Anatomia5.pdf

Zespół narządów pokarmowych 2

PRZEŁYK

(esophagus)

 początkowy odcinek przewodu pokarmowego (canalis alimentarius)

 stanowi mięśniowo – błoniastą cewę łączącą gardło z żołądkiem

 wyróżnia się części:

 cz. szyjną (pars cervicalis)

 cz. piersiową (pars thoracica)

 cz. brzuszną (pars abdominalis)

 błona śluzowa ma białawe zabarwienie

 tworzy podłużne fałdy ulegające wygładzeniu w czasie przesuwania

pokarmu

 obecność fałdów powoduje dużą rozciągliwość

 występujące tu gruczoły przełykowe (glandulae esophageae) są różnie rozwinięte u

różnych gatunków zwierząt w zależności od stopnia rozwoju ślinianek

 błona mięśniowa zbudowana jest z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej

ŻOŁĄDEK

(gaster)

ŻOŁĄDEK JEDNOKOMOROWY

 leży przeważnie w okolicy podżebrowej lewej, a także – z wyjątkiem konia – w

okolicy wyrostka mieczykowatego

 jest rozszerzoną częścią przewodu pokarmowego leżącego bezpośrednio za

przeponą

 pokarm zatrzymuje się w nim przez pewien czas i ulega trawiącemu działaniu

enzymów soku żołądkowego

 w lewym końcu żołądka znajduje się lejkowata część wpustowa (pars cardiaca)

 na prawym końcu znajduje się część odźwiernikowa (pars pylorica)

 powierzchnia ścienna przylega do wątroby i przepony

 powierzchnia trzewna – do pętli jelitowych

 obie powierzchnie spotykają się między częścią wpustową a odźwiernikową

 środkowa część żołądka – trzon żołądka (corpus ventriculi)

 na podstawie cech budowy błony śluzowej rozróżnia się żołądki:

 jednokomorowe typu prostego – jelitowego (u psa)

 cała błona zawiera gruczoły

 jednokomorowe typu mieszanego – przełykowo – jelitowego (u świni i

konia)

 błona częściowo pozbawiona jest gruczołów – część bezgruczołowa

(pars nonglandularis)

 a częściowo ma taką budowę jak w żołądku prostym – część

gruczołowa (pars glandularis)

 zależnie od rodzaju i funkcji gruczołów, w błonie śluzowej części gruczołowej

rozróżnia się:

Projekt „Dobry zawód – lepsza przyszłość” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX, Działanie 9.3

 strefę gruczołów wpustowych

 strefę gruczołów żołądkowych właściwych

 tu znajdują się gruczoły żołądkowe (glandulae gastricae)

 strefę gruczołów odźwiernikowych

 błona mięśniowa

 zbudowana jest z włókien mięśniowych gładkich

 składają się na nią:

 warstwa podłużna (stratum longitudinale)

 warstwa okrężna (stratum circulare)

 włókna skośne zewnętrzne i wewnętrzne (fibrae obliquae extermae et

internae)

 błona surowicza

 z krzywizny mniejszej przechodzi w sieć mniejszą

 z krzywizny większej przechodzi w sieć większą

 pomiędzy blaszkami sieci leży śledziona

ŻOŁĄDEK WIELOKOMOROWY PRZEŻUWACZY

 składa się z:

 przedżołądka (proventriculus):

 żwacz

 czepiec

 księgi

 trawieńca

Żwacz (rumen)

 wypełnia całą lewą połowę jamy brzusznej od przepony aż po otwór przedni

miednicy

 u dorosłych – to największa z komór żołądka

 u noworodków – większy jest trawieniec

 składają się na niego 2 worki

 są one oddzielone od siebie dwiema głębokimi bruzdami (sulcus ):

 na powierzchni zewnętrznej żwacza – ściennej i trzewnej – biegną rowki łączące

obie bruzdy

 noszą one nazwy bruzd przedłużnych – prawej i lewej (sulcus

longitudinalis dexter et sinister)

 każdej z bruzd przedłużnych wewnątrz żwacza odpowiada grzebień podłużny (pila

longitudinalis)

 na końcu tylnym żwacza znajdują się 2 worki ślepe (saccus cecus):

 tylno – grzbietowy

 tylno – brzuszny

 ich granice na powierzchni zewnętrzne wykreślają bruzdy wieńcowe (sulcus

coronarius)

 na powierzchni wewnętrznej – odpowiednie grzebienie wieńcowe (pila coronaria)

 przełyk uchodzi do przedniej części worka grzbietowego – zw. przedsionkiem

żwacza (atrium ruminis)

 błona śluzowa

 pozbawiona gruczołów

Projekt „Dobry zawód – lepsza przyszłość” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX, Działanie 9.3

 tworzy wyniosłości różnego kształtu i wielkości – brodawki żwacza (papillae

ruminis)

 zwarte w nich włókna mięśniowe nadają im zdolność ruchu

 właściwości resorpcyjne usprawniają liczne naczynia krwionośne i

chłonne

 błona mięśniowa

 składa się z dwóch warstw mięśniówki gładkiej:

 warstwa zewnętrzna

 na kształt spirali obejmuje cały żwacz

 warstwa wewnętrzna

 jest wspólna dla obydwu worków

 ma przebieg okrężny

Czepiec (reticulum)

 leży na wyrostku mieczykowatym

 ma kształt kulisty

 u bydła jest mniejszy od ksiąg, stanowi przedłużenie przedsionka żwacza

 od żwacza oddzielony jest:

 bruzdą – na powierzchni zewnętrznej

 fałdem żwaczowo – czepcowym – od środka

 ze żwaczem łączy się ujściem żwaczowo – czepcowym (ostium ruminoreticulare)

 drobne, szczecinowate ujście czepcowo – księgowe prowadzi do ksiąg

 na ścianie czepca biegnie rynienka czepcowa (sulcus reticuli)

 składa się z dwóch fałdów mięśniówki otoczonych błoną śluzową – zw.

wargą lewą i prawą (labium dextrum et sinistrum)

 między nimi leży dno rynienki (fundus sulci reticuli)

 obie wargi rozpoczynają się przy ujściu wpustowym przełyku

 warga lewa jest lepiej rozwinięta i otaczana łukiem wargę prawą

 w ten sposób warga prawa staje się przy końcu rynienki wargą lewą

 błona śluzowa

 nie zawiera gruczołów

 tworzy listewki czepca (cristae reticuli), które nie ulegają wygładzeniu

 łączą się one tworząc (4)-5-(6)–kątne komórki czepca (cellulae reticuli)

 komórki są wąskie i gładkie

 dno pokryte jest zrogowaciałymi brodawkami czepca (papillae

reticuli)

 błona mięśniowa

 składa się z dwóch warstw:

 zewnętrznej – poprzecznej

 wewnętrznej – podłużnej

 błona surowicza

 przechodzi na czepiec z sąsiednich komór żołądka

Księgi

 znajdują się w prawej okolicy podżebrowej między żwaczem a wątrobą

 mają kształt kulisty i są nieco spłaszczone bocznie

 leżą między czepcem a trawieńcem, ale nieco wyżej

Projekt „Dobry zawód – lepsza przyszłość” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX, Działanie 9.3

 z czepcem łączą się za pośrednictwem ujścia czepcowo – księgowego (ostium

reticuloomasicum)

 z trawieńcem – ujściem księgowo – trawieńcowym (ostium omasoabomasicum)

 między obu ujściami rozciąga się rynienka ksiąg (sulcus omasi) będąca

przedłużeniem rynienki czepcowej

 błona śluzowa

 nie posiada gruczołów

 tworzy charakterystyczne fałdy – blaszki ksiąg (laminale omasi)

 są niejednakowej wielkości

 powierzchnie pokryte są brodawkami

 wyróżnia się:

 blaszki wielkie – 12 – 14 sztuk

 blaszki średnie

 blaszki małe

 blaszki najmniejsze

 na odcinku początkowym blaszek występują narośla – brodawki

pazurowate (papillae unguiculiformes)

 zapobiegają przedostawaniu się do ksiąg zbyt dużych kęsów karmy

 między brzegami blaszek a rynienką pozostaje wolna przestrzeń – kanał

ksiąg (canalis omasi)

Trawieniec (abomasum)

 leży w prawej okolicy podżebrowej, częściowo w okolicy wyrostka mieczykowatego

 to właściwy żołądek gruczołowy

 ma kształt gruszkowaty

 rozróżnia się w nim:

 wypukłą krzywiznę większą

 wklęsłą krzywiznę mniejszą

 błona śluzowa

 tworzy 12 – 16 fałdów spiralnych nie ulegających wygładzeniu

 wyróżnia się w niej 3 strefy gruczołów:

 gruczoły wpustowe

 gruczoły żołądkowe

 gruczoły odźwiernikowe

 owca – 13 – 15 fałdów

 koza – 16 – 17 fałdów

JELITO CIENKIE I GRUCZOŁY ZAŚCIENNE

JELITO CIENKIE (intestinum tenue)

 rozciąga się od odźwiernika żołądka do jelita ślepego

 odbywa się tu:

 trawienie

 rozpad węglowodanów, białek i tłuszczów pod względem enzymów

zawartych w wydzielinach gruczołów trawiennych

 wchłanianie

 rozłożonych wskutek trawienia, składników odżywczych

Projekt „Dobry zawód – lepsza przyszłość” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX, Działanie 9.3

 wyrazem funkcji chłonnych jest bardzo duża powierzchnia jelita, na

która składają się:

 znaczna długość

 sfałdowanie błony śluzowej

 obecność kosmków jelitowych

 najdłuższe jelito maja zwierzęta roślinożerne, które odżywiają się paszą

objętościową

 w całym jelicie występują:

 gruczoły jelitowe (glandulae intestinales)

 gruczoły dwunastnicze (glandulae duodenales)

 grudki chłonne samotne (lymphonoduli solitarii)

 grudki chłonne skupione (lymphonoduli aggregati)

 błona śluzowa

 tkanka siateczkowata tworzy grudki chłonne uczestniczące w odkażaniu

treści pokarmowej

 wśród licznych gruczołów błony wyróżnia się:

 jednokomórkowe

 wydzielają śluz

 wielokomórkowe – cewkowe

 są gruczołami trawiennymi

 składa się z:

 dwunastnicy

 jelita czczego

 jelita krętego

Dwunastnica (duodenum)

 jest pierwszym , położonym za żołądkiem odcinkiem jelita cienkiego

 do początkowego odcinka uchodzą przewody wyprowadzające dwóch wielkich

gruczołów naściennych:

 wątroby

 trzustki

 u wszystkich zwierząt leży w prawej okolicy podżebrowej

 w początkowej części uchodzi:

 przewód żółciowy wspólny

 przewód trzustkowy

 przewód dodatkowy – jeśli występuje

Jelito czcze (jejunum)

 tworzy liczne pętle jelitowe

 bierze początek od dwunastnicy

 bez wyraźnej granicy przechodzi w jelito kręte

Jelito kręte (ileum)

 zwane jest biodrowym

 u zwierząt domowych stanowi część jelita o przebiegu prostym

Projekt „Dobry zawód – lepsza przyszłość” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX, Działanie 9.3

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: