletności 10 po to, aby jako zarządca pod
wpływem żądzy zysku nie szkodził moim interesom. Demofontowi
oddał za żonę moją siostrę wraz z posagiem 2 talentów z poleceniem
bezzwłocznej wypłaty, Afobosowi zaś — moją matkę i posag
w sumie 80 min, a także prawo użytkowania mego domu i znaj-
dującego się w nim umeblowania. Ojciec uważał bowiem, że złączeni
ze mną takimi więzami lepiej będą sprawować funkcję opiekunów. 6.
Ci zaś najpierw podjęli sumy wymienione w zapisie, później zaś
zagarnęli resztę mienia. W okresie dziesięcioletniego opiekuństwa
pozbawili nas wszystkiego. Oddali nam tylko dom, 14 niewolników
i 30 min srebra, co daje łączną wartość 70 min.
7. Oto sędziowie, zwięzłe wyszczególnienie krzywd, które mi
wyrządzili. Sami zresztą złożyli najlepsze świadectwo potwier-
dzające tę wysoką wartość przekazanego mi w zapisie majątku.
W moim bowiem imieniu przystąpili do symmorii 11 zobowiązu-
jąc się do wpłat wysokości 500 drachm od każdych 25 min,
6 Kobieta, w tym wypadku wdowa-matka, nie mogła być wedle prawa
attyckiego opiekunką dzieci i zawiadować majątkiem pozostawionym przez
męża. 7 Demofont — siostrzeniec ojca Demostenesa, brat cioteczny mówcy.
8 dem (demos) — podstawowa, administracyjna jednostka terytorialna,
gmina, wprowadzona przez reformy Klejstenesa w r. 508 p.n.e. W nowym
systemie administracyjnym 10 demów tworzyło jedną file.
9 Pajania — dem attycki, należący do fili Pandionis.
10 pełnoletność — w Atenach młody człowiek po osiągnięciu wieku lat
osiemnastu zostawał oficjalnie członkiem swej fili przez wpisanie na jej listę
i uzyskiwał status i obowiązki obywatela.
11 symmoria — związek czy zespół podatników. Od najdawniejszych
czasów ludność Attyki dzieliła się na file, skupiające w sobie grupę rodów
wywodzących się od wspólnego przodka. Dawne file rodowe zastąpił
Zgłoś jeśli naruszono regulamin