Wykład 1-szy
Podstawy pedagogiki specjalnej, działy, przedmiot, zadania i cele
Różnice między pedagogiką i pedagogią.
Pedagogika - jest nauką o wychowaniu, nie ma związku między wiedzą potoczną o wychowaniu a twierdzeniami. Twierdzenia wywodzą się z analizy rzeczywistości a procedura dochodzenia do nich jest ściśle określona metodologicznie. Pedagogika dąży do naukowej teorii poznania. Pedagogia - zawiera prywatne, potoczne poglądy i przekonania o wychowaniu, jest to wiedza wynikająca z jednostkowego doświadczenia. Nie ma statusu nauki, nie ma metodologii gromadzenia danych. Pedagogika – nauka o wychowaniu, należy do nauk społecznych. Zajmuje się formułowaniem teorii, celów, treści, metod, środków i form procesu wychowania a także stanowi zasób wiedzy praktycznej na ten temat.
Cele:
n gromadzenie wiadomości o rzeczywistości wychowawczej;
n analiza tej rzeczywistości, wykrywanie związków i zależności między elementami owej rzeczywistości i wyjaśnianie ich;
n dostarczanie wiedzy potrzebnej do przekształcenia rzeczywistości wychowawczej.
Sposoby uprawiania pedagogiki ze względu na ujęcie przedmiotu badań i charakter wytwarzanej wiedzy
Pedagogika teoretyczna - przedmiotem badań jest fakt, który należy opisać, zrozumieć, wyjaśnić i zinterpretować. Wytwarza wiedzę o charakterze faktu.
Pedagogika stosowana - praktyczna, przedmiotem badań jest zjawisko zadania, które należy realizować (wytworzona wiedza ma charakter praktyczny).
Pedagogika normatywna - wytwarzana wiedza ma charakter aksjologiczny (aksjologia – nauka o wartościach) przedmiotem badań jest urzeczywistnienie wartości.
Wychowanie - to całość zamierzonych oddziaływań środowiska społecznego, przyrodniczego na jednostkę, trwające całe życie. W zakres pojęcia wchodzi: -wychowanie naturalne pod wpływem środowiska, w którym jednostka funkcjonuje (rodzina, kontakty społeczne, obyczaje, religia);-wychowanie instytucjonalne – celowe, planowe oddziaływanie instytucji wychowujących (przedszkola, szkoły, internaty, domy dziecka itp.);-samowychowanie.Oddziaływanie to ma wpływ na stosunek jednostki do otaczającego świata, kształtowanie się systemu wartości, norm, celu życia.
Pedagogika specjalna – dział pedagogiki, którego podstawowym obiektem zainteresowania jest człowiek wymagający wsparcia i pomocy w przekraczaniu różnorakich trudności utrudniających jemu rozwój i funkcjonowanie społeczne.
Działy pedagogiki specjalnej:
1.Oligofrenopedagogika - dotyczy osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym i głębokim,
2.Surdopedagogika - zajmuje się osobami niesłyszącymi i słabosłyszącymi.
3.Tyflopedagogika – zajmuje się osobami niewidzącymi i słabowidzącym
4.Pedagogika terapeutyczno-lecznicza – zajmuje się niepełnosprawnością ruchową,
5.Pedagogika niedostosowanych społecznie – resocjalizacja – zajmuje się nauczaniem i wychowaniem osób z zaburzonym zachowaniem i niedostosowanych społecznie poddając ich resocjalizacji,
6.Pedagogika wybitnie uzdolnionych osób.
7.Pedagogika rewalidacyjna – prowadzi trzy kierunki oddziaływań:
• Kompensacja,
• Korektura,
• Usprawnianie
8. Pedagogika rehabilitacyjna – zajmująca się przywracaniem sprawności.
Podstawowe pojęcia w pedagogice specjalnej1.Uszkodzenie traktowana jako dysfunkcja na poziomie fizjologicznym, sensorycznym, fizycznym lub psychicznym, mająca różne przyczyny, stopnie, czas trwania i przebieg.2.Niepełnosprawność jest skutkiem uszkodzenia, jest to cecha wskazująca zależności zadaniowe, obiektywnie mierzalna, zawsze o charakterze częściowym.3.Upośledzenie stanowi łączny rezultat niepełnosprawności i niekorzystnych cech społecznych. Jest to cecha o charakterze totalnym, nie poddająca się bezpośredniemu, obiektywnemu pomiarowi. Może być badana poprzez analizę cech sytuacji życiowej danego człowieka i postaw społecznych.4.Osoba niepełnosprawna, to taka osoba, u której z powodu skutków wad wrodzonych, chorób i urazów występują trudności w pełnieniu ról społecznych uznanych za ważne w zależności od wieku, płci w danym kręgu kulturowym.
Zasady pedagogiki specjalnej wypracowane na podstawie pedagogiki ogólnej.
1.Indywidualizacja (wymagań sposobu nauczania i jego tempa),
2.Wczesna diagnoza i rehabilitacja dająca korzyści (zwiększenie efektywności działań usprawniających, zapobieganie pogłębianiu się dysfunkcji, zapobieganie powstawaniu wtórnych dysfunkcji.
3.Poglądowość w nauczaniu i aktywność (dobieranie indywidualnych i aktywnych form nauczania).
4.Pełna akceptacja wychowanka.
5.Uznanie zdolności organizmu do kompensacji.
6.Rozwijanie niezależności.
7.Odpowiedzialność za wychowanka.
8.Uwzględnienie wpływu otoczenia społecznego.
Drogi postępowania naprawczego osób niepełnosprawnych.
Kompensacja – zastępowanie utraconych organów lub funkcji poprzez wykorzystanie wszystkich nieuszkodzonych sprawności
Korekta - jest to rodzaj działań realizowany wówczas, gdy dana funkcja istnieje ale jest rozwinięta w stopniu niedostatecznym, ewaluuje w niewłaściwym kierunku. Korygować można sposoby myślenia jednostki o samym sobie i świecie.
Rozwijanie motywacji do udziału w rehabilitacji a tym samym udziału w edukacji.
Podstawowym celem pedagogiki specjalnej jest przystosowanie do życia osób z odchyleniami od normy poprzez kształcenie, samokształcenie
1. uzyskanie optymalnego rozwoju i pełnego przystosowania do życia społecznego w granicach indywidualnej wydolności jednostki za pomocą specjalnych metod.
2. udzielanie uczniom pomocy pedagogicznej, rewalidacyjnej i resocjalizacyjnej
3. umożliwienie podtrzymania poczucia tożsamości narodowej i religijnej
4. umożliwienie rozwoju zainteresowań uczniów, realizowanie indywidualnych programów nauczania i wychowania
5. określenie zasad sprawowania opieki nad uczniami przebywającymi w szkole podczas zajęć obowiązkowych, nadobowiązkowych i pozalekcyjnych
6. nawiązanie współpracy z rodziną dziecka
7. każde dziecko ma prawo do rozwoju we właściwym dla siebie tempie i do tego też należy dostosować zakres działań pedagogicznych.
malami20