arbitraz-GPW.pdf

Arbitraż

Zarabiać na giełdzie bez ryzyka – to niemożliwe, mówi teoria. Jednak praktyka każe zweryfikować ten

aksjomat. A wszystko dlatego, że rynek nie zawsze prawidłowo wycenia instrumenty finansowe. Kto to

zauważy, ten zyska - i to bez ryzyka.

Zysk bez ryzyka

Arbitraż polega na zawarciu dwóch odwrotnych transakcji na różnych rynkach. Inwestor nabywa towar na

jednym rynku i sprzedaje na innym rynku po cenie wyższej. Cena sprzedaży musi być odpowiednio wyższa,

aby pokryć koszty spedycji, ubezpieczenia, transportu itp. W efekcie prowadzi to do zmniejszenia różnicy

cen pomiędzy rynkami.

Analogiczna sytuacja może mieć miejsce na rynku . Operacje tego typu są często wykorzystywane przez

grupę inwestorów określanych mianem arbitrażystów. Posiadają oni dostęp do cen na różnych giełdach

krajowych i zagranicznych. Narzędziami, które wykorzystują są nowoczesne technologie transmisji danych.

Tak więc niwelowanie różnic cenowych pomiędzy instrumentami z różnych rynków następuje bardzo

szybko.

Podstawową cechą transakcji arbitrażowych jest brak ryzyka finansowego. To nie mieści sie w kanonach

teorii, którą koryguje życie.

Przykład 1.

W maju cena kontraktu dolarowego (100.000 USDPLN) wygasającego w czerwcu, notowanego na

towarowej giełdzie terminowej wynosiła 2,1260 PLN, natomiast bank oferuje zawarcie transakcji na takim

samym kontrakcie po kursie bid 2,1280 PLN. Inwestor zawiera dwie transakcje:

- kupuje na giełdzie czerwcowy kontrakt (długa pozycja) po kursie 2,1260 PLN

- sprzedaje w banku kontrakt z taką samą datą wygaśnięcia (krótka pozycja) po kursie 2,1280 PLN

W czerwcu w tym samym dniu oba kontrakty wygasają. Cena rozliczeniowa każdego z nich w tym dniu jest

równa średniemu kursowi ogłaszanemu przez NBP (fixing).

Przyjmijmy, że podany przez NBP kurs dolara wynosi 2,1318 PLN.

Przepływy pieniężne wynikające z opisanych operacji zestawiono w poniższej tabeli:

Bank

Giełda Towarowa

maj

Kurs kontraktu na dolara 2,1280

Kurs kontraktu na dolara: 2,1260

Arbitrażysta sprzedaje kontrakt po kursie 2,1280

USDPLN

Arbitrażysta kupuje kontrakt po kursie 2,1260

USDPLN

czerwiec

NBP ogłasza fixing na dolara: 2,1290 USDPLN

Bank przyjmuje ten kurs jako cenę rozliczeniową dla

kontraktu.

Giełda przyjmuje ten kurs jako cenę rozliczeniową

kontraktu.

Rozliczenie

Strata na rynku bankowym wynosi: (2,1280-

2,1290)*100.000USD= - 100 PLN

Zysk na rynku terminowym wynosi: (2,1290-

2,1260)*100.000=300 PLN

Wynik arbitrażu:

- 100 PLN + 300 PLN = + 200 PLN

Tabela 1. Rozliczenie arbitrażu przy wzroście kursu USDPLN

Rozważmy sytuacje odwrotną - NBP ogłosił kurs dolara 4,1150 PLN.

Bank

Giełda Towarowa

maj

Kurs kontraktu na dolara 2,1280

Kurs kontraktu na dolara: 2,1260

Arbitrażysta sprzedaje kontrakt po kursie 2,1280

USDPLN

Arbitrażysta kupuje kontrakt po kursie 2,1260

USDPLN

czerwiec

NBP ogłasza fixing na dolara: 2,1290 USDPLN

Bank przyjmuje ten kurs jako cenę rozliczeniową dla

kontraktu.

