LECZENIE_W_DERMATOLOGII.docx

LECZENIE W DERMATOLOGII

Leczenie w dermatologii opiera się na stosowaniu preparatów zewnętrznych,
na podaży leków wewnętrznych (leczeniu wewnętrznym)
– podaż leków drogą dożylną, domięśniową, doustną itp.
oraz na stosowaniu jeszcze innych form leczenia, np. światłolecznictwo

Na skuteczność leczenia miejscowego
ma wpływ wiele czynników:
- Wiek pacjenta (skóra niemowląt i dzieci jest bardziej przepuszczalna).
- Okolica ciała (twarz i okolice wyprzeniowe – najlepsza penetracja leków).
- Współistnienie innych chorób skóry
(np. w AZS obserwuje się zwiększony wychwyt substancji podanych miejscowo).
- Uwodnienie warstwy rogowej naskórka.
- Temperatura skóry.
- Rodzaj podłoża, w którym zawarty jest lek.

Oczyszczanie skóry
Oczyszczanie skóry ma na celu zmycie ze skóry
brudu i wydzielin chorobowych.
Oczyszczenie skóry można wykonywać gazą zwilżoną
w roztworze odkażającym, oliwie lub oleju parafinowym. Oczyszczenie skóry może także zachodzić poprzez
kąpiel odkażającą.
Obecne na skórze strupy i/lub łuski można usuwać oliwą
lub maścią salicylową.
Obecne na skórze pęcherze należy nacinać u ich podstawy.

W leczeniu zewnętrznym
w dermatologii stosuje się:
- Podłoża jednofazowe.
- Podłoża dwufazowe.
- Podłoża trójfazowe.

Podłoża
Są to substancje, w których zawarte są właściwe leki. Wyróżniamy podłoża proste (np. tlenek cynku, talk, wazelina, oleje) i podłoża złożone.
Dobrze dobrane podłoża nie mają działania toksycznego, drażniącego i alergizującego, są stabilne, nie zmieniają aktywności zawartych w nich leków, są łatwe do stosowania i akceptowane kosmetycznie.

A.     Podłoża jednofazowe
Podłoża jednofazowe są używane jako rozpuszczalniki leków lub dodawane do podłoży
dwu- i/lub trójfazowych.
W leczeniu stosuje się:
Okłady.
Przymoczki.
Kąpiele.
Roztwory do pędzlowania.
Żele.
Aerozole.
Lakiery.
Oleje.
Pudry.

Okłady
Okłady lecznicze.
Skóra przed założeniem takiego okładu zawsze musi być oczyszczona oliwką lub zwykłą, przegotowaną i ciepłą wodą.
Okład (w zależności od użytego roztworu) ma działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, rozpulchniające, ściągające, przeciwbólowe, oczyszczające, pobudzające
lub hamujące ziarninowanie.
Najczęściej stosowanymi preparatami używanymi do okładów należą roztwory NaCl (0,9% NaCl, 10% NaCl), roztwory chloraminy, roztwory nadmanganianu potasu (KMnO4), roztwory azotanu srebra, roztwory niektórych antybiotyków.
Okłady te mogą być stosowane w zależności od potrzeby
– najczęściej 2-3 razy na dobę.

Okłady chłodzące.
Okład chłodzący to gaza nawilżona roztworem (lekiem)
o temperaturze pokojowej (22-24 stopnie Celsjusza)
z dodatkiem kremu lub wazeliny i ewentualnym dodatkiem ligniny na zewnątrz, jako zabezpieczenie otoczenia
(zdrowej skóry) przed maceracją.
Okłady chłodzące powinny być zmieniane 2-3 razy na dobę, a przerwa pomiędzy poszczególnymi okładami powinna trwać co najmniej 20-30 minut.
Okład wysycha w ciągu 2-3 godzin.
Celem stosowania tego okładu jest oziębienie przekrwionej zapalnie skóry, wchłonięcie wysięku z powierzchni skóry.

Przymoczki
Przymoczki stosuje się na skórę w postaci gazy zwilżonej roztworem leku.
Wskazaniami do stosowania przymoczek są ostre, sączące zmiany skórne.
Przymoczki mogą być zmieniane bardzo często
– w zależności od potrzeby; można je zmieniać nawet
co 5-10-15 minut, aż do chwili ustąpienia ostrego stanu wysiękowego.

Kąpiele
Wskazaniem do wykonania kąpieli jest
sucha skóra, atopowe zapalenie skóry,
łuszczyca, skóra zabrudzona.
Kąpiel wykazuje działanie łagodzące, przeciwświądowe, odkażające (np. z użyciem KMnO4), oczyszczające (umożliwia zmycie suchej skóry, strupów, łusek, pozostałości leków, wydzielin ciała), nawilżające
(np. z dodatkiem mocznika, ceramidów, chlorku sodu, parafiny płynnej).

Wyróżnia się kąpiel:
Alkaliczna – rozpulchniająca, rozmiękczająca zrogowaciały naskórek, stosowana w nadmiernym rogowaceniu skóry, rybiej łusce, łuszczycy (np. woda z dodatkiem szarego mydła).
Krochmalowa – stosowana w stanach zapalnych skóry,
wykazuje działanie osłaniające
(np. woda z dodatkiem mąki kartoflanej-ziemniaczanej).
Odkażająca – stosowana w zakażeniach skóry
(np. woda z dodatkiem nadmanganianu potasu – KmnO4).
Dziegciowa – wykazuje działanie przeciwzapalne, odkażające.
Roztwór dziegciu dodawany jest do kąpieli wodnej dla objęcia większej powierzchni ciała i lepszego wchłaniania. Kąpiel dziegciowa jest stosowana w leczeniu łuszczenia, stanu zapalnego i świądu skóry
przy łuszczycy i innych chorobach skóry.
Siarczanowa, lub siarczanowo-magnezowa. Siarczany wypłukują toksyny ze skóry i ułatwiają komórkowe wchłanianie substancji odżywczych. Magnez działa rozkurczowo i przeciwzapalnie na tkanki mięśniowe, poprawia wykorzystanie tlenu w komórkach, łagodzi napięcie i poprawia koncentrację. Kąpiel siarczanowa, lub siarczanowo-magnezowa łagodzi stany zapalne skóry, zmniejsza obrzęki i relaksuje zmniejszając napięcie mięśniowe.

Roztwory do pędzlowania
Roztwory do pędzlowania to wodne lub alkoholowe roztwory barwników, alkoholowe wyciągi z ziół lub alkoholowe roztwory leków.
Wskazaniami do ich stosowania są zmiany na skórze owłosionej głowy, fałdach skórnych, zmiany w obrębie skóry dłoni, stóp, błon śluzowych.
Wykazują one działanie odkażające, przeciwświądowe, złuszczające, rozgrzewające.
Przykład: Nystatyna do pędzlowania jamy ustnej.

Żele
Żele to substancje o konsystencji koloidowej, łatwo rozprowadzane na powierzchni skóry, przezroczyste.
Podłożem dla żelu może być alkohol etylowy, eter, aceton, glicerol.
Substancją leczniczą użytą w żelu może być antybiotyk, kortykosteroid, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwtrądzikowy.
Hydrożele, to żele, które nie zawierają tłuszczów i są łatwo zmywalne, działają one chłodząco, przeciwświądowo.
Lipożele, to żele, które zawierają tłuszcze i substancje tłuszczowe (parafina, lanolina) i są stosowane na skórę suchą, która źle znosi stosowanie hydrożeli i maści.

Żele
Wskazaniami do stosowania żelu może być trądzik pospolity, trądzik różowaty, oparzenia słoneczne, pokrzywka, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca skóry owłosionej.
Żele są również stosowane w leczeniu owrzodzeń, oparzeń i ran różnego typu, w tym odleżyn i przetok.
Żele zapewniają gojenie ubytków w wilgotnym środowisku, pochłaniają wysięk, chronią przed nadkażeniami, zapewniają prawidłową termoregulację i wymianę gazową.

Odmianą opatrunków hydrożelowych są kleiny. Najczęściej stosowaną kleiną, jest kleina cynkowa.

Aerozole
Aerozole to leki rozpylane na powierzchnię skóry
pod ciśnieniem. Mogą być stosowane w postaci pudrów, roztworów, pianek, plastycznych błon.
Aerozole mogą zawierać różne substancje lecznicze,
tj. antybiotyki, środki odkażające, kortykosteroidy, leki przeciwgrzybicze, przeciwpasożytnicze.
Działają antyseptycznie, chłodząco, przeciwświądowo, przeciwzapalnie.
Wskazaniami do stosowania aerozoli są skórne zmiany sączące i/lub zajmujące duże powierzchnie ciała.

Lakiery
Lakiery to płynne substancje, które szybko wysychają
na skórze, tworząc swego rodzaju „opatrunek” w postaci przylegającej do skóry błony.
Lakiery są stosowane w leczeniu odcisków, modzeli, brodawek, grzybicy paznokci.

Oleje
Oleje mogą być dodawane do maści i balsamów.
Służą jako nośnik leków rozpuszczalnych w tłuszczach
oraz nierozpuszczalnych pudrów.
Oleje służą do natłuszczania skóry, zmiękczania skóry, oddzielania strupów i łusek.
Najczęściej stosowane oleje to oleje mineralne (parafina stała i płynna), oleje roślinne (olej z oliwek, olej rycynowy, olej rzepakowy), oleje zwierzęce (olej z wątroby rekina – tran).

B. Podłoża dwufazowe
              Zawiesiny.
              Maści.
              Emulsje płynne (lotiony).
              Pasty.

Zawiesiny – pudry płynne, papki.
Składają się one z substancji płynnych (woda, rozcieńczony wodą etanol, wodne roztwory kwasu bornego i wapnia) i zawieszonych w nich pudrów.
Zawiesiny szybko wysychają pozostawiając na skórze suchą powłokę, która bardzo łatwo się kruszy. Przed użyciem zawiesiny opakowanie,
w którym się znajduje należy silnie wtrząsnąć.
Zawiesinę ze skóry należy zmyć ciepłą wodą lub oliwą.
Zawiesiny wykazują działanie ściągające, chłodzące, przeciwświądowe, przeciwtrądzikowe.
Zawiesiny można stosować na nie sączące się rany, niepowikłane procesem ropnym ostre i podostre zmiany zapalne skóry.
Zawiesiny mogą być także stosowane jako podłoża dla leków przeciwtrądzikowych.
Przeciwwskazaniami do stosowania zawiesin są zmiany ropne skóry, sączące zmiany skórne, obecność strupów na skórze – stosowanie zawiesin przy dużej ilości strupów na skórze może doprowadzić do zaostrzenia zmian chorobowych i powstania wtórnych infekcji.

Maści
Maści składają się z podłoża, działającego leku i obojętnego proszku (do max 10%).
Podłożem dla maści mogą być substancje o właściwościach tłuszczu lub tłuszczu i ich mieszanin, takich jak wazelina biała, wazelina żółta, euceryna, lanolina.
Lek użyty w maści może być sproszkowany lub płynny. Maści dzielimy na:
              Maści hydrofobowe.
              Maści hydrofilowe.
              Kremy.

Maści hydrofobowe – to tłuste, niezmywające się wodą podłoże (wazelina, parafina, oleje roślinne, oleje zwierzęce).
Ich działanie polega na zmiękczaniu, nawilżaniu, ułatwieniu oddzielania się łusek.
Maści hydrofobowe są podłożem dla leków u pacjentów
ze suchą i bardzo suchą skórą, są podłożem dla leków złuszczających i keratolitycznych (złuszczających nadmiar zrogowaciałego naskórka).
Maści hydrofobowych nie należy stosować w ostrych stanach zapalnych skóry, w stanach wysiękowych skóry
i w obecności strupów.

Maści hydrofilowe – to zawiesina wody w oleju (w/o). Maści hydrofilowe wykazują działanie natłuszczające, nawilżające i lekko chłodzące.
Mogą być stosowane w różnego rodzaju schorzeniach skóry przebiegających w wysuszeniem i złuszczeniem skóry,
są także podłożem kremów kosmetycznych stosowanych
w porze nocnej.
Możliwe działania niepożądane przy ich stosowaniu to nasilenie istniejącego ostrego stanu zapalnego skóry.

Kremy – to duża ilość wody (do 70%) oraz lipidy i środki emulgujące; olej w wodzie (o/w).
Kremy łatwo wnikają w skórę, nie wiążą substancji tłuszczowych, są łatwo zmywalne.
Kremy wykazują działanie przeciwzapalne, chłodzące, przeciwświądowe, lekko natłuszczające.
Nie należy ich stosować w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych skóry, zwłaszcza w

zmianach o charakterze sączenia.

Emulsje płynne (lotiony)
Lotiony to lekkie podłoża o płynnej konsystencji.
Zawierają wodę (powyżej 70%), środki emulgujące, niewielką ilość tłuszczów (o/w).
Wykazują działanie przeciwzapalne, chłodzące, przeciwświądowe, lekko natłuszczające.
Lotiony są wskazane w ostrych i przewlekłych zmianach zapalnych skóry, zmianach wyprzeniowych, pęcherzowych, są podłożem dla leków stosowanych na skórę owłosioną głowy i błony śluzowe, są podłożem dla leków przeciwtrądzikowych.
Nie należy ich stosować w przypadku obecności na skórze łusek i strupów.

Pasty
Pasty to podłoża złożone z zaróbki maściowych o typie w/o
i sproszkowanych substancji stałych (pudry).
Można wyróżnić pasty zawierające podłoża maściowe
i pudry w różnych ilościach, tj. pasty twarde (powyżej 50% pudrów), pasty miękkie (do 50% pudrów).
Pasty wykazują działanie osłaniające, osuszające, chłodzące i ściągające.
Wskazaniem do stosowania past są: dla past twardych
– zabezpieczenie otoczenia owrzodzeń i odleżyn przed maceracją; dla past miękkich – podłoże leków stosowanych w wyprysku, trądziku, trądziku różowatym.
Past nie należy stosować w przypadku obecności na skórze strupów, łusek. Past nie należy używać w obrębie skóry owłosionej głowy.

B.     Podłoża trójfazowe
Pasty chłodzące.
Liposomy.
Oleosomy.

Pasty chłodzące
Pasty chłodzące składają się z wody, olejów i substancji suchych (pudry).
Stosuje się je w ostrych i podostrych, suchych i sączących zmianach skórnych.

Liposomy
Liposomy to kuliste mikroskopijne cząsteczki złożone
z wodnistego rdzenia otoczonego dwuwartwą lipidów.
Liposomy łatwo docierają do naskórka, włosów, mieszków włosowych, gruczołów łojowych i paznokci.
Łatwo wnikają w głąb naskórka i nie są usuwane podczas mycia.

Oleosomy
Oleosomy to kuliste mikrocząsteczki tłuszczu uzyskiwane pod wysokim ciśnieniem. Są dobrym nośnikiem substancji lipidowych, stopniowo uwalniają się do przestrzeni międzykomórkowej warstwy rogowej.
Oleosomy wykazują długie działanie nawilżające, regenerujące i ochronne.
Są wskazane w profilaktyce i leczeniu skóry suchej
i bardzo suchej.