Zakład Chemii Fizycznej
Laboratorium Studenckie
Wyznaczanie składu stechiometrycznego związków kompleksowych .
Tomasz Dziadosz
Danuta Grec
Inżynieria Chemiczna
rok II grupa I
WSTĘP TEORETYCZNY
Teoria pola ligandów zakłada, że jon centralny - najczęściej kation - otoczony jest przez podstawniki tzw. ligandy związane z nim wiązaniem koordynacyjnym. Przykładem związków kompleksowych mogą być połączenia miedzi. Zewnętrzną strukturę elektronową miedzi w stanie podstawowym można zapisać: 3d104s1 a jonu miedzi Cu+2 - 3d9. W izolowanym atomie miedzi wszystkie pięć orbitali d maja taka samą energię. W kompleksie - pod wpływem pola ligandów orbitale d rozszczepiają się na dwie grupy. Przejście elektronów z niższej grupy do wyższej tzw. przejście d - d* (wymaga pewnego nakładu energii np. kwantu promieniowania widzialnego). Wielkość rozszczepienia zależy od rodzaju ligandu. Ponieważ orbitale d nie mają symetrii sferycznej, dlatego kompleksy miedzi mają określoną strukturę przestrzenną. Jest to struktura wydłużonego oktaedru. Stosowana w ćwiczeniu etylenodwuamina ma dwie grypy funkcyjne i tworzy z miedzią połączenia chelatowe.
Przy określaniu składu stechiometrycznego kompleksów zakłada się, że z wyjściowych substratów M i L przy różnych stosunkach molowych powstaje kompleks MLn zgodnie z reakcją:
Jedną z metod wyznaczenia składu związków kompleksowych jest metoda zmian ciągłych Joba. W metodzie tej mierzy się ekstynkcję (lub inną wielkość fizykochemiczną) serii roztworów substancji M. i L, w których całkowita suma stężeń obu składników jest stała cM + cL = cK , przy tym stosunek stężeń zmienia się zgodnie z:
gdzie x - ułamek molowy składnika M.
W serii roztworów ułamek molowy x zmienia się od zera do jedności. Dla stężeń równowagowych M i L z bilansu stechiometrycznego wynika:
Stężenie kompleksu zmienia się wraz ze zmianą składu roztworów, a więc i z wartością x. Zależność między [M], [L] i [MLn] jest określona stałą trwałości kompleksu MLn.
Po podstawieniu otrzymujemy zależność:
Można wykazać, że wyrażenie to ma maksimum dla funkcji [MLn] = f (x) w punkcie,
w którym:
Wartość n można więc znaleźć jako maksimum wartości funkcji określającej zależność równowagowego stężenia kompleksu od wartości x. Przy tym zakłada się, że pomiar jest wykonywany przy długości fali, przy której absorbują światło tylko cząsteczki kompleksu [MLn]. Jeżeli substraty M. i L mają własną absorpcję zamiast ekstynkcji E stosuje się skorygowaną funkcję Joba Y.
Praktycznie funkcję Y = f (x) nanosi się tak, że od mierzonej ekstynkcji odejmuje się ekstynkcję ligandu L i jonu centralnego M. w naszym przypadku, w badanym zakresie fali, ligand nie absorbuje światła.
Jeżeli w roztworze tworzy się tylko jeden kompleks, stosunek (1-x)/x jest liczbą całkowitą i wartość xmaks dla różnych długości fali się nie zmienia. Im kompleks jest trwalszy, tym maksimum jest ostrzejsze.
ZESTAWIENIE DANYCH
DOŚWIADCZALNYCH
Objętość
Ułamek
Ekstynkcja roztworów
roztworu - ml
molowy
Długość fali
Lp.
CuSO4
en
(xCuSO4)
550
nm
560
570
580
590
600
610
1
9
0,1
0,226
0,219
0,210
0,196
0,180
0,162
0,142
2
8
0,2
0,605
0,595
0,571
0,535
0,495
0,448
0,399
3
7
0,3
0,877
0,872
0,840
0,787
0,728
0,661
0,590
4
6
...
seterah