Z masażu treningowego należy zrezygnować co najmniej na dwa dni darni.
Masaż przed zawodami
Między ostatnim dniem treningu a dniem startu w zawodach przeproś średniointensywny masaż całkowity w celu utrzymania aparatu ruchu w e startowej.
Masaż startowy
Wykonuje się dokładny masaż całego ciała z zastosowaniem głaskania, i ugniatania, pamiętając o zasadzie oszczędzania tych grup mięśniowych, zmą na siebie ciężar wykonywania ćwiczenia.
Masaż powysiłkowy
Stosuje się przeważnie wyciskanie oraz łagodne rozcieranie i ugniatanie mięśni kończyn górnych, obręczy barkowej i przednią stronę tułowia (lub tylną) przez 16 minut. Kolejne 20 minut przeznacza się na energiczny masaż kończyn dolnych z zastosowaniem głaskania, ugniatania, oklepywania, silnej wibracji przyrządowej i wałkowania.
profilaktyczno-leczniczy stosowany w odnowie >gicznej
ie biologicznej sportowców stosuje się następujące rodzaje masażu: i wodnym, przyrządowy, limfatyczny, izometryczny, stawowy centryfu-ilateralny i punktowy. Masaż leczniczy zaleca się w przypadku przetre-
i leczenia po urazach sportowych.
i i przeciwwskazania do masażu profilaktyczno-leczniczego, podane rozdziale, dotyczą tylko sportu wyczynowego oraz urazów i patologii
ch z jego uprawiania.
iż w środowisku wodnym
środowisku wodnym to zabieg przeprowadzany przy użyciu strumienia czasie kąpieli; obejmuje masaże: podwodny natryskiem biczowym, pod-syczny, natryskowy, wirowy, w kąpieli perełkowej.
isaż podwodny natryskiem biczowym
tpodwodny natryskiem biczowym obejmuje zabiegi masażu podwodnego i stabilnego. Masaż podwodny natryskiem biczowym labilny stosowany jest pieli całkowitej lub częściowej w wodzie o temperaturze 34-37°C, za po-lomego natrysku skupionego o ciśnieniu wody ok. 2,5 atm, płynącej z dyszy ej końcówkę węża połączonego z agregatem wanny. Masuje się przednią ciała, prowadząc strumień wody wzdłuż naczyń żylnych i przebiegu ^lśnienie strumienia wody przy masażu przedniej strony ciała winno być pilniejsze niż ciśnienie stosowane na tylnej stronie ciała. -podwodny natryskiem biczowym stabilny to zabieg stosowany podczas ką-'itej lub częściowej w wodzie o temperaturze 34-37°C, za pomocą stałego : dysz umieszczonych w ścianach wanny do masażu automatycznego. Owanie masażu podwodnego natryskiem biczowym uzależnione jest od objętego masowaniem, indywidualnej reaktywności sportowca oraz liczby zanych zabiegów. Rodzaj techniki masażu zależy od ciśnienia wody, 1 światła dyszy, odległości od powierzchni ciała oraz od czasu trwania za-początku masażu stosuje się lekkie głaskanie miękkim strumieniem wody i 15-30 cm końcówki dyszy od powierzchni ciała, przy kolejnych zabie-ykonuje się ugniatanie i rozcieranie silniejszym strumieniem wody, ok. 12 cm. Mniejszej odległości niż 5 cm nie powinno się stosować ze
248
249
względu na złą tolerancję organizmu. Siła działania strumienia wody zale> padania na powierzchnię ciała; najmniejsza jest wtedy, gdy pada pod kątem %» łek powstający w tkankach jest okrągły), a największa gdy strumień wody U(i ^ powierzchnię ciała pod kątem 10-15° (dołek powstający w tkankach ma kształt^ kowaty).
Wskazania obejmują: stany zmęczenia po intensywnym wysiłku fizycznyśniobóle z przeciążenia i spowodowane złą postawą ciała, neuralgie (ischialgi' ^chialgia), lumbago, stany po urazach tkanek miękkich, po złamaniach, skręcę' ■ **'i zwichnięciach, zaburzenia krążenia obwodowego. ^
Przeciwwskazania - nie masuje się przy stanach przemęczenia i pobudź ■ również nie zaleca się stosować na okolice gruczołów piersiowych, narządów płc' ' wych zewnętrznych, powłok brzusznych i dołów: pachowych, łokciowych, podkol nowych oraz pachwinowych. Wystające części kości i wyrośli kostnych należy omijać.
5.1.2. Masaż podwodny klasyczny
Masaż podwodny klasyczny to zabieg ręczny z zastosowaniem technik masażu klasycznego (głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, wibracja, wałkowanie), przeprowadzany w środowisku wodnym. Masowanie wykonuje się w wannie podczas kąpieli całkowitej w wodzie o temperaturze ok. 34-37 °C. Do zabiegu przystępuje się po 5 min od zanurzenia sportowca w wodzie, po jego pełnym odprężeniu i rozluźnieniu przez niego mięśni. Nie stosuje się masażu całkowitego, tylko częściowy.
