skrypt.pdf

Rozrastające się nowotwory ślinianki przyusznej - objawy wynikające z topografii

Przy guzach ślinianki przyusznej (glandula parotidea) może dojść do obwodowego

porażenia nerwu twarzowego( n. Facialis) wraz z odgałęzieniami ,którego splot

umiejscowiony jest wewnątrz gruczołu. Jako że nerw ten zaopatruje ruchowo mięsnie

mimiczne twarzy, to w obliczu jego uszkodzenia przez rozrastający się nowotwór ślinianki,

dochodzi do porażenia ww. mięśni. Uszkodzenie to dotyczy tylko części pozaczaszkowej

nerwu twarzowego, jego pnia , aczkolwiek może wynikać z uszkodzenia jądra n.VH. Przy

jednostronnym porażeniu pnia nerwu twarzowego mięsnie szpary powiek oraz m. Czołowy

nie ulegają porażeniu gdyż zaopatrywane są przez włókna z obu ośrodków podkorowych

(zakręty przedśrodkowe). Innymi objawami porażenia są:

chory nie marszczy czoła po stronie porażenia

nie może zacisnąć szpary powiek do końca (widoczna biała twardówka- objaw Bella

wynikający z odruchowego wywracania gałki ocznej ku górze przy zamkniętej

powiece)

luźno zwisający policzek przygryzany podczas jedzenia, wypełniający się treścią

pokarmową, której usunięcie wymaga „wymasowania" treści do jamy ustnej

właściwej

- fałd nosowo wargowy zanika( skrzydło nosa -> kącik ust)

kąt ust po stronie porażenia zwisa i jest ujściem dla śliny, chory nie może ułożyć ust

do gwizdania.

Uciążliwość zespołu jest umiarkowana problem stanowi głownie dyskomfort, związany ze

spożywaniem pokarmu i groteskowym wyrazem twarzy. Najpoważniejsze wydaje się być

porażenie m. okrężnego oka, którego wynikiem jest wysychanie i mętnienie rogówki, jej

stany zapalne prowadzące do konieczności usunięcia gałki ocznej. W terapii używa się gałęzi

nerwu dodatkowego kosztem prawidłowego funkcjonowania mięsni czworobocznego i

mostkowo-obojczykowo-sutkowego

Pierścień limfatyczny gardła i jeno znaczenie;

objawy przerostu migdałków

Po raz pierwszy opisał pierścień limfatyczny gardła w 1886 roku Heinrich Wilhelm

von Waldeyer. Są to „migdałki" położone w obrębie gardła:

podniebienny

gardłowy

trąbkowy

- językowy

inne

Tak jak pozostałe narządy limfatyczne organizmu ludzkiego ich zadaniem jest obrona przed

drobnoustrojami. Z ich położenia wnioskujemy, iż są zaporą przed wnikaniem

drobnoustrojów przez gardło i nos. Stan zapalny w obrębie migdałków informuje organizm o

wtargnięciu drobnoustrojów i konieczności mobilizacji systemów obronnych Dzięki nim

dzieci początkowo nieodporne nabierają odporności na choroby po ich uprzednim przebyciu

U dzieci powiększenie migdałka gardłowego prowadzi często do zatorowania nozdrzy

tylnych i wymusza oddychanie przez usta. Tak wyeksponowane gardło nie może uchronić

organizmu przed dalszym wnikaniem drobnoustrojów i stan ulega pogorszeniu W tym

wypadku powiększony migdałek zmniejsza się operacyjnie (adenotomia) - uśpienie ogólne .

znieczulenie miejscowe. Zabieg polega na zestruganiu migdałka okrężnym ostrzem W

stanach chronicznej nawracającej anginy migdałki stają się jedynie ogniskiem stanów

zapalnych więc usuwa sieje operacyjnie (tonsielktomia). Występować mogą krwawienia w

dole inigdałkowym. Gdy nie można go zatamować należy podwiązać a tacialis lub a. carotica

externa ,istnieje bowiem ryzyko zgonu. W stanach zapalnych migdałków podniebiennych

dochodzi do ich powiększenia co utrudnia połykanie i sprawia ból.

Drogi szerzenia się zakażeń i dojściu operacyjne do zatok przynosowych.

Zatoki przynosowe są przestrzeniami wypełnionymi powietrzem i pokrytymi błoną

śluzową znajdującymi się w kościach czaszki. Powstają w wyniku rozsysania się kości zara/

po urodzeniu. Są często niesymetryczne ale parzyste. W stanach zapalnych jamy nosowej

często są doskonałym środowiskiem dla rozwoju drobnoustrojów i zarazem drogą szerzenia

się stanów zapalnych.

