74733.pdf

Rozwój narz Ģ dów płciowych

Rozwój gonady i róŇnicowanie płci w okresie embrionalnym i płodowym przebiega w

nastħpujĢcych etapach: rozwój listwy płciowej – gonada pierwotna – gonada

zróŇnicowana – aktywnoĻę hormonalna zróŇnicowanej gonady – rozwój drugo- i

trzeciorzħdowych cech płciowych. Do 6 tygodnia Ňycia płodowego – brak róŇnic

morfologicznych pomiħdzy zarodkiem mħskim i Ňeıskim. RóŇnicowanie siħ gonad

zachodzi na przełomie 6 i 7 tygodnia.

• CzħĻę rdzenna listwy płciowej - jĢdro

• CzħĻę korowa listwy płciowej – jajnik

Komórki podporowe jĢdra – komórki Sertolego produkujĢ MIF – czynnik hamujĢcy

rozwój kanałów Müllera , gen zlokalizowany 19p13.2-13.3

Komórki gruczołu ĻródmiĢŇszowego jĢdra – komórki Leydiga – produkujĢ testosteron

(podejmujĢ aktywnoĻę hormonalnĢ od 8 tygodnia).

Przewody Wolffa – zawiĢzek nasieniowodów, ulegajĢ degradacji w przypadku

niedoboru testosteronu (do 10 tygodnia). Miħdzy 8 a 14 tyg. ciĢŇy wykształca siħ u

płodów mħskich cewka moczowa prĢcie i moszna. Migracja jĢder przez kanały

pachwinowe do moszny nastħpuje w ciĢgu dwóch ostatnich miesiħcy ciĢŇy.

Chromosomy X i Y odgrywajĢ zasadniczĢ rolħ w determinacji i róŇnicowaniu siħ płci,

chociaŇ nie wszystkie zaburzenia dotyczĢce tych chromosomów manifestujĢ siħ

nieprawidłowoĻciami płciowymi. Przykładem sĢ doĻę czħsto wystħpujĢce zespoły

trisomi chromosomów płciowych - mħŇczyŅni 47,XYY (1:800 Ňywo urodzonych

chłopców) oraz kobiety 47,XXX (ok. 1:800 Ňywo urodzonych dziewczynek)

przebiegajĢce bez wyraŅnych cech fenotypowych, które pozwoliłyby odróŇnię te

osoby w populacji.

Hipogonadyzm i dysgenezja gonad

Hipogonadyzm jest to zaburzenie polegajĢce na nieprawidłowej lub

niedostatecznej endokrynnej lub gametotwórczej funkcji gonad. Jest to pojħcie

wskazujĢce na niedoczynnoĻę gonady bez okreĻlania jej budowy. Dysgenezja

gonad jest to natomiast okreĻlenie wskazujĢce na nieprawidłowĢ budowħ gonady

wynikajĢcĢ z jej spaczonego róŇnicowania w okresie prenatalnym. Gonada

dysgenetyczna zawsze bħdzie klinicznie manifestowała siħ hipogonadyzmem.

natomiast hipogonadyzm nie musi wynikaę z dysgenezji gonad gdyŇ istnieje szereg

innych mechanizmów, które bħdĢ powodowały niedostatecznĢ czynnoĻę gonad.

Dysgenezjħ gonad obserwujemy w nastħpujĢcych zespołach:

Û Hermafrodytyzm prawdziwy

Û Zespół Klinefeltera

Û Zespół Turnera

Û Czysta dysgenezja gonad

Û Mieszana dysgenezja gonad

Podział hipogonadyzmu:

M Ħ SKI

Hipogonadyzm hipergonadotropowy (pierwotny, j Ģ drowy)

Zespól Klinefeltera, wrodzony brak jĢder ( anorchia ), wnħtrostwo, czynniki

infekcyjne Ļrodowiskowe i jatrogenne uszkadzajĢce gonadħ

Hipogonadyzm hipogonadotropowy (wtórny)

Zespól Wiiliego-Pradera, karłowatoĻę przysadkowa, zaburzenia rozwoju OUN

– np. zespół Kallanna (towarzyszy nieprawidłowy rozwój wħchomózgowia)

Hipogonadyzm mieszany – mutacje genu DAX1

ņ E İ SKI

Hipogonadyzm hipergonadotropowy (pierwotny, jajnikowy)

Zespól Turnera, inne chromosomopatie, pierwotne choroby jajników, zespoły

czystej lub mieszanej dysgenezji gonad

Hipogonadyzm hipogonadotropowy (wtórny)

Gruczolaki przysadki, czaszkogardlak, zaburzenia rozwojowe OUN, zespół

Kallmanna

Hipogonadyzm mieszany – mutacje genu DAX1

Hipogonadyzm hipergonadotropowy Ň e ı ski

zespół Turnera (ZT)

CzħstoĻę wystħpowania: 1:2500 do 1:10 000 Ňywo urodzonych dziewczĢt.

Co 10 spontaniczne poronienie charakteryzuje siħ kariotypem 45,X. WiħkszoĻę

przypadków ZT to aneuploidie (aberracje liczbowe), aberracje strukturalne

przebiegajĢce z utratĢ materiału genetycznego długich lub krótkich ramion

chromosomu X wystħpujĢ rzadziej. NajczħĻciej opisywanym kariotypem jest 45,X.

Stanowi on 50-60% przypadków. Stosunkowo czħsto wystħpujĢ kariotypy

mozaikowe: 45,X/46,XX oraz 45,X/46X,i(Xq) (po około13%). W 2-3% wykrywane sĢ

mozaiki 45,X/46,XY. KaŇda aberracja chromosomowa przebiegajĢca z utratĢ

materiału genetycznego zawartego w chromosomie X moŇe przebiegaę klinicznie

pod postaciĢ ZT.

Objawy wystħpujĢce w zespole Turnera moŇemy podzielię na dwie grupy:

zaleŇne bezpoĻrednio od aberracji chromosomowej oraz zaleŇne od dysgenezji

gonad.

Objawy zaleŇne bezpoĻrednio od aberracji chromosomowej:

1. niski wzrost przy krħpej budowie ciała. ĺredni wzrost dorosłej chorej wynosi

143 cm i jest o około 20 cm niŇszy od Ļredniego wzrostu zdrowej kobiety z

danej populacji. Zaburzenia wzrastania wystħpujĢ od okresu płodowego –

dziewczynki chore na ZT majĢ wagħ urodzeniowĢ o około 500g niŇszĢ i

długoĻę o 3cm mniejszĢ w porównaniu ze zdrowymi noworodkami.

2. wady układu kostnego:

• skrócenie IV koĻci Ļródrħcza i Ļródstopia

• koĻlawoĻę łokci

• szpotawoĻę kolan

• wystħpowanie tzw. wyrostka (sopla) Kosowicza przy nasadzie

bliŇszej koĻci piszczelowej

• wady koĻci nadgarstka

• puklerzowata klatka piersiowa

3. wady układu krĢŇenia lub serca

• koarktacja aorty

• ubytki w przegrodzie miħdzyprzedsionkowej i/lub miħdzykomorowej

4. wady układu moczowego

• nerka podwójna, podkowiasta

• nerka wħdrujĢca

• wady moczowodów (refluks, infekcje)

5. obrzħki stóp i dłoni (w okresie noworodkowym)

6. choroby tarczycy (najczħĻciej niedoczynnoĻę)

7. zaburzenia wchłaniania w okresie niemowlħcym

Wady wystħpujĢce z mniejszĢ czħstoĻciĢ:

• płetwistoĻę i skrócenie szyi

• antymongoloidalne ustawienie szpar powiekowych

• nisko osadzone małŇowiny uszne

• zmarszczki nakĢtne

• zez

• zaburzenia widzenia barw

• liczne znamiona barwnikowe na skórze

Objawy wynikaj Ģ ce z dysgenezji gonad i niepodj ħ cia przez gonady funkcji

hormonalnych (cechy hipogonadyzmu):

1. SzczĢtkowy rozwój gonad, wystħpujĢ pod postaciĢ włóknistych pasm w

wiħzadle szerokim.

2. Pierwotny brak miesiĢczki. W około 10% przypadków moŇe dojĻę do

pierwszego krwawienia. Jest to jednak zwykle jedyna miesiĢczka u chorej nie

leczonej hormonalnie.

3. Brak rozwoju gruczołów piersiowych

4. Brak lub słaby rozwój owłosienia łonowego i pachowego

5. Hipoplazja i niedorozwój wewnħtrznych i zewnħtrznych narzĢdów płciowych

Czysta dysgenezja gonad (zespół Swyera)

Kariotyp 46,XX lub 46,XY(jedna z przyczyn – mutacja genu SRY ).

Wystħpuje fenotyp Ňeıski. Wzrost w tym zespole jest prawidłowy (obecna pochwa,

macica, jajowody). Zwykle nie ma teŇ innych cech zespołu Turnera bezpoĻrednio

wynikajĢcych z aberracji chromosomowej. WystħpujĢ natomiast cechy wynikajĢce z

dysgenezji gonad: brak rozwoju piersi i menarche w okresie pokwitania, pierwotny

hipergonadotropowy brak miesiĢczki (hipogonadyzm hipergonadotropowy). Gonady

składajĢ siħ z niezróŇnicowanych pasm. W przypadkach, w których obecna jest linia

z chromosomem Y istnieje wysokie (25-30%) ryzyko transformacji nowotworowej

gonady (gonadoblastoma, dysgerminoma). MogĢ wystĢpię cechy wirylizacji –

powiħkszenie łechtaczki, hirsutyzm.

Mieszana dysgenezja gonad

NajczħĻciej wykrywa siħ kariotyp mozaikowy z udziałem linii 45,X i 46,XY.

Obserwuje siħ róŇnego stopnia obojnacze narzĢdy płciowe. Niekiedy po jednej

stronie dysgenetyczne jĢdro, a po drugiej dysgenetyczne jajniki lub ovotestis.

Hipogonadyzm hipergonadotropowy m ħ ski

Zespół Klinefeltera

CzħstoĻę wystħpowania: 1:400 do 1:1000 Ňywo urodzonych chłopców.

Zasadnicze cechy kliniczne to azoospermia i zaleŇna od niej niepłodnoĻę.

Niedostateczne wydzielanie testosteronu jest przyczynĢ nadmiernego wydzielania

gonadotropin. WiħkszoĻę cech stwierdzanych w ZK wynika z hipogonadyzmu.

Objawy:

Û Ginekomastia (60% przypadków)

Û Nieprawidłowa budowa ciała, długie koıczyny dolne

Û OpóŅnione dojrzewania płciowego

Û CzħĻę pacjentów ma wysoki głos

Û Owłosienie twarzy skĢpe

Û Niekiedy wystħpuje Ňeıski typ owłosienia łonowego

Û ĺredni wzrost nieco wyŇszy niŇ w porównywalnej populacji (opóŅnienie

dojrzewania koĻęca)

Û MoŇe wystħpowaę mikropenis , spodziectwo, wnħtrostwo

Cechy nie wynikaj Ģ ce z hipogonadyzmu:

Û Zaburzenia neurologiczne, niekiedy nieco obniŇony IQ

Û Zaburzenia osobowoĻci pod postaciĢ osłabionej motywacji i zdolnoĻci do

adaptacji, agresywnej reakcji na sytuacje stresowe

Û Zmiany dermatoglifów

Zmiany w obr ħ bie j Ģ dra (gonada dysgenetyczna):

Û zmniejszona Ļrednica kanalików nasiennych

Û hialinizacja i włóknienie w obrħbie kanalików

Û w czħĻci kanalików widoczne tylko komórki Sertolego

Û w nielicznych kanalikach nabłonek plemnikotwórczy o zaburzonej

warstwowoĻci – brak spermatogenezy

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: