Timothée de Fombelle, Tobi
I. ŚWIAT PRZEDSTAWIONY UTWORU
1. Bohaterowie
Główny bohater:
Tobi Lolness - lat 13, półtora milimetra wzrostu (niewiele jak na swój wiek). Sierota, adoptowany przez Sima i Maję, gdy miał kilka tygodni.
Bohaterowie drugoplanowi:
Elisza Lee (mała Lee) - sąsiadka Tobiego, jego przyjaciółka hodowała z mamą (Isza Lee) koszenile. Matka Eliszy pochodziła z Ludu Traw (Paździercy) zamieszkującego łąkę znajdującą się pod Drzewem.
Sim Lolness - ojciec Tobiego, „największy uczony wszechczasów”, wysoki mężczyzna (niemal dwa milimetry wzrostu). „Dobry wspaniałomyślny, szlachetny i zabawny” Sim Lolness był osobą, którą z całą pewnością można określić mianem „człowieka oświecenia”. Miał analityczny umysł, potrafił wyciągać wnioski z zjawisk zachodzących w otoczeniu (np. ocieplanie się klimatu tłumaczył przerzedzeniem liści w górnej partii drzewa). „Rzeczy nie zmieniają się bez powodu” mawiał
Maja Lolness z domu Alnorell - matka Tobiego, pochodziła z bogatego domu (posiadali niemal 1/3 Wierzchołków i plantacje porostów na głównym pniu). Ojciec Mai umarł, gdy Maja miała piętnaście lat matka nigdy nie okazywała jej miłości i zajęta była gromadzeniem fortuny.
Pozostali:
Babcia Rhagonycha Alnorell – matka Mai, skąpa, egoistyczna, samolubna, zapatrzona w siebie i pieniądze, które gromadziła przez całe zycie. Była przeciwna małżeństwu Mai i Sima, nie lubiła Tobiego. Na starość za cały swój majątek kupiła od Rady Korony za cztery miliardy „kamień drzewa”. Zmarła śmierci tragiczną. Udusiła się w trakcie połykania kamienia (chciała zabrać swoją fortunę do grobu).
Pan Pciuła – skarbnik babci Alnorell, trzymał pieczę nad fortuną
Szotun i Loszka – ochroniarze Pciuły, zgięli śmiercią tragiczną podczas ucieczki Tobiego
Anton Sirenko - asystent Sim'a Lolnessa
Leo Blue – przyjaciel dzieciństwa, sierota, mieszkał u swojej ciotki, ojciec (El Blue) poszukiwacz przygód zginął na pograniczu (Tobi + Leo = Tobileo)
Nils Amen - przyjaciel Tobiego z czasów dzieciństwa (lasy Amen), zmylił pościg za Tobim podając się za niego
Norz Amen - ojciec Nilsa, prosty drwal, nie potrafił rozmawiać z swoim synem, obwiniał go o śmierć żony (mówił do syna: dziewczątko)
Vigo Tornett, sąsiad mieszkała z bratankiem PLumem smarkarzem larw
Rodzina Aseldorów, zamieszkująca Sledor (raj na świecie, Nowa Gałąź)
Milo Asseldor - starszy od Mano, kochał muzykę
Mi i Ma Asseldor - bliźniaczki, kochały muzykę
Mano Asseldor - jeden z siedmiu rodzeństwa Asseldorów, różnił się od pozostałych - NIE KOCHAŁ MUZYKI. Opuścił rodzinę i wyruszył w poszukiwaniu szczęścia na Górne Gałęzie, Wierzchołki. Słał listy do rodziny, że jest wielkim biznesmenem, a tak faktycznie był Dżinksem (sługą, niewolnikiem) w JMA
Rodzina Olmechów
Lucilla Olmech - mama Leksa, wydali Tobiego wraz z mężem. W Groblinie udawali Loness’ów
Leks Olmech - sympatia Ma.
Pol Collen – sąsiad, samotnik, historyk (spisywał historię Drzewa). Kiedy zabroniono posiadania papieru i pióra zniknął i nikt nie wiedział, co się z nim dzieje. Później przekazał Tobiemu prawdę o jego rodzicach i o planowym ślubie Eliszy z Leo
Zef Klarak – „notariusz” na Wierzchołkach, przyjaciel Sima i El Blue z czasów młodości
Pill- przyjaciel Zef'a, lekarz
Lud Trawy
Widof - chłopiec, przyjaciel Tobiego, zjadła go żaba
Główka-W-Pełni - chłopiec, który jako pierwszy zaprzyjaźnił się z Tobim, widział walkę z żabę, później zabił jaszczurkę
Llaja – siostra Główki-W-Pełni, narzeczona Widofa. Po jego śmierci najpierw nienawidzi Tobiego, a potem się w nim zakochuje.
Jo Mitch„Wielki sąsiad” przewodniczący Komitetów Sąsiedztwa – Prymitywny, bezlitosny. Wpływowy przedsiębiorca, właściciel Jo Mitch Arbor, hodowca chrząszczy. Zaczynał jako skromny strażnik pogranicza (15 lat temu). Mieszkał wówczas w norze z dwoma tresowanymi chrząszczami. Momentem zwrotnym w jego karierze była śmierć El Blue. Wkrótce założył firmę, w której wynajmował chrząszcze do drążenia domów.
Wióra i Tracz - prawa i lewa ręka Jo Mitcha
W.C. Rolka - Łepek, pracownik Jo Mitcha, nienawidził Lolnessów, za wybryk Sima z przed lat, zemsta na Tobim
Minujka - przeszukiwała Maję, grubaska pracująca dla Jo Mitch’a
Gus Alzan - kierownik więzienia Groblin
Broisława - córka Gus'a, największą radość sprawiało jej znęcanie się nad więźniami i nabijanie im guzów
Bańka - "niańka" wezwana do Broisławy, która uczyła ją życia, dobroci, przyjaźni - faktycznie Elisza.
2. Geografia Drzewa (miejsca akcji)
Wierzchołki
Wysokie Konary
Dolne Kolonie (bliżej środka drzewa)
Dolne Gałęzie
Terytorium Onessy (w głębi Dolnych Gałęzi)
Niskie Konary
Wysokie Gałęzie
Jezioro na Dolnych Gałęziach
Lasy Amen
Seldor - farma zamieszkała przez Asseldorów
Groblin - więzienie, 50 godzin od Dolnych Gałęzi
Czub - dom Lolnessów, na Wierzchołkach
II. PROBLEMATYKA UTWORU
1. Wątki powieści:
a) przyjaźń (miłość) Tobiego i Eliaszy
b) mechanizmy władzy i jej wynaturzenia (historia Jo Mitcha i sposoby dojścia do władzy tj. przemoc, kłamstwo, wyzysk, zakłamanie, obiecywanie lepszego życia itd. )
c) historia Iszy i Eliszy
d) historia Mano
e) Seldor jako raj na ziemi
f) Lud Traw - Paździercy
g) wątki ekologiczne, problemy ochrony środowiska naturalnego
2. Drzewo
Ustrój polityczny Drzewa
Początkowo najwyższą władzą na Drzewie jest Rada Korony Drzewa, składająca się z ludzi światłych, uczonych, posiadających wiedzę i doświadczenie - przypomina to nieco ustrój demokratyczny
Z biegiem czasu Rada Korony zostaje wypierana przez Komitety Sąsiedztwa, na których czele staje Jo Mitch (Wielki Sąsiad). Komitety Sąsiedztwa i Wielki Sąsiad (niczym Orwellowski Wielki Brat) to terminy, które nierozerwalnie kojarzą się z ustrojem totalitarnym.
Cechy ustroju totalitarnego na przykładzie „Tobiego”:
· monopol informacyjny i propaganda (zakaz pisania i posiadania papieru, druku książek, uwięzienie naukowców;)
· ideologia państwowa podporządkowań interesom JMA (Paździercy = niebezpieczeństwo)
· tajne służby (ludzie JMA)
· terror, aresztowania (wiezienie w Groblinie pełne niewinnych ludzi, którzy wg Jo Mitcha działali przeciw systemowi)
Przekrój społeczny
- status społeczny zależy od miejsca zamieszkania, zasada jest prosta im wyżej tym lepiej
- na Wierzchołkach mieszkają ludzie o najlepszych statusie społecznym (arystokracja, burżuazja) m.in. rodzina Alnorell
- Wysokie Gałęzie zamieszkuje raczej klasa średnia
- Dolne Kolnie zamieszkuje klasa robotnicza (drwale, smarkarze larw, hodowcy ślimaków itp.)
- małżeństwa zawierane między mieszkańcami różnych „warstw drzewa” taktowne są w kategoriach mezaliansu
3. Problemy ochrony środowiska naturalnego podejmowane w powieści
DRZEWO- METAFORA ZIEMI ( ZIELONEJ PLANETY)
Niszczenie Drzewa przez jego mieszkańców = nieszczelnie Ziemi
§ przeludnienie i związana z tym budowa nowych domostw
§ dewastacja Drzewa przez rozbudowę Osiedli Sąsiedzkich
§ zmniejszająca się liczba „terenów zielonych” w górnej partii Drzewa
§ eksploatacja dóbr naturalnych Drzewa ( wydobycie soku przez JMA)
§ efekt: ocieplenie klimatyczne (dziury w listowiu Drzewa)
Autor bardzo mocno akcentuje problemy ochrony środowiska naturalnego, a także harmonii życia, ukazując, że ludzie i świat, w którym żyją to system naczyń połączonych.
6. Lud Trawy, czyli Paździercy
Nazwa Pażdziercy pochodzi od słowa ‘paździerz’ (zdrewniałe części suchych łodyg lnu lub konopi, oddzielone od włókien). Tak nazywali Lud Trawy mieszkańcy Drzewa i było to określenie pejoratywne.
Lud Trawy był ludem wędrownym a oznacza to, że nie mieli stałego miejsca zamieszkania. Żyli w łące pod Drzewem, a ich domami były kłosy.
Trybem życia, ubiorem, zachowaniem i światopoglądem przypominają ludy afrykańskie.
Świadczy o tym:
- sposób nadawania imion
Do 10 roku życia dzieci nazywane były wspólnym określeniem Źdźbło Lnu. Dopiero po ukończeniu 10 roku życia i dokonaniu odważnego czynu miały prawo wybrać sobie imię ( Główka-W- Pełni)[1]
Imię ma znaczenie i nie nadaje się go w sposób przypadkowy. Zazwyczaj związane jest z określoną osobą, jej cechami, wydarzeniami z jej życia
- ubiór
Charakter ubioru zmienia się w zależności od wieku.
„Małe dzieci chodziły nago. Nieco później nosiły wokół bioder lnianą przepaskę.[…]. Za każdym rokim dodawano kilka pasów płótna. O młodej dziewczynie mówiono na przykład, że ‘ma niewiele lnu’ a o starcu, że ‘nosi na sobie białe lniane pole’. Gdy ktoś miał piętnaście lat, ubiór krył ciało a ud do piersi.”[2]
- środowisko
Żyją w trudnych warunkach, „kruchej trawie”, narażeni na wiele niebezpieczeństw ( pogoda, drapieżnicy)
7. Mieszkańcy Drzewa a Lud Trawy
MIESZKAŃCY DRZEWA
LUD TRAWY
- agresywnie nastawieni do Ludu Trawy
- mieszkańcy Drzewa określają Lud Trawy pejoratywnym określeniem Paździercy
- obawiają się Paździerców, nie chcą ich przepuścić przez swoje granice
- traktują Paździerców jako tych gorszych (biały człowiek - czarny człowiek)
- obwiniają Paździerców za wszystkie złe rzeczy, które dzieją się na Drzewie
- chcą ich unicestwienia (Leo Blue) mówią, że Drzewo odżyje, gdy ich nie będzie[3]
- dewastują, niszczą gałęzie, na których mieszkają, nie zdają sobie sprawy, ze ich działania prowadza do zagłady Drzewa.
- pokojowo nastawieni do Ludzi Drzewa
- nikogo nie krzywdzą,
- krzywdzeni przez Ludzi Drzewa, którzy zabijają i porywają ludzi z ich ludu
- żyją w zgodzie i harmonii z naturą, nie niszczą swojego środowiska, bo zdają sobie sprawę z tego, że wszystko w przyrodzie ma swoje miejsce i sens ( na jaszczurki można polować jedynie cztery dni w roku)
Opracowanie utworu.
Nie jest ono wyczerpujące, ale liczą na to że macie również swoje własne przemyślanie na temat tej książki:)
W poniedziałek omówimy sobie w takim razie Wielką Gilly.
5
[1] Wśród ludu Baluba z Katangi nadanie imienia (w kilka tygodni po urodzeniu) oznacza również moment, kiedy można zabrać dziecko z domu rodzicielskiego i pokazać ludziom wioski. Plemię Batabwa z północnej Katangi czeka na tę chwilę cały rok. Do tego czasu dziecko nazywa się Kisile - "ten, który nie ma imienia" (Imiona Afrykańskie i program życia, http://madagascar.alleluja.pl/tekst.php?numer=4251)
[2] W społecznościach tradycyjnych dzieci ubierano dość skąpo. Uludu Ndebele z południowej Afryki małe dziecko nosiło tylko sznur białych koralików owinięty wokół bioder. Starsi chłopcy nakładali przepaski biodrowe, a dziewczynki niewielki, prostokątny fartuszek. U Zulusów dziecku przekłuwa się uszy, co zgodnie z tradycją oznacza, że może ono lepiej słyszeć i rozumieć otaczający świat. Niewielkie kawałki drewna wkłada się w płatki uszu, a zatyczki powiększa się stopniowo, dostosowując ich wielkość do wieku dziecka. U innych ludów tego regionu krótki fartuszek dziewczęcy jest przedłużany poprzez dodawanie kolejnych rzemyków. Gdy dziewczynka dorasta, przymocowuje się do nich także koraliki. (patrz: Stroje mieszkańców Afryki, miedzykulturowa.org.pl)
[3] Schemat idealnie przypominający ideologią rasistowską Adolfa Hitlera, gdzie tym ludem, który miał zostać wyniszczony byli Żydzi.
cheester79