Z zatoki klinowej na przysadkę i zatokę jamistą łożyska krwionośnego jamy czaszki i

tym samym na dół środkowy czaszki. Jest ona miejscem dojścia chirurgicznego w

operacjach przysadki, gdyż od tej struktury mózgu zatokę oddziela jedynie siodło

tureckie. Do zatoki dochodzi się przez nos i małżowiny zatoki klinowej

Z zatoki czołowej na dół przedni czaszki i płaty czołowe mózgu oraz oczodół i gałkę

oczną wraz z nerwem wzrokowym czego efektem jest utrata wzroku. Ujściem zatoki

jest lejek sitowy i rozwor półksiężycowaty. Dojście chirurgiczne znajduje się w

miejscu linii brwi gdzie wykonuje się nacięcie aby je zamaskować włosami

Następnie dłutuje się ścianę przednią.

Zatoka szczękowa może przenieść stan zapalny z jednego zęba na wszystkie w łuku

zębodołowym górnym na drodze ropnia przebijającego cienką blaszkę kostną

oddzielającą korzenie zębów od zatoki Podczas kataru bolą zęby górnych łuków gdyż

powstałe podciśnienie z zatoce szczękowej podrażnia nerwy zębowe biegnące pod

błoną śluzową ( katar z wyciągnięciem zatoki). Zatoka ta uchodzi do lejka sitowego,

który łączy się z rozworem półksiężycowatym uchodzącym do przewodu nosowego

środkowego. Dostęp do płukania uzyskuje się przebijając ścianę boczną jamy nosowe)

pozostawiając naturalny otwór dla ujścia materiału. Gdy płukanie w stanie zapalnym

nie pomaga konieczne jest usunięcie błony śluzowej. Do zatoki tej dojść można

operacyjnie również przez przedsionek ust i tą drogą usunąć patologiczne tkanki.

Miejsca znieczuleń zębów i powikłania związane z ich lokalizacja.

Do wstrzyknięcia przez stomatologa środka znieczulającego dochodzi w okolicy korzeni

leczonych zębów lub większych pni nerwowych. Zęby unerwiają;

n. podoczodołowy

n. bródkowy

n. szczękowy

n. oczny

nn. zębodołowe górne

zwój trójdzielny

n. językowy

n. zębodołowy dolny (znieczulenie zębów żuchwy) igła wbita poziomo i skośnie na

wysokości zęba mądrości pod śluzówkę przyśrodkowo na 2 cm w głąb dociera do

wejścia do kanału żuchwy gdzie znajduje się nerw zębodołowy dolny

Nie można jednocześnie znieczulić wszystkich zębów szczęki ze względu na wieloźródłowe

unerwienie jej garnituru zębowego.

Wykluwanie się zęba mądrości (8) często utrudniają pozostałe zęby trzonowe i zbyt krotka

żuchwa, często tez nie jest to w ogóle możliwe. Wówczas usuwa się ząb chirurgicznie

6. ZŁAMANIA W OBRĘBIE DOŁU PRZEDNIEGO CZASZKI - OB JA WY

Dół przedni czaszki -fossa cranii anterior, jest wypełniony przez płat czołowy mózgu, co

wyjaśnia zaburzenia węchu i zmiany osobowości przy procesach chorobowych, zachodzących

w tym obszarze. Jego dno, które równocześnie tworzy sklepienie oczodołu i jamy nosowej,

składa się z części oczodołowej kości czołowej -pars arhitalis ossis fronlalis, blaszki sitowej

- lamina cribrosa oraz z trzonu i skrzydła mniejszego kości klinowej corpus et akt minor

ossis sphenoidalis. Na grzebieniu nkogucim - crista galli przyczepia się sierp mózgu Na

blaszce sitowej leży opuszka węchowa a w bruździe skrzyżowania ~ SH/CHS chiasmatis

skrzyżowanie nerwów wzrokowych.

Złamania przedniego dołu czaszki mogą doprowadzać do uszkodzenia n. wzrokowego i

n.węchowego.

7. ZŁAMANIA W OBRĘBIE DOŁU ŚRODKOWEGO CZASZKI - OBJAWY

Dół środkowy czaszki -fossa cranii media, rozpościera się od skrzydła mniejszego kości

klinowej do górnego brzegu piramidy kości skroniowej. Trzon kości klinowej dzieli doi na

prawą i lewą część, w których znajdują się płaty skroniowe. Dno utworzone jest przez

skrzydło większe kości klinowej - ala major ossis sphenoidalis, do którego bocznie przyłącza

się łuska kości skroniowej, a z tyłu przednia powierzchnia piramidy kości skroniowej. Na

trzonie kości klinowej znajduje się siodło tureckie z przysadką, a bocznie zatoka jamista

Ponad grzbietem siodła - dorsum sellae znajdują się ciała suteczkowate - corpora

mamillaria.

