TADEUSZ KOTARBIŃSKI - UR. 1886,
[ Jeden z czołowych filozofów, logików i prakseologów polskich
[ Uczeń K. Twardowskiego
[ 1919 - 1961 profesor Uniwersytetu Warszawskiego,
[ 1945 - 1945 pierwszy rektor uniwersytetu w Łodzi
[ od 1946 członek PAU
[ od 1952 członek PAN (1957 - 1962 jej prezes)
[ członek Institut International de Philosophie oraz wielu towarzystw naukowych polskich i zagranicznych
[ od 1927 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Filozoficznego
[ członek AN ZSRR
[ członek akad. Nauk Bułgarii i Mongolii
[ doctor h. c. uniwersytetów krajowych i zagranicznych
[ współtwórca i pionier teorii sprawnego działania
PRAKSEOLOGIA ►[gr.] ogólna teoria sprawnego (tj. racjonalnego i skutecznego) działania, dziedzina badań naukowych dotycząca metod wszelkiego celowego działania ludzi ( z tego względu zw. też metodologią ogólną);
Pierwszy program prakseologii zarysował w 1890 franc. Socjolog A. Espinas; pionierem badań w zakresie prakseologii, który usystematyzował jej problematykę nadając jej postać zwartej dyscypliny naukowej, był T. Kotarbiński. Obok jego prac i L. Von Misesa (Human Action 1949) do znacznego rozwoju badań prakseologicznych w ostatnich czasach przyczynił się szczególnie rozwój badań operacyjnych i teorii programowania; te dwie dziedziny badawcze weszły w skład prakseologii jako metody ułatwiające podejmowanie decyzji, które zapewniłyby maks. realizację zamierzonych celów (zwł. w skoordynowanym działaniu zespołowym, kompleksowym) oraz praktyczne stosowanie zasady racjonalnego gospodarowania. W rozwoju prakseologii znaczną rolę odgrywają również postępy cybernetyki i teorii gier. Systematyczne badania prakseologii dotyczą:
- opisu i analiz różnych aspektów i form działania, przy jednoczesnym opracowywaniu precyzyjnej aparatury pojęciowej prakseologii (np. takich pojęć jak: cel, środek, metoda, czyn, plan, sprawność, ekonomiczność, wydajność, oszczędność - składających się na określenie "dobrej roboty")
- formułowania zasad racjonalnej i skutecznej działalności ludzkiej, zasad osiągania sprawności w poszczególnych formach i dziedzinach działania.
W najnowszych czasach wobec rozwoju planowego (zwł. zespołowego) oddziaływania na bieg życia społ. - gosp. i na racjonalną organizację pracy, prakseologia wykazuje związki z ekonomią polityczną oraz z nauką organizacji i kierownictwa, dla których rezultaty badań prakseologicznych mają doniosłe znaczenie metodologiczne.
[ W filozofii sformułował materialistyczną koncepcję tzw. konkretyzmu
REIZM ►- konkretyzm, pogląd filozoficzny głoszący, że realne istnienie przysługuje jedynie rzeczom (konkretom), negujące natomiast samodzielne istnienie zdarzeń, stosunków, własności itp.
- jako dyrektywa semantyczna reizm postuluje definicyjne sprowadzenie zwrotów (onomatoidów) zawierających nazwy pozorne do takich, w których zawarte są wyłącznie nazwy rzeczy.
[ W pracach etycznych rozwinął program
tzw. ETYKI NIEZALEŻNEJ ( etyka laicka, uniezależniona od wskazań jakiejkolwiek religii )
[ Zajmował się w szerokim zakresie problematyką logiki formalnej, semantyki logicznej i historią logiki
[ Działalność naukowa Kotarbińskiego wywarła znaczny wpływ na rozwój nauk filozoficznych oraz wzrost kultury logiczno - semantycznej w Polsce
[ Otrzymał nagrodę państwową w 1972
& Elementy teorii poznania, logiki formalnej, metodologii nauk /1929/
& Traktat o dobrej robocie /1955/
& Sprawność i błąd /1956/
& Wykłady z dziejów logiki /1957/
& Medytacje o życiu godziwym /1966/
Bibliografia:
Encyklopedia Państwowa PWN, Warszawa 1975
plkamel