Termodynamika – dział fizyki zajmujący się relacjami pomiędzy pracą i energią mechaniczną z energią wewnętrzną i jej transportem.
Temperatura – wielkość fizyczna, której równość zapewnia równowagę termiczną ciał będących ze sobą w kontakcie.
Przykład ciał nie będących w równowadze termicznej i będących w równowadze termicznej (rys. poniżej).
Zerowa zasada dynamiki – jeżeli ciało A jest w równo-wadze z ciałem C i ciało B jest także w równowadze z ciałem C, to oba ciała A i B są w równowadze termicznej.
Skale temperatur:
- bezwzględna skala temperatur nazywana skalą Kelvina , symbol T, jednostka [K], skala ta nie posiada temperatur ujemnych;
- skala Celsjusza, symbol t, jednostka [oC], skala ta oparta jest na dwóch charakterystycznych punktach (0oC – temperatura topnienia czystego lodu oraz 100oC – temperatura wrzenia wody pod normalnym ciśnieniem).
- 0 [K] = -273,15 [oC]
Przyrost temperatury w skali Celsjusza jest równy przyrostowi temperatury w skali Kelvina.
Zależność pomiędzy temperaturą w skali Kelvina, a temperaturą w skali Celsjusza opisuje wzór:
T = 273,15o + t
Temperatura określa średnią energię kinetyczną przypadającą na jedną cząsteczkę:
Ek.śr. = CT
(C – stały współczynnik proporcjonalności, C>0).
Ciepło – przekazywanie energii z jednego układu ciał do drugiego w wyniku występującej różnicy temperatur tych ciał. Przekazywanie energii odbywa się od ciała o wyższej temperaturze do ciała o niższej temperaturze i równe jest zmianie energii wewnętrznej tego ciała.
Kierunek przekazywania energii
Energia wewnętrzna ciała – suma wszystkich rodzajów energii jakie posiadają cząsteczki tego ciała. Wzrost temperatury ciała związany jest ze wzrostem jego energii wewnętrznej.
Pierwsza zasada termodynamiki (1850 r.) – zmiana energii wewnętrznej ciała jest równa sumie pracy wykonanej nad tym ciałem przez siły zewnętrzne i ciepła wymienionego z otoczeniem
DU = W + Q , gdzie
DU - oznacza zmianę energii wewnętrznej, W – pracę wykonaną nad ciałem, a - ciepło wymienione.
Zależność między energią wewnętrzną, ciepłem i pracą:
- energia wewnętrzna wzrasta DU > 0, gdy maleje DU < 0, gdy się nie zmienia DU = 0
- ciało pobiera ciepło z otoczenia Q > 0, gdy oddaje Q < 0, gdy nie ma wymiany Q = 0
- gdy objętość gazu maleje W > 0, gdy rośnie W < 0
gdy się nie zmienia W = 0.
Ciepło właściwe (symbol cw, jednostka [ ] – ilość energii potrzebna do zwiększenia temperatury jednostki masy danej substancji (1 kg lub 1g) o jeden stopień (1 K).
Przemiany gazowe:
1. Przemiana izotermiczna – temperatura nie ulega zmianie, w przemianie tej ciśnienie jest odwrotnie proporcjonalne do objętości (pV = const)
T = const Þ U = const Þ DU = 0
2. Przemiana izochoryczna – objętość gazu nie ulega zmianie, w przemianie tej ciśnienie jest wprost proporcjonalne do temperatury w skali
bezwzględnej (p/T = const)
DU = Q
3. Przemiana izobaryczna – ciśnienie gazu nie ulega zmianie, w przemianie tej objętość jest wprost proporcjonalna do temperatury w skali bezwzględnej (V/T = const)
DU = -[Q] + W
4. Przemiana adiabatyczna – zachodzi bez wymiany ciepła z otoczeniem
DU = W
Zadania do wykonania:
1. Zapoznać się z materiałem w podręczniku (str. 101-109).
2. Przeanalizować przykładowe zadania 5.1 – 5.8.
3. Wykonać symulację doświadczenia „gaz jedno- atomowy” http://www.zamkor.pl/
4. Opanować pojęcia zawarte w prezentacji.
yntylygent