Na przedniej powierzchni części skalistej piramidy kości skroniowej znajduje się

płaski wycisk n.trójdzielnego - impressio trigemini. Tuż przed piramidą znajduje się rzut

stawu skroniowo-żuchwowego na dół środkowy czaszki.

W procesach chorobowych, zachodzących na podstawie czaszki w okolicy dołu

środkowego, może dojść do zaburzeń przysadkowo-podwzgórzowych, zaburzeń wzrokowych

lub porażeń n.okoruchowego, a przy umiejscowieniu bocznym do zaburzeń węchu oraz

czynności mięśni gałki ocznej (n.IV, n.VI).

Złamania dołu środkowego czaszki do porażenia nerwów mięśni gaiki ocznej oraz nerwów,

trójdzielnego, twarzowego i słuchowego.

8. ZŁAMANIA W OBRĘBIE DOŁU TYLNEGO CZASZKI-OB JA WY

Dół tylny czaszki -fossa cranii posterior, jest przestrzenią znajdującą się a tyłu za siodłem

tureckim i piramidami kości skroniowej. Jest on w większej części wytworzony przez, kość

potyliczną- os occipitale i zawiera móżdżek oraz płaty potyliczne. Za siodłem tureckim

znajduje się stok - clivns, opadający w kierunku otworu wielkiego. Jest on wytworzony przez

trzon kości klinowej i kość potyliczną. Leży na nim most.

W przypadku wystąpienia procesów chorobowych w okolicy dołu tylnego czaszki

może dojść do porażenia n.bloczkowego, do wypadnięcia funkcji n.V, VI, VII, VIII w

odcinku mostowym ( lub do porażenia n.VII, VIII, IX, X, XII ) w odcinku opuszkowym oraz

do zaburzeń móżdżkowych

Przy złamaniach dołu tylnego czaszki mogą wystąpić porażenia nerwów: błędnego,

dodatkowego i podjęzykowego.

mózgowiu płat opony twardej zostaje zszyty, a płat kostno-skorny umocowany w poprzednim

położeniu. Płat kostny zrasta się wówczas tak jak przy złamaniach kości

znajomości współczesnych zasad aseptyki, co najmniej część „ pacjentów ? 1 przeżywała

Wskazują na to znaleziska czaszek z zagojonymi w miejscach przeprowadzanego nawiercania

brzegami kości.

9. KRWIAK NADTWRADÓWKOWY, PODTWARDÓWKOWYI

ii\y POD PA JĘCZ YNÓ WKO WY

W obrębie opon krew może się wylewać do trzech przestrzeni:

• Przestrzeń nadtwardówkowa: między oponą twardą i kością. Przeważnie rozerwana

zostaje a. meningea media w okolicy skroniowej. Po zranieniu głowy, np po upadku, chory

może utracić świadomość. Utracona przytomność powraca początkowo szybko, a następnie

po kilku godzinach ponownie ulega zaburzeniu. Wskutek nasilającego się wylewu krwi

mózgowie zostaje ucisnięte. Krwiak nadtwardówkowy odwarstwia oponę twardą, coraz

bardziej oddzielając ją od kości

• Przestrzeń podtwardówkowa ( między oponą twardą a pajęczynówką ) Krwawienie żylne

narasta przeważnie bardzo powoli; między urazem a objawami wzmożenia ciśnienia

śródczaszkowego mija kilka dni, niekiedy nawet wiele tygodni.

• Przestrzeń podpajeczynówkowa: między arachnoidea mat er a pici mater. Przyczyną jest

przeważnie pęknięcie tętniaka ( rozszerzenie naczynia krwionośnego ) tętnic koła tętniczego

Krew drażni niezmiernie wrażliwe na ból opony, tak iż występują silne bóle głowy. W

przeciwieństwie do krwawienia nad- i podtwardówkowego krwawienie podpajęczynówkowe

można rozpoznać badaniem płynu mózgowo-rdzeniowego. Płyn normalnie wodojasny jest

wówczas zabarwiony żółtawo lub czerwonawo. Przez wirowanie pobranego płynu można

stwierdzić w nim obecność czerwonych ciałek krwi nawet przy małych krwawieniach

Meningitis. Zapalenie opon mózgowia może powstać wskutek przejścia procesu

chorobowego z sąsiedztwa ( np. w następstwie przebicia ropnia wyrostka sutkowatego bądź

ropnia zatok czołowych do wnętrza czaszki) lub też naczyniami krwionośnymi. Ważne

objawy to:

• Ból głowy ( opony mózgowia są bogato unerwione ).

• Sztywność karku. Ruchy głowy powodują pociąganie opon mózgowia i rdzenia, wskutek

czego ból się nasila.

• Zwiększenie liczby komórek w płynie. Normalny płyn zawiera do 4 komórek na ul

Obecność leukocytów wskazuje na zakażenie przestrzeni płynowych.

Zapalenie opon może występować jako zapalenie towarzyszące różnym chorobom zakaźnym.

np. gruźlicy, albo jako choroba samoistna, np. meningokokowe zapalenie opon.

Szczelina namiotu przy ucisku mózgu. Sztywna ściana jamy czaszki chroni wprawdzie

mózgowie przed bezpośrednim urazem, jednak jej struktura ma również wady Przy

procesach zajmujących przestrzeń w jamie czaszki, no. Krwawieniu lub obrzęku mózgu,

mózgowie zostaje ucisnięte. Wewnątrzczaszkowe wzmożenie ciśnienia utrudnia dopływ krwi,

co powoduje zmniejszone ukrwienie mózgowia i zaburzenia jego czynności. Jedynym

większym otworem w twardej ścianie, przez który możliwe jest wyrównanie ciśnienia, jest

otwór wielki w kości potylicznej. Mózgowie zostaje więc częściowo wciśnięte do tego

Nawiercanie czaszki było wykonywane już w czasach prehistorycznych. Podstawą tych

zabiegów było przekonanie, że „ opętanego " można wyleczyć tylko wówczas, gdy „ złemu

duchowi"' umożliwi się wyjście z głowy. Co dziwniejsze, operacje te, przeprowadzane bez

otworu. Pień mózgu zostaje przy tym uciśnięty, a jego czynność zaburzona. Podobne

znaczenie ma szczelina namiotu. Mało rozciągliwa opona twarda i ostre brzegi szczeliny

namiotowej działają podobnie jak brzegi kostne otworu wielkiego. Przy nasilającym się

wzmożeniu ciśnienia śródczaszkowego rozróżnia się trzy etapy zaburzeń świadomości:

• Senność ( somnoletia ). Chory utrzymuje kontakt słowny, ale reakcje są spowolnione

• Półśpiączka ( sopor ). Kontakt słowny a pacjentem nie jest możliwy, chory reaguje na

bodźce celowymi ruchami.

• Głęboka śpiączka ( comci ): brak reakcji ruchowych na bodźce zewnętrzne

Uraz czaszkowo-mózgowy. Przy złamaniach czaszki rozmiar uszkodzenia mózgowia można

niekiedy ocenić dopiero po tygodniach. Rozróżniamy trzy stopnie ciężkości urazu:

• Stopień 1 = „ wstrząśnienie mózgu " ( commotio cerebri ). Dolegliwości nie trwają dłużej

niż 3 dni. Po krótkim okresie nieprzytomności ( najwyżej kwadrans ) pacjent jest przez około

godzinę zamroczony. Dołączają się silne bóle głowy Pacjent może nie pamiętać o tym. co

działo się w czasie wypadku i w poprzedzających minutach ( niepamięć wsteczna ), co

utrudnia wyjaśnienie przebiegu wypadku.

• Stopień II = lekkie stłuczenie mózgu ( contusio cerebri ). Dolegliwości trwają do 3 tyg.

• Stopień III = ciężkie stłuczenie mózgu ( contusio cerebri . Dolegliwości trwają dłużej niz 3

tyg. Niektóre części mózgowia zostają zniszczone Zależnie od czynności tych okolic skutki

uszkodzenia ( „ objawy ogniskowe " ) mogą być różne ( drgawki, porażenia, zaburzenia

mowy lub widzenia itp. )

Krwawienia pod powłokami czaszki mogą występować nad okostną lub pod nią:

• Krwiak podrozcięgnowy. Krew zbiera się a luźnej tkance łącznej między czepcem

ścięgnistym a okostną. Powstaje on stosunkowo łatwo w czasie porodu, w tej części głowy.

która pierwsza przechodzi przez drogi porodowe ( „ przedgłowie " noworodków ) Podczas

gdy część dziecka znajdująca się jeszcze w ciele matki jest pod dużym ciśnieniem tłoczni

brzusznej, część wysunięta jest już zwolniona od ucisku. Ponieważ odpływ krwi zylnej a

części wolnej od ucisku jest utrudniony, płyn zbiera się w luźnej tkance łącznej Po

wyrównaniu ciśnienia przedgłowie znika przeważnie w ciągu kilku godzin.

• Krwiak podokostnowy. Ponieważ okostną zewnętrzna jest umocowana luźno do kości,

może ona również zostać od niej oddzielona przez krwawienie. W przeciwieństwie do

krwiaka podrozcięgnowego krwiak podokostnowy ogranicza się ściśle do obszaru jednej

kości, gdyż okostną jest ściśle zrośnięta z tkanką łączną szwów. Krwawienie podokostnowe

występuje również u noworodków. W przeciwieństwie do krwawienia podrozcięgnowego

rozwija się ono powoli w przeciągu pierwszych dni życia, utrzymując się tygodniami, dopóki

krew nie zostanie zresorbowana.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: