pdftex.pdf

1410

GUST, Zeszyt 0

Narz¦dzia

Publikacje elektroniczne: T E XiPDF

Tomasz Przechlewski

T E X-owcy w odró»nieniu od ró»norakiej ma±ci wielbicieli

WYSIWYG-ów brzydz¡ si¦ czytania z ekranu kompute-

rowego. Co najwy»ej, na etapie tworzenia dokumentu,

mo»na rzuci¢ na« okiem, wykorzystuj¡c t¦ lub inn¡ pod-

gl¡dark¦ ekranow¡, ale nic wi¦cej. To zapewne tłumaczy

mał¡ w±ród nich popularno±¢ ksi¡»ek elektronicznych,

hipertekstu, itp. pomysłów. Ale uwaga! Ten tekst b¦dzie

o tworzeniu dokumentów i to w systemie T E X, które

nale»y czyta¢ na ekranie komputera.

Rys. 1. Przykładowy dokument ogl¡dany

w programie A CROBAT R EADER

Co to jest Acrobat?

jest łatwo z latawca zrobi¢ jumbo-jeta, szczególnie

metod¡ doklejania kolejnych łatek. Matematyka,

tabele, dokumenty składane z wykorzystaniem

znaków z alfabetów niełaci«skich s¡, póki co,

poza zasi¦giem HTML -a. Kiedy publikacja jest

skomplikowana, praktycznie nie mamy wyboru,

pozostaje tylko PDF .T E X umie składa¢ najtrudniej-

sze dokumenty, PDF umo»liwia ich przedstawienie

w postaci elektronicznej, pozostaje tylko poł¡czy¢

te technologie.

Dokument zapisany w formacie PDF zawiera

niezale»ny od konkretnego urz¡dzenia drukuj¡-

cego opis ka»dej strony oraz dodatkowe elementy

takiejak:hipertekstoweodsyłacze( links ), notki 1

( annotations ), zakładki hipertekstowe ( bookmarks ),

miniatury stron ( thumbnails ) i inne. Oczywi±cie,

elementy hipertekstowe mog¡ by¢ u»yteczne tylko

w przypadku korzystania z elektronicznej postaci

dokumentu, czyli w przypadku przegl¡dania go na

ekranie komputera. Rysunek 1 pokazuje wygl¡d

zakładek, notek i odsyłaczy w oknie programu

A CROBAT R EADER .

Opis obiektów na stronie jest bardzo podobny

do tego, który jest wykorzystywany w j¦zyku

P OST S CRIPT , ale struktura dokumentu jest zupeł-

nie inna. Dokument P OST S CRIPT -owy ma struktur¦

zwykłego pliku (jest opisywany strona po stronie),

natomiast PDF opisuje strony, operatory hipertek-

A CROBAT oznacza cał¡ grup¦ programów opra-

cowanych w ﬁrmie Adobe Systems Inc., słu»¡-

cych do tworzenia, modyﬁkowania, drukowania

i ogl¡dania plików zapisanych w formacie PDF

( Portable Document Format ). PDF jest formatem hi-

pertekstowym, podobnie jak powszechnie znany

iu»ywany HTML .

HTML opisuje dokument za pomoc¡ jego struk-

tury logicznej, tj. wskazuje na znaczenie poszcze-

gólnych jego elementów (np. tytuł rozdziału, tytuł

punktu, itd.). Ostateczny wygl¡d tak zdeﬁniowa-

nych elementów jest uzale»niony od programu,

który u»ywamy do przegl¡dania (czytania). PDF

nie opisuje struktury dokumentu, ale jest j¦zykiem

opisu strony, podobnie jak P OST S CRIPT .

