Powstanie: około 2 miliardów lat temu
PROTISTA (PROTOCTISTA)
KRASNOROSTY
(Rhodophyta)
ZWIERZĘTA I GRZYBY
STRAMENOPILE
ALWEOLATY
EUGLENOZOA
SARKODOWE
ZIELENICE
(Chlorophyta)
ZŁOTOWICIOWCE
(Chrysophyta)
ŚWIDROWCE
(Kinetoplastida)
PROMIENIONÓŻKI
(Actinopoda)
ROŚLINY
ORZĘSKI
(Ciliata)
KLEJNOTKI EUGLENIDA
EUGLENINY
(Euglenida)
OKRZEMKI
(Bacillariophyta)
(Diatomae)
LĘGNIOWCE
(Oomycota)
(Oomycetes)
ŚLUZOROŚLA
(Myxomycota)
BRUNATNICE
(Phaeophyta)
SPOROWCE
(Sporozoa)
(Apicomplexa)
TOBOŁKI/BRUZDNICE
(Dinoflagellata)
OTWORNICE
(Foraminifera)
AMEBY
(Amebozoa)
Protista – grupa systematyczna o niejednolitym charakterze i pochodzeniu, ma charakter polifiletyczny
Pierwotna klasyfikacja:
* glony (algi) – zaliczane do roślin
* pierwotniaki – zaliczane do zwierząt
* śluzorośla (grzyby niższe) – zaliczane do grzybów
Wyjściowa komórka prokariotyczna otoczona ściana
Dochodzi do pofałdowania zewnętrznej błony komórkowej i wytworzenia systemu wewnętrznych błoniastych pęcherzyków. Powstaje siateczka śródplazmatyczna (reticulum), aparaty Golgiego, lizozosomy i wakuole.
Pęcherzyki reticulum rozwijają się wokół genoforu i doprowadzają do wyodrębnienia go od reszty cytoplazmy. Powstaje jądro komórkowe.
Niektóre bakterie tlenowe zamiast ulec strawieniu przekształciły się w wewnętrzne symbionty (endosymbionty) i z czasem stały się mitochondriami
Komórka traci ścianę komórkową (może dorastać do większych rozmiarów)
Komórka pochłania większe cząstki pokarmowe przez oblanie ich własną cytoplazmą i wytworzenie wodniczek pokarmowych
TEORIA ENDOSYMBIOZY (powstanie komórki eukariotycznej)
Niektóre sinice zamiast ulec strawieniu przekształciły się w wewnętrzne symbionty (endosymbionty) i z czasem stały się plastydami
(prawdopodobnie na zasadzie współpracy z sinicami niektóre pierwotne jednokomórkowce eukariotyczne stały się samożywne)
FORMY JEDNOKOMÓRKOWE
PEŁZAKI
* cienka błona komórkowa (przybierają formy ameboidalne – różne kształty)
* nibynóżki (pseudopodia), do których przelewają swoją cytoplazmę
* ruch pełzakowy, pseudopodialny, ameboidalny
* AMEBA
NIERUCHLIWE
* większość form otoczona pancerzykiem
* występują pojedynczo lub w skupiskach
* CHLORELLA
WICIOWCE
* jedna lub kilka wici ( z przodu lub z boku komórki)
* mogą występować rzęski (wici na całej powierzchni)
* określony, mało zmienny kształt
* pogrubienie i wzmocnienie zewnętrznej powłoki komórkowej przez pofałdowanie, obecność pęcherzyków pod błoną (pellikula) lub wytwarzaniem pancerzyków (ścian komórkowych)
* pancerzyki zbudowane z celulozy, pektyny, węglanu wapnia, dwutlenku krzemu (krzemionki) i innych
* EUGLENA
KOMÓRCZAKI
* komórka z dużą liczbą jąder
*komórki osiągają znaczne rozmiary
* PEŁZATKA
KOLONIJNE
* osobniki zachowują pewną autonomiczność i funkcjonują jako niezależne organizmy
* mogą mieć kształt prostych lub rozgałęzionych nici, kul, płaskich dywaników itp.
* PANDORINA
* TOCZEK
FORMY WIELOKOMÓRKOWE
ORGANIZMY WIELOKOMÓRKOWE
* komórki łączą się tu ze sobą i zachowują ścisłą zależność
* nie tworzą tkanek
* ciała tych organizmów to plechy
* plechy w zależności od budowy dzielimy na:
- nitkowate
- plektenchymatyczne (płatowate, powstałe ze zrośnięcia nitek)
- tkankowe (zróżnicowanie grup komórek)
* MORSZCZYN
ODDYCHANIE
TLENOWE
* wymiana gazowa całą powierzchnią komórki
BEZTLENOWE
* formy pasożytnicze
OSMOREGULACJA I WYDALANIE
* osmoza – polega na przechodzeniu wody z roztworu o niższym stężeniu (hipotonicznego) do roztworu o stężeniu wyższycm (hipertonicznego) przez błonę półprzepuszczalną (błonę komórkową)
* wydzielanie zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii powiązane jest funkcjonalnie z osmoregulacją
PROTISTY MORSKIE
* stężenie elektrolitów i innych rozpuszczonych substancji wewnątrz komórki jest takie samo jak stężenie wody morskiej
* protesty morskie są izotoniczne z otaczającą wodą i nie przeprowadzają osmoregulacji
* wydalanie odbywa się bezpośrednio przez powłoki komórkowe
PROTISTY PASOŻYTNICZE
* izotoniczne ze swoim środowiskiem
* nie przeprowadzają osmoregulacji
PROTISTY SŁODKOWODNE
* cytoplazma ma wyższe stężenie niż otaczająca woda
* są hipertoniczne do swego środowiska
* woda napływa do wnętrza komórki i dochodzi do wyrównania stężeń
* zmusza to komórkę do ciągłego usuwania nadmiaru wody co odbywa się za pośrednictwem specjalnych wakuoli zwanych wodniczkami tętniącymi, które zbierają nadmiar wody z otaczającej cytoplazmy
* po napełnieniu wodniczki jej zawartość jest usuwana na zewnątrz (pęcherzyk się kurczy), potem napełnianie rozpoczyna się od nowa (pęcherzyk pęcznieje)
* skurcze i pęcznienia powtarzają się regularnie i stąd nazwa wodniczki
* wydalanie odbywa się również za pomocą wodniczek tętniących
MIKSOTROFY
* odżywiają się na oba sposoby w zależności od sytuacji (gdy jest światło – samożywnie, gdy go brak – cudzożywnie)
WICI
* identyczna budowa z rzęskami
* dłuższe od rzęsek
* ruch undulipodialny
NIBYNÓŻKI
* umożliwiają poruszanie się jednokomórkowcom (czasem formom kolonijnym)
* ruch pseudopodialny, ameboidalny, pełzakowy
PORUSZANIE SIĘ
NARZĄD ŚWIATŁOCZUŁY
* niektóre miksotroficzne wiciowce zdolne są do odbierania bodźców świetlnych za pomocą narządu światłoczułego, w skład którego wchodzi fotoreceptor (leżący najczęściej u podstawy wici) oraz plamka oczna (stigma – deskowaty twór zawierający barwnik, zlokalizowany w pobliżu fotoreceptora)
WRAŻLIWOŚĆ NA BODŹCE
PINOCYTOZA
* pobierane drobiny białek lub inne wielocząst...
lidkalideczka