Wskazania i przeciwwskazania są podobne do wskazań i przeciwwskazań do stosowania masażu podwodnego i masażu sportowego ręcznego.
5.1.3. Masaż wirowy
Masaż wirowy należy do grupy masaży wibracyjnych, wykonywanych w środowisku wodnym. Stosuje się zabiegi całego ciała oraz częściowe, głównie kończyn dolnych i górnych. Masaże wykonuje się w specjalnych wannach wyposażony w urządzenie wprawiające wodę w ruch wirowy. Podczas zabiegów temperatura dy winna wynosić 36-38 °C, a masowany obszar ciała powinien być całkowicie zan rzony.
Masaż wirowy kończyn dolnych jest przeprowadzany w specjalnej
ość
y y y j ppy ^
w której agregat wprawiający wodę w ruch wirowy ma regulator intensywność rowania wody. Podczas masażu sportowiec siedzi na taborecie na wysokości g° ^ brzegu wanny, rękami trzyma się za brzeg wanny. Kończyny dolne powinien ^. zanurzone aż do pachwin i nie mogą się one opierać o dno wanny. Przy masa2 rowym kończyn górnych sportowiec siedzi obok wanny i zanurza całą kończy0 ^j. ną aż po dół pachowy, nie opierając ręki o dno wanny. Można stosować rna
kończyn górnych równocześnie, ale nie w jednej wannie, tylko stojących obok siebie.
lia: urazy narządu ruchu (stan po urazie tkanek miękkich, stawów, kości, i torebek stawowych), zmiany w narządzie ruchu z przeciążenia, stany po nym leczeniu narządu ruchu, choroby skóry (stany po odmrożeniach, zabu-
vcze skóry, blizny pourazowe i pooperacyjne). iwwskazania: ostre stany zapalne miejscowe i ogólne, wczesny okres po p nie zabliźnione rany, zmiany dermatologiczne na skórze.
lasaż natryskowy - bicze szkockie
260. Kierunek strumienia wody podczas masażu biczem szkockim [54]
jż natryskowy, zwany biczem szkockim, to zabieg wykonywany strumieniem ciśnieniem ok. 1,5-3,0 atm, kierowanym z katedry natryskowej na zawod-przeprowadzą się na tylnej i przedniej stronie ciała osoby stojącej ;łości ok. 4 m od katedry natryskowej, według określonego schematu (ryc.
250
251
najpierw masuje się lewą tylną stronę ciała ( kończyna dolna, grzbiet, kończynana, kończyna dolna), potem prawą tylną stronę, kolejno zawodnik obraca się j m ^°Nsię prawą przednią stronę ciała (kończyna dolna, brzuch, klatka piersiowa, końc ^górna, kończyna dolna), a następnie lewą przednią stronę. Podczas zabiegu użna przemian wody gorącej (37-42°C) w czasie ok. 1 min i zimnej (10-15"C) w15 sek., kilkakrotnie powtarzając czynności. Czas masażu wynosi 3-5 minut,należy zakończyć zimnym prysznicem. "^
Wskazania: przewlekła rwa kulszowa, jako zabieg hartujący.
Przeciwwskazania: stany chorobowe przebiegające z wysoką temperaturą ciaja okres osłabienia lub wyniszczenia organizmu. Zabiegów nie wykonuje się u osób o zwiększonej wrażliwości nerwowej oraz u osób o bardzo szczupłej budowie ciała Masażu nie zaleca się stosować na okolice: głowy, szyi, gruczołu piersiowego, narządów płciowych. Należy omijać wystające części kości.
5.1.5. Masaż w kąpieli perełkowej
Masaż w kąpieli perełkowej przeprowadzany jest w wannie, z umieszczoną na dnie specjalną perforowaną matą, do której doprowadza się pod ciśnieniem 1 atmtlen z butli lub z powietrza. Masaż wykonuje się przy użyciu zwykłej wody. Podczas uderzania pęcherzyków tlenu o powierzchnię ciała potęguje się działanie mechaniczno-stymulujące i biologiczne, powodując pobudzenie receptorów w skórze, rozszerzenie naczyń włosowatych i pobudzając krążenie obwodowe. Zaleca się stosowanie zabiegów przy użyciu naparów z ziół lub olejków eterycznych.
Wskazania: stan pobudzenia nerwowego, bezsenność.
Przeciwwskazania: osłabienie znacznego stopnia, senność.