Okazało si¦, »e HTML , jako format opisuj¡cy

tylko struktur¦, nie za bardzo si¦ sprawdza w prak-

tyce. Zapewne z tego powodu HTML komplikuje si¦

w ostatnim czasie, a wi¦kszo±¢ modyﬁkacji słu»y

do deﬁniowania (atrakcyjnego) wygl¡du doku-

mentu. Tradycyjnie pliki HTML -owe były du»o

mniejsze od odpowiadaj¡cych im plików PDF ,

mo»na je było przegl¡da¢ za pomoc¡ wielu

programów i łatwo tworzy¢. Obecnie wszystko

to jest w du»ym stopniu przeszło±ci¡. Pliki

HTML -owe s¡ du»e, bo przeładowane graﬁk¡, cz¦-

sto du»o wi¦ksze od odpowiadaj¡cych im plików

PDF (bo te s¡ silnie kompresowane), przegl¡da¢

je mo»na za pomoc¡ programu xxx wwersji yyy ,

w ka»dym innym przypadku czego± tam nie zoba-

czymy. Pomimo tego HTML ci¡gle nie oferuje takich

mo»liwo±ci prezentacji jak PDF . Okazuje si¦, »e nie

1: Odpowiednikiem tego elementu w ksi¡»ce

„papierowej” i zapewne natchnieniem dla auto-

rów tego pomysłu mo»e by¢ »ółta karteczka –

„sticker ” przylepiona do jakiej± strony z dodat-

kow¡ informacj¡.

GUST, Zeszyt 0

1410

Rys. 2. Schematyczne porównanie struktury

plików P OST S CRIPT -owych i plików

w formacie PDF

generuje plik w formacie PDF .PDFW RITER ,zain-

stalowany np. w systemie Windows, umo»liwia

oczywi±cie w ten sposób wygenerowanie pliku

PDF -owego z ka»dej okienkowej aplikacji. Ta droga

generowania PDF -ówjestpókicodlaT E X-owców

nieprzydatna.

Drugi sposób generowania plików PDF polega

na utworzeniu najpierw pliku P OST S CRIPT -owego.

Praktycznie ka»dy edytor tekstu czy system składu

potraﬁ wygenerowa¢ dokument w formacie j¦-

zyka P OST S CRIPT . U»ytkownicy T E X-a zwykle wy-

korzystuj¡ do tego program DVIPS . Nast¦pnie plik

P OST S CRIPT -owy mo»e zosta¢ zamieniony do for-

matu PDF za pomoc¡ opracowanego przez ﬁrm¦

Adobe programu D ISTILLER , który zamienia plik

P OST S CRIPT -owy na plik w formacie PDF .D ISTIL -

LER jest programem dro»szym, ale ma wi¦ksze

mo»liwo±ci: produkuje na ogół mniejsze pliki,

lepiej sobie radzi z graﬁk¡, umo»liwia spraw-

niejsze wstawienie do dokumentu elementów

hipertekstowych.

Zamiast D ISTILLER -a mo»na wykorzysta¢ do

destylacji G HOSTSCRIPT . Ten doskonały interpreter

j¦zyka P OST S CRIPT obsługuje w wersji 4:00 lub

nowszej tak»e format PDF .Zalet¡G HOSTSCRIPT -a

jest to, »e jest oprogramowaniem public domain ,

wad¡, »e na razie uzyskiwane efekty nie s¡

najlepsze. Szerzej o wykorzystaniu G HOSTSCRIPT -a

pisz¦ dalej.

stowe i inne elementy jako obiekty o dost¦pie

swobodnym. Ponadto technologia PDF wykorzy-

stuje ró»ne rodzaje kompresji, co daje w rezultacie

du»o mniejsze pliki.

A CROBAT jest technologi¡ „w rozwoju”, w tej

chwili (pocz¡tek grudnia 1996 r. ) ﬁ r m a A d o b e

rozpocz¦ła dystrybucj¦ wersji 3:0. Artykuł pi-

sano opieraj¡c si¦ na wersji poprzedniej (o nu-

merze 2:1).

Przegl¡danie dokumentów zapisanych w forma-

cie PDF. Dokumenty zapisane w formacie PDF

mo»na przegl¡da¢ za pomoc¡ wielu progra-

mów, dostarczonych przez ró»nych producen-

tów. Niektóre z nich s¡ darmowe, inne trzeba

kupi¢. Najpopularniejsze programy to: A CROBAT

R EADER oraz A CROBAT E XCHANGE , opracowane

przez Adobe Systems, oraz wspomniany ju»

G HOSTSCRIPT .R EADER jest nieodpłatnie udost¦p-

niany przez producenta i jest dost¦pny dla wielu

platform systemowo-sprz¦towych, G HOSTSCRIPT

jest oprogramowaniem public domain .

A CROBAT R EADER umo»liwia ogl¡danie i dru-

kowanie plików PDF , przy czym przy przegl¡daniu

mo»liwe jest wykorzystanie wszystkich standardo-

wych mo»liwo±ci hipertekstowych, tzn. odsyłaczy,

zakładek hipertekstowych, notek, itp.).

A CROBAT E XCHANGE jest programem komer-

cyjnym.UmietocoR EADER , ale tak»e umo»liwia

Tworzenie dokumentów w formacie PDF. Zre-

guły dokumenty przygotowywane s¡ w takich

aplikacjach, jak PageMaker, FrameMaker, Word,

czy T E X, a nast¦pnie zamieniane s¡ na format PDF .

Zamiana ta mo»e si¦ odbywa¢ na dwa sposoby.

Prostszym jest tworzenie plików PDF bezpo±rednio

z aplikacji wyj±ciowej w sposób przypominaj¡cy

drukowanie. Do tego słu»y program PDFW RITER .

PDFW RITER działa podobnie do zwykłego

sterownika drukarki, ale zamiast generowa¢ ko-

mendy specyﬁczne dla „jakiej± tam” drukarki,

1410

GUST , Zeszyt 0

edycj¦ plików PDF : wstawianie/usuwanie odsyła-

czy, zakładek, notek itp, usuwanie/dodawanie

stron, ł¡czenie dokumentów PDF -owych, obsług¦

wtyczek 2 ( plug-ins ).

G HOSTSCRIPT umo»liwia tylko obejrzenie oraz

wydrukowanie pliku PDF . Nie obsługuje »adnych

elementów hipertekstowych.

Problemy z przeno±no±ci¡ PDF-a. Z punktu wi-

dzenia polskiego u»ytkownika technologia PDF

nie jest niestety idealna. Papierowa wersja do-

kumentu jest OK, ale jej elektroniczna wersja

ma znacznie ograniczon¡ funkcjonalno±¢. Ogra-

niczenia wynikaj¡ z niedoskonało±ci technologii

PDF , z naszego – u»ytkowników j¦zyka polskiego

– punktu widzenia.

Przede wszystkim bardzo u»yteczna funkcja

wyszukiwanie w programie A CROBAT R EADER

jest zale»na od sposobu kodowania fontu ( encoding

vector ). Obecnie w Polsce obowi¡zuj¡ przynajmniej

trzy „standardy ” kodowania, odpowiadaj¡ce trzem

platformom sprz¦towym: MS Windows, Macintosh

oraz systemy Unixowe. W rezultacie dokument

przygotowany na Macu b¦dzie miał polskie literki

w innych miejscach ni» oczekuje tego u»ytkow-

nik Windowsów na pececie. Klikaj¡c w przycisk

lornetki i wpisuj¡c np. „Łód¹” mo»emy ze zdu-

mieniem stwierdzi¢, »e tekst nie zawiera takiego

słówka, tylko dlatego, »e był przygotowany innymi

fontami ni» ekranowe w naszym systemie.

Co wi¦cej, nic nie stoi na przeszkodzie, aby

dokument składa¢ fontami o ró»nym wektorze

kodowania (np. kupili±my dobre fonty u ró»nych

producentów i wykorzystujemy je w jednym

dokumencie). Efekt jest taki, »e aczkolwiek na

ekranie wy±wietlane s¡ poprawnie, to z punktu

widzenia funkcji wyszukiwania tak nie jest.

Ponadto hipertekstowy spis tre±ci jest wy±wie-

tlany fontem wbudowanym w przegl¡dark¦ . Dost¦pny

powszechnie A CROBAT R EADER u»ywadotegocelu

fontu, który nie ma kompletu polskich zna-

ków diakrytycznych. Efekt mo»na obejrze¢ na

rysunku 3 .

Szkoda, »e ﬁrma Adobe poszła na takie

uproszczenia, stoj¡ce w sprzeczno±ci z nazw¡

produktu. Portable znaczy przeno±ny. Mam na-

dziej¦, »e wraz z upowszechnianiem si¦ tech-

Rys. 3. Polskie znaki diakrytyczne znikn¦ły

w spisie tre±ci, ale w dokumencie (prawe okno)

wszystko jest w porz¡dku

nologii A CROBAT powy»sze mankamenty zostan¡

usuni¦te. Zreszt¡ nawet angloj¦zyczni u»ytkow-

nicy mog¡ mie¢ kłopoty – przeci¦tny zjadacz Win-

dowsów nie musi wiedzie¢, »e „” np. w słowie

dicult to jeden znak a nie trzy. A jak wprowadzi¢

ligatur¦ „” z klawiatury?

Tworzenie dokumentów w formacie PDF

wsystemieT E X – uwagi wst¦pne

Proces konwersji dokumentów T E X-owych do

formatu PDF przedstawiono schematycznie na

rysunku 4 . Wszystkie elementy systemu maj¡

status public domain , za wyj¡tkiem oczywi±cie

D ISTILLER -a. W chwili obecnej D ISTILLER jest pro-

gramem generuj¡cym pliki PDF onajlepszejjako±ci,

ale mo»na mie¢ nadziej¦, »e ju» niedługo równie

dobre rezultaty b¦dzie mo»na osi¡gn¡¢ za pomoc¡

G HOSTSCRIPT -a 3 .

Pierwszy etap zamiany pliku T E X-owego na

PDF to zwykła kompilacja z wykorzystaniem odpo-

wiednich makrodeﬁnicji. Je»eli u»ywamy L A T E X-a,

tomo»nau»y¢dotegopakietu hyperref Seba-

stiana Rahtza, lub pakietu hyper Michaela Meh-

licha. Oba s¡ dost¦pne w w¦złach CTAN-u (patrz

literatura). Je»eli nie u»ywamy L A T E X-a, to praw-

dopodobnie poradzimy sobie sami z przygotowa-

niem odpowienich makr, za punkt wyj±cia mog¡

słu»y¢ makrodeﬁnicje pakietu

tp-pdf, oparte

2: Niektóre wtyczki s¡ obsługiwane tak»e przez

A CROBAT R EADER -a.

3:NadziejatawynikazhistoriirozwojuG HOST -

SCRIPT -a. Jeszcze kilka lat temu był to program

ogl¦dnie mówi¡c ±redni.

GUST, Zeszyt 0

1410

Rys. 4. Schemat generowania plików PDF

przygotowanych w systemie T E X

cyjny, i to do±¢ drogi. Firma Adobe oferuje go

w zestawie programów o nazwie Acrobat Pro za

ok. 300 dolarów.

Obsługa D ISTILLER -a jest bardzo prosta, usta-

wienia domy±lne parametrów programu w za-

sadzie wystarczaj¡. Tym niemniej warto prze-

studiowa¢ opis parametrów [ 2] – odpowiednia

zmiana ustawie« domy±lnych mo»e poprawi¢

jako±¢ plików i/lub zmniejszy¢ ich rozmiar.

Na przykład D ISTILLER domy±lnie doł¡cza do do-

kumentu cały font, je»eli wi¦cej ni» 10% znaków tego

fontu jest wykorzystanych w dokumencie. Umieszcze-

nie w pliku konﬁguracyjnym o nazwie example.ps

nast¦puj¡cych informacji

<< /SubsetFonts true /MaxSubsetPct 99 >>

setdistillerparams

spowoduje, »e dopiero po wykorzystaniu 99% znaków

cały font b¦dzie doł¡czany do dokumentu, a w po-

zostałych przypadkach jedynie jego podzbiór znajdzie

si¦ w pliku PDF . Powy»sza opcja przestanie by¢ istotna

z chwil¡ gdy w powszechnym u»ytku znajdzie si¦ DVIPS

posiadaj¡cy mo»liwo±¢ doł¡czania podzbioru znaków

fontu.

Pocz¡wszy od wersji 4:00 G HOSTSCRIPT tak»e

potraﬁ „destylowa¢” pliki P OST S CRIPT -owe. W tym

celu podczas kompilacji musi zosta¢ doł¡czone

urz¡dzenie pdfwrite (co jest standardem dla

wszystkich platform 32 i 64 bitowych).

Najwa»niejszym ograniczeniem obecnej wer-

sji pdfwrite jest to, »e za wyj¡tkiem 13 „podsta-

wowych” fontów P OST S CRIPT -owych (tj. Courier,

Times, Helvetica oraz Symbol) wszystkie inne

s¡ konwertowane na reprezentacj¦ bitmapow¡.

To samo dzieje si¦ z fontami, które wpraw-

dzie nazywaj¡ si¦ Courier, Times, Helvetica czy

Symbol ale u»ywaj¡ niestandardowego wektora

kodowania (przy czym za standard przyjmuje

si¦ zapewne ADOBE standard encoding ). W obec-

nej wersji G HOSTSCRIPT -a nie zaimplementowano

»adnej z opcji D ISTILLER -a dotycz¡cych image

resampling oraz kompresji.

W celu konwersji pliku plik .ps do pliku

plik .pdf mo»na uruchomi¢ G HOSTSCRIPT -a (gs

oznacza nazw¦ programu) w nast¦puj¡cy sposób:

gs -q -dNOPAUSE -sDEVICE=pdfwrite

-sOutputFile= plik .pdf plik .ps-cquit

Oczywi±cie mo»na to wszystko umie±ci¢ w odpo-

wiednim skrypcie/batchu; w dystrybucji G HOST -

SCRIPT -a (system DOS) znajduje si¦ gotowy skrypt,

ps2pdf.bat . U»ycie ps2pdf jest bardzo proste:

ps2pdf plik.ps plik.pdf

o pomysły S. Rahtza, opisane na stronach 7–9 tego

opracowania.

Pakiety hyper i hyperref ró»ni¡ si¦ implementa-

cj¡. Pakiet hyper jest zgodny ze specyﬁkacj¡ projektu

HyperT E X, który – mówi¡c w du»ym skrócie – proponuje

pewien standard dotycz¡cy komend \special zwi¡za-

nych z hipertekstem. Takie komendy \special maj¡

si¦ rozpoczyna¢ od html:. Wykonanie komendy \spe-

cial przez T E X-a polega na rozwini¦ciu jej zawarto±ci

iprzesłaniudopliku dvi . Zawarto±¢ ta winna by¢ zro-

zumiała dla urz¡dzenia drukuj¡cego. Stare wersje DVIPS

nie rozumiały komend \special zaczynaj¡cych si¦ od

html: , trzeba było u»ywa¢ mutacji nazwanej DVIHPS .

Obecnie nie ma takiej potrzeby – DVIPS uruchomiony

zopcj¡ -z działa tak, jak DVIHPS .

Pakiet hyperref tak»e jest zgodny ze specyﬁka-

cj¡ projektu HyperT E X, ale po uaktywnieniu opcji

nativepdf, pakiet wstawia¢ mo»e instrukcje \spe-

cial, zawieraj¡ce „od razu” operatory pdfmark.Ta-

kie special-e s¡ oczywi±cie zrozumiałe dla „normal-

nego” DVIPS , nie ma potrzeby u»ywania DVIHPS , czy

uruchamia¢ DVIPS -a z opcj¡ -z . Pisz¦ o tym wszyst-

kim z uwagi na bałagan i zaszło±ci jakie mo»na znale¹¢

w dokumentacjach.

Po utworzeniu pliku dvi uruchamiamy DVIPS

itworzymyp ikP OST S CRIPT -owy. Je»eli chcemy

aby dokument PDF -owy zawierał hipertekstowe

zakładki, ( bookmarks ) to: je»eli u»ywamy pakietu

hyperref, nale»y przetworzy¢ otrzymany plik

P OST S CRIPT -owy za pomoc¡ PERL -a (odpowiedni

skrypt jest doł¡czony do pakietu); pakiet hyper

nie ma mo»liwo±ci dodania zakładek; w pa-

kiecie tp-pdf zakładki obsługiwane s¡ bez po-

trzeby korzystania z programu zewn¦trznego. Tak

przygotowany plik P OST S CRIPT -owy jest gotowy

do „destylacji”.

Destylacja. Najlepsze jako±ciowo pliki PDF tworzy

obecnie D ISTILLER . Jest to jednak program komer-

1410

GUST, Zeszyt 0

Problem fontów. Fonty Computern Modern (czy

ich polskie odpowiedniki fonty pl), ci¡gle najcz¦-

±ciej u»ywane fonty w składzie systemem T E X,

oryginalnie s¡ fontami bitmapowymi (w formacie

pk), wygenerowanymi na okre±lon¡ rozdzielczo±¢.

Urz¡dzenie drukuj¡ce zamienia format pk na for-

mat specyﬁczny dla konkretnej drukarki. DVIPS za-

mienia fonty pk na P OST S CRIPT -owe fonty typu

trzeciego (bitmapowe). Powstały w ten sposób

plik P OST S CRIPT -owy jest zale»ny od urz¡dzenia

drukuj¡cego (rozdzielczo±ci).

Kiedy produktem ko«cowym jest wydruk

na papierze, nie jest to wielkim problemem, bo

zawsze mo»emy przygotowa¢ odpowiednie do

u»ywanej drukarki fonty (na podstawie ich po-

staci

.Za-

miast fontu pltt* u»yto fontu NimbusMonoL-Regular

z dystrybucji G HOSTSCRIPT -a. K APITALIKI s¡ składane fon-

tem wirtualnym, wygenerowanym za pomoc¡ programu

afm2tfm (z opcj¡ -V ).

METAFONT

Operatory pdfmark

-owej). Ale gdy przygotowujemy

dokument elektroniczny to musimy zakłada¢, »e

b¦dzie on ogl¡dany i drukowany na urz¡dzeniach

o najrozmaitszych parametrach.

Aczkolwiek plik P OST S CRIPT -owy zawieraj¡cy

fonty bitmapowe zostanie przekształcony do for-

matu PDF , to maj¡c na uwadze to wszystko co

powiedziano wy»ej nale»y unika¢ ich stosowania

w dokumentach w formacie PDF .Ponadtofonty

bitmapowe s¡ wy±wietlane du»o wolniej na ekra-

nie, oraz co chyba najwa»niejsze, ich czytelno±¢

jest du»o gorsza (s¡ po prostu nieczytelne).

Fonty Computern Modern (komplet plus

fonty AMS Euler) s¡ tak»e dost¦pne jako obwie-

dniowe fonty typu pierwszego w pakiecie BaKoMa

(autor Basil K. Małyszew). Pakiet G HOSTSCRIPT od

wersji 4:00 zawiera kilkadziesi¡t bardzo dobrej

jako±ci fontów (w tym odpowiedniki wszystkich

35 fontów, w które standardowo jest wyposa»ony

interpreter P OST S CRIPT -a). S¡ to fonty public do-

main , dost¦pne w wielu archiwach, nie zawieraj¡

one jednak polskich znaków diakrytycznych.

I tu dochodzimy do nieciekawej konklu-

zji, »e nie za bardzo jest czym tworzy¢ polskie

dokumenty PDF -owe. Darmowych fontów ob-

wiedniowych (czyli mówi¡c inaczej fontów typu

pierwszego alias P OST S CRIPT -owych) zawieraj¡cych

polskie diakrytyki jest tyle, co kot napłakał. Je»eli

kto± kupił jaki± font, to te» wcale nie musi ozna-

cza¢,»emo»egodoł¡czy¢dopliku PDF poniewa»

wielu producentów fontów na to si¦ nie zgadza

lub»¡dazatoekstrapieni¦dzy.

METAFONT

Jak ju» wspomniano, elementy hipertekstowe s¡

realizowane za pomoc¡ operatorów pdfmark. Plik

P OST S CRIPT -owy „wzbogacony ” o takie operatory,

jest nast¦pnie zamieniany, np. D ISTILLER -em na

plik w formacie PDF . W tym punkcie omó-

wimy dokładniej operatory pdfmark, za pomoc¡

których realizowane s¡ podstawowe konstrukcje

hipertekstowe jak odsyłacz, zakładka i notka.

Odsyłacze hipertekstowe. Działanie odsyłacza hi-

pertekstowego, w dominuj¡cych w chwili obecnej

systemach „myszoidalnych” wygl¡da tak: naci±ni¦-

cie klawisza myszy, wtedy gdy wska¹nik myszy

znajduje si¦ w wyró»nionym miejscu dokumentu

powoduje wy±wietlenie innej cz¦±ci dokumentu

(lub jakiej± cz¦±ci innego dokumentu). Wszyscy

to znamy, bo u»ywamy Netscape’a! W przypadku

dokumentu zapisanego w HTML -u, polecenie <a>

NAME = label </a> okre±la miejsce, do którego nast¡pi

przeskok, za± <a href= label > ,miejsce, zktórego od-

wołanie nast¡pi. W przypadku PDF -a mechanizm

jest identyczny, tylko szczegóły inne: miejsce, do

którego nast¡pi odwołanie deﬁniowane jest za po-

moc¡ operatora DEST, którego składnia wygl¡da

nast¦puj¡co 4 :

[/Dest / label /View [ spec ] /DEST pdfmark

Etykieta / label jest odt¡d identyﬁkatorem pew-

nego miejsca w dokumencie PDF -owym. Mówi¡c

precyzyjniej wskazuje na stron¦ 5 , na której j¡

4: Operator DEST mo»e by¢ zdeﬁniowany tak»e

w inny sposób. Przedstawiamy, zapis najwygod-

niejszy z punktu widzenia T E X-a. Pełn¡ specyﬁ-

kacj¦ operatorów pdfmark mo»na znale¹¢ w [ 3] .

(Uwaga ta dotyczy tak»e innych omawianych

w tek±cie operatorów pdfmark)

5: Bo dokument w formacie PDF , w przeciwie«-

stwie do HTML -a, jest podzielony na strony.

Niniejsze opracowanie udało si¦ zło»y¢ wył¡cznie

fontami obwiedniowymi, o statusie public domain .Tekst

zasadniczy zło»ony jest fontem PLATAN , do składu for-

muł matematycznych najlepsze wydaj¡ si¦ fonty EULER ,

które w formacie obwiedniowym znale¹¢ mo»na w pa-

kiecie BaKoMa; w tym pakiecie znajduj¡ si¦ tak»e fonty

logo* potrzebne do składania nazwy

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: