Wywoływanie głoski [š]
Uświadomiłam dziecku prawidłowe ułożenie narządów artykulacyjnych, kilka razy demonstrując układ warg i języka u siebie. Następnie poleciłam ułożyć usta w „ryjek”, a język podnieść do wałka dziąsłowego i mówić [š]. Uczulałam miejsce artykulacji chłopca łyżeczką, aby dokładnie wiedział, gdzie ma umieścić czubek języka.
Po wywołaniu dźwięku w izolacji ćwiczyłam go z dzieckiem w:
- logotomach: sza, szo, sze, szu, szy, asza, oszo, uszu, esze, yszy, aszo, aszu, asze, aszy, osza, osze, oszu, oszy, usza, usze, uszo, uszy, esza, eszo, eszu, eszy, ysza, yszo, yszu, ysze, isza, iszo, iszu, isze, iszy, asz, osz, usz, esz, isz,
- nagłosie wyrazów: szumi, szósty, szalik, szatnia, szabla, szachy, szopa, szofer, szeroki, szelki, szuflada, szyba, szyja, szyny, szynka, szachy, szata, szufla, szkoła, szklanka, szpak, sznurowadła, szpilka, szpital,
- śródgłosie wyrazów: kaszel, kasza, maszyna, nosze, kalosze, koszyk, koszula, kieszeń, wieszak, puszek, groszek, puszka, broszka, poduszka, kasztan, paluszki, bursztyn, szyszka,
- w wygłosie wyrazów: afisz, kosz, listonosz, kapelusz, mysz, grosz, nóż, ryż, wiesz, jesz.
Potem uświadamiałam dziecku różnicę znaczeń między wyrazami zawierającymi głoski opozycyjne [š] – [s]: wasz – was, nasz – nas, kasza – kasa, kosz – kos, szyna – syna; [š] – [ś]: szyła – siła, kasza – Kasia, wiesz – wieś, nosze – w nosie[1].
Ponieważ Tomek źle wymawia: [š, ž, č, ž], lecz jednocześnie poprawnie: [s, z, c, z], po prawidłowym uzyskaniu artykulacji głoski [š] różnicowałam ją z głoską [s], np. sza – sa, szo – so, szu – su, sze – se, szy – sy). Miało to na celu uświadomienie przeciwnego ułożenia ust (dzióbek – sz, uśmiech – s), czubka języka (do górnego dziąsła – sz, do dolnego dziąsła – s), co również pokazałam chłopcu na labiogramie.
Kolejno utrwalałam dźwięk [š] w związkach wyrazowych i zdaniach: szary szalik, bursztynowa broszka, szerokie szelki, nasza szatnia, pluszowy kapelusz, koszyk gruszek, wyszywana poduszka; Na wieszaku wisi szalik. W szatani stoją wieszaki. W koszyku jest groszek. Mama szyje koszulę. W szufladzie są szachy. Urszula idzie do szkoły. Koło szkoły stoją sanki. W szafie wisi sukienka. Mama przyniosła ze sklepu szynkę. W koszyku jest sałata. Przy szpitalu rosną sosny[2].
Na koniec etapu utrwalania Tomek oglądał i opowiadał historyjki obrazkowe oraz używał wyrazów z głoską [š] podczas swobodnej rozmowy w trakcie zabaw
[1] Cieszyńska J., Metody wywoływania głosek, Superprint, Kraków 2003, s.64-65.
[2] Demel G., Elementy logopedii, WSiP, Warszawa 1979, s.70-72.
cytrynka_4