5.2. Masaż przyrządowy
Masaż przyrządowy wykonywany jest z zastosowaniem specjalnych aparatów J źródła bodźca dla masowanych tkanek. Do najczęściej stosowanych masaży Pr^ dowych należą: wibracyjny, podciśnieniowy, pneumatyczny, synkardialny, Pr0 wy bańką.
5.2.1. Masaż wibracyjny
Masaż wibracyjny to zabieg, w którym wykorzystuje się drgania (wibracją ^ chodzące z aparatów wibracyjnych. Aparaty do masażu wibracyjnego dzieli s ^ aparaty działające za pomocą impulsów prądu elektrycznego z sieci o napięclU te lub 12 V z baterii oraz aparaty na sprężone powietrze lub ciśnienie wody. Apa ^ j wytwarzają drgania o częstotliwości 500-7000 na minutę i o amplitudzie dr§a jo' cm. Do zabiegów wibracji najczęściej wykorzystuje się aparaty Aquavibron i ^ oraz wanny z wibratorami (agregaty wywołujące wirowanie wody) stosowa^6
wirowym. Aparaty do wibracji suchej posiadają końcówki z membranami, .wprawiane w ruch drgający.
vibron stanowi zespół połączeń gumowych i metalowych. Woda płynąca pod normalnym ciśnieniem uderza w gumową membranę, wywołując jej Aparat podłącza się do sieci wodociągowej przez założenie oprawki gumo-i kran jednego z węży gumowych, a końcową część drugiego gumowego węża ę do wanny lub umywalki, przez co wodę przepływającą przez aparat od-się do kanalizacji. Zużycie wody wynosi około 2,5 l/min. Węże gumowe 1,5 m pozwalają na swobodne manewrowanie aplikatorem z membraną pozycji chorego. Częstotliwość drgań w membranie wynosi 2000-i, a amplituda tych drgań uzależniona jest od szybkości przepływu wody ądzenie i można ją regulować przez odkręcenie lub zakręcenie kranu. Apli-aożliwia wymianę membran gumowych. Do celów leczniczych stosuje się rry: płaską (do masowania skóry, tkanki podskórnej i dużych grup mięśnio-, płaską z guzkiem (do masowania małych grup mięśniowych) i płaską z kol-Jdo pobudzania krążenia obwodowego).
rat Redor to urządzenie elektryczne, przekazujące drgania za pośrednictwem Haych taśm, których stopień naprężenia wpływa na siłę bodźca. Aparat ten słu-|masażu wibracyjnego, stosowanego na duże części ciała lub grupy mięśniowe zbiet, miednicę, udo, ramię).
ania: stany pourazowe narządu ruchu i stany wzmożonego napięcia mię-
iwwskazania są takie same, jak przeciwwskazania do stosowania klasycz-sażu sportowego (patrz rozdz. 2.5.).
Masaż podciśnieniowy
: podciśnieniowy to zabieg, do którego używa się specjalnego aparatu podci-owego. Można stosować masaż podciśnieniowy labilny albo stabilny (miej-
podciśnienk>wy labilny wykonuje się aparatem jednoprzewodowym, do dokręca się plastikowy kielich odpowiedniej wielkości (zależnie od wielkości masowanej). Po uruchomieniu aparatu wytwarzającego podciśnienie w prze-0-30 mPa, należy przyłożyć kielich do masowanej części ciała i jednym pal-iukiem) zatkać mały otwór w kielichu, aby pod wpływem ssącego działania skóra i tkanki zostały do niego wciągnięte. Do masażu używa się płynnego poślizgowego (oliwka, olej). Masuje się w kierunkach jak w masażu sporto-by dostosować siłę bodźca do odczuć sportowca, należy przy przesuwaniu kontrolować wysokość kopuły skórnej w kielichu i w razie potrzeby odtykać kać palcem otwór w kielichu, a tym samym zmniejszać lub zwiększać wyso-Nągniętych tkanek.
252
Masaż podciśnieniowy stabilny wykonuje się specjalnym aparatem, główroprzewodowym, do którego podłącza się cztery gumowe kielichy odpow' ^wielkości (zależnie od wielkości części masowanej). Po uruchomieniu aparatu ^sażonego w impulsator podciśnienia gumowe kielichy przykłada się w 50
d ł diłi
sażonego w impulsator pod g y py poMy
miejsca, gdzie zostają przyssane pod wpływem ssącego działania aparatu. l\fast ^ustawia się częstotliwość pracy aparatu (15, 30, 60 cykli na minutę) oraz wa ■'podciśnienia w przedziale 0-30 mPa. *
Wskazania: mięśniobóle i nerwobóle, stan zapalny korzonków nerwowych zakwaszenia mięśni po dużym wysiłku fizycznym. Należy pamiętać, że nie \yol? stosować masażu na okolicę serca, w obrębie głowy i szyi, na gruczołach piersiowy h ...
masazysta