Giełda przyjmuje ten kurs jako cenę rozliczeniową

kontraktu.

Rozliczenie

Zysk na rynku bankowym wynosi: (2,1280-

2,1200)*100.000USD= + 800 PLN

Strata na rynku terminowym wynosi: (2,1200-

2,1260)*100.000USD= - 600 PLN

Wynik arbitrażu:

800 PLN - 600 PLN = + 200 PLN

Tabela 2. Rozliczenie arbitrażu przy spadku kursu USDPLN

Jak wynika z powyższego, bez względu na kierunek zmian kursów dolara wobec złotego inwestor uzyskuje

stały, niewielki zysk. W naszych rozważaniach zostały pominięte koszt transakcyjne W przypadku ich

uwzględnienia zysk byłby mniejszy, zerowy lub wynik arbitrażu mógłby być ujemny. Dlatego arbitrażyści

muszą każdorazowo dokonywać kalkulacji, czy różnice cen miedzy dwoma rynkami są odpowiednio duże,

aby pokryć te koszty a także zapewnić odpowiedni zysk.

Arbitraż cash and carry

Bardziej skomplikowaną odmianą omawianej strategii jest arbitraż między rynkiem terminowym futures

oraz rynkiem transakcji gotówkowych.

Aby zaistniały warunki dla przeprowadzenia arbitrażu kurs kontraktu terminowego musi się odchylać od

wartości teoretycznej. Jeżeli wartości teoretyczne zostaną określone dla ceny bid oraz ask otrzymamy dwa

wykresy tworzące kanał zeroarbitrażowy. Jeżeli wykres kursu kontraktu znajduje się wewnątrz kanału,

wówczas arbitraż nie jest opłacalny. Na wykresie 1 poniżej przedstawiono przykład zależności cen w okresie

trwania kontraktu na rynku spot oraz terminowym oraz możliwości arbitrażu.

Wykres 1. Kanał zeroarbitrażowy

Linie czarne pokazują granice bezarbitrażowe, tzn. powyżej i poniżej obszaru ograniczonego tymi liniami

arbitraż jest opłacalny. Obszar pomiędzy tymi liniami nazywany kanałem zeroarbitrażowym określony jest

przez następującą zależność:

Sb – kurs bieżący bid aktywa bazowego,

Sa – kurs bieżący ask aktywa bazowego,

r1 – stopa procentowa depozytu

r2 – stopa procentowa pożyczki

n – ilość dni do zamknięcia pozycji

Wyjście kursu kontraktu terminowego poza ten obszar jest okazją do zyskownej transakcji arbitrażowej.

Jeżeli kurs kontraktu terminowego znajduje się powyżej kanału wówczas należy kupić aktywa oraz sprzedać

odpowiadający im kontrakt. W przypadku, kiedy kurs terminowy znajduje się poniżej kanału należy zająć

odwrotne pozycje, tzn. dokonać krótkiej sprzedaży aktywów oraz kupić kontrakt terminowy.

Transakcja arbitrażowa jest zazwyczaj zamykana w dniu wygaśnięcia kontraktu terminowego, to znaczy

wtedy, gdy kurs terminowy zrówna się z kursem kasowym (indeksu). Warunki takie mogą zaistnieć również

wcześniej, gdy oba kursy zrównają się lub dostatecznie zbliżą. Takie zdarzenie to doskonała okazja

wcześniejszego zamknięcia strategii, przy wyższej niż oczekiwana stopie zwrotu, ze względu na krótszy

okres zamrożenia środków.

Przykład 2:

Arbitraż między rynkiem złota oraz rynkiem terminowym. Cena złota wynosi 900USD/oz natomiast kurs

kontraktu terminowego na złoto 915 USD/oz. Oprocentowanie pożyczek krótkoterminowych wynosi 6% w

skali roku. Kurs teoretyczny kontraktu na ten kruszec wynosi:

Jak widać z powyższego, rzeczywisty kurs terminowy jest wyższy od teoretycznego kursu terminowego,

wynikającego z kosztów finansowania (odsetki od pożyczki). Jest więc spełniony warunek dla zyskownej

transakcji arbitrażowej.

Rynek kasowy

Rynek terminowy

18 maja

Cena złota 900USD/oz

Kurs kontraktu na złoto: 915 USD/oz

Arbitrażysta sprzedaje czerwcowy kontrakt terminowy

opiewający na 100 uncji złota po kursie 915USD/oz

18 czerwca (data wygaśnięcia kontraktu)

Cena złota 880 USD/oz

Kurs kontraktu na złoto: 880 USD/oz

Arbitrażysta sprzedaje złoto po cenie 880USD

i zwraca pożyczkę 90.000 USD z odsetkami

wynoszącymi: 90.000USDx6%x1/12=450USD

Kontrakt na złoto wygasa z ceną rozliczenia równą cenie

z rynku złota: 880USD/oz

Rozliczenie

- Strata na rynku złota wynosi:

(880-900)*100oz = - 2.000USD

- Koszt pożyczki: - 450USD

Razem: - 2.450 USD

Zysk na rynku terminowym wynosi: (915-880)*100oz =

+3.500 USD

Wynik arbitrażu: - 2.450USD + 3.500USD = + 1.050USD

Tabela 3. Rozliczenie arbitrażu cash and carry na rynku złota

Arbitraż na GPW

Na GPW strategia arbitrażowa może polegać na zawarciu transakcji kupna portfela akcji o składzie

identycznym jak WIG20 oraz sprzedaży kontraktu terminowego na ten indeks .

W praktyce należy uwzględnić jeszcze koszt zamrożenia środków na depozyt dla Izby Rozrachunkowej oraz

prowizje maklerskie związane z kupnem i sprzedażą akcji oraz otwarciem i rozliczeniem kontraktu

terminowego. Efektywność transakcji arbitrażowej może ulec zmianie wskutek trudności jednoczesnego

nabycia lub sprzedaży całego portfela akcji i kontraktu terminowego - ceny w ciągu dnia poszczególnych

akcji mogą ulegać znacznym fluktuacjom.

Na polskim rynku kontraktów terminowych istnieje praktyczna możliwość zawierania transakcji

arbitrażowych opisanych powyżej. W związku z tym, przedstawione zostanie teraz studium przypadku w

oparciu o autentyczne notowania z GPW. Zostanie wykazane, że takie możliwości zdarzają się na naszym

rynku, a ich wykorzystanie zależy jedynie od refleksu inwestujących. Na efektywnym rynku działania

arbitrażystów winny spowodować zmniejszenie do zera różnicy między rynkową ceną kontraktu i jego

teoretyczną wartością.

Arbitrażysta pożycza 90.000USD

przy oprocentowaniu 6% i kupuje 100 uncji złota.

Przykład 3:

W dniu X inwestor pożyczył kwotę 32.000 PLN z czego 30.000 PLN przeznaczył na zakup akcji zgodnie ze

składem koszyka WIG20, 1.500 PLN przeznaczył na depozyt zabezpieczający oraz 500 PLN na prowizje

maklerskie. Środki na tę inwestycję pozyskał z pożyczki o oprocentowaniu 6% w stosunku rocznym .

Jednocześnie inwestor kupił kontrakt terminowy na indeks WIG20 notowany na GPW po kursie 3.150 pkt.

wygasający za kwartał.

W dniu Y, kiedy wygasał kontrakt wartość WIG20 wynosiła 2.500 pkt (wartość portfela akcji: 25.000 PLN),

co oznacza, że kurs rozliczeniowy kontraktu terminowego został ustalony na takim samym poziomie.

Przypomnijmy, że mnożnik dla tego kontraktu wynosi 10 PLN.

W tym też dniu inwestor sprzedał posiadane akcje uzyskując za nie kwotę 25.000 PLN oraz spłacił pożyczkę

wraz z narosłymi odsetkami.

Cash flow tego arbitrażu przedstawiono w tabeli 4.

Tabela 4. Rozliczenie arbitrażu cash and carry na rynku papierów wartościowych

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: