Zakład Chemii Fizycznej
Laboratorium Studenckie
TEMAT:
WYZNACZANIE POWIERZCHNI WŁAŚCIWEJ
WĘGLA AKTYWNEGO.
Aleksander Skrzypczak
Jacek Zdyb
Zjawisko występujące na granicy dwóch faz , polegające na powstawaniu różnic pomiędzy przeciętnym składem wnętrza faz , a składem warstw przylegających do powierzchni rozdziału , nazywamy adsorpcją. Zachodzi ono prawie zawsze w przypadku zetknięcia się gazów lub cieczy (adsorbat) z fazą stałą. W wyniku procesu adsorpcji cząsteczki adsorbentu na powierzchni ciała stałego zwanego adsorbentem tracą swobodę ruchu. W zależności od sił działających na cząsteczki fazy ciekłej lub gazowej w warstwie przylegającej do adsorbentu , adsorpcja może mieć charakter fizyczny lub chemiczny.
Cząsteczki i atomy mogą przyłączać się do powierzchni na dwa sposoby. W procesie fizysorpcji (adsorpcji fizycznej) pomiędzy adsorbatem i adsorbentem istnieją oddziaływania van der Waalsa (np. siły dyspersyjne lub oddziaływania dipolowe). Siły van der Waalsa mają długi zasięg, lecz są słabe, zatem energia uwolniona w trakcie fizysorpcji cząsteczki jest tego samego rzędu, co entalpia kondensacji. Taka niewielka ilość energii może być z łatwością pochłonięta przez drgania sieciowe i ulec dysypacji
w postaci ruchów termicznych, przeto cząsteczka, skacząc po powierzchni, stopniowo wytraca swą energię, by w końcu ulec adsorpcji w procesie zwanym akomodacją.
Entalpię adsorpcji fizycznej można wyznaczyć, mierząc wzrost temperatury próbki o znanej pojemności cieplnej. Typowe jej wartości wynoszą około 20 kJ mol-1 . Tak niewielka zmiana entalpii najczęściej nie wystarcza do zerwania wiązania, zatem zaadsorbowana fizycznie cząsteczka zachowuje swą tożsamość, choć obecność powierzchni może powodować jej odkształcenie.
W procesie chemisorpcji (adsorpcji chemicznej) cząsteczki (lub atomy) łączą się z powierzchnią, tworząc wiązania chemiczne (najczęściej kowalencyjne), dążąc przy tym do największej liczby koordynacyjnej na powierzchni. Entalpia chemisorpcji jest dużo większa niż fizysorpcji. a typowe jej wartości wynoszą około 200 k] • mol-1 . Również odległość pomiędzy powierzchnią i najbliższymi atomami adsorbatu jest zazwyczaj mniejsza w przypadku chemisorpcji niż adsorpcji fizycznej.
Zaadsorbowana chemicznie cząsteczka może ulec rozpadowi w wyniku działania niewysyconych walencyjnie atomów powierzchniowych. Fragmentacja cząsteczek na powierzchni pod wpływem chemisorpcji jest jedną z przyczyn tego, że powierzchnie ciał stałych katalizują reakcje chemiczne.
Z wyjątkiem szczególnych przypadków, chemisorpcja jest procesem egzotermicznym. Podstawowym testem umożliwiającym rozróżnienie chemisorpcji od fizysorpcji był niegdyś pomiar entalpii adsorpcji. Wartości powyżej —25 kJ • mol-1 przypisywano adsorpcji fizycznej, a poniżej ok. —40 kJ mol-1 — adsorpcji chemicznej. Takie kryterium nie stanowi jednak żadnego dowodu i obecnie w tym celu raczej stosuje się metody spektroskopowe.
Według modelu adsorpcji Langmuira szybkość procesu adsorpcji można wyrazić następująco
(1)
a szybkość desorpcji
(2)
Z równania (1) wynika , że szybkość adsorpcji zależy od niepokrytej (wolnej) powierzchni (1-Q) i od ciśnienia gazu p (lub stężenia). W stanie równowagi następuje zrównanie się szybkości va = vd , czyli że
(3)
a stąd po przekształceniu
(4)
gdzie K = ka/kd jest określany jako współczynnik adsorpcji.
Wyrażenie (4) jest równaniem izotermy adsorpcji Langmuira. W przypadku adsorpcji z roztworu równanie izotermy Langmuira przyjmuje postać:
(5)
Równanie izotermy adsorpcji Langmuira można sprowadzić do postaci liniowej
(6)
Jeżeli stopień pokrycia wyrazimy ilością moli adsorbatu odniesioną do 1 g adsorbentu
(7)
to równanie izotermy adsorpcji przyjmie postać
(8)
lub po przekształceniu
(9)
Zależność (9) jest równaniem prostej o parametrach 1/nw,maks i 1/(nw,maksK). Za pomocą tego równania można wyznaczyć stałe K i nw,maks ze współczynnika kierunkowego prostej 1/nw,maks i z rzędnej 1/(nw,maksK). Znając wartość nw,maks możemy wyliczyć powierzchnię właściwą przypadającą na określoną ilość adsorbenta A , jeżeli znana jest powierzchnia S zajmowana przez cząsteczką w monowarstwie
(10)
Opracowanie wyników
1. Zestawienie danych uzyskanych w trakcie wykonywania doświadczenia :
L.P.
Stężenie początkowe 50 cm3 kw. octowego przed adsorpcją [mol/dm3]
Objętość 0,1 molowego roztworu NaOH zużytego do miareczkowania [cm3]
Objętość 0,1 molowego roztworu NaOH zużytego do miareczkowania [dm3]
1.
0,15
28
0,028
2.
0,12
21,6
0,0216
3.
0,09
18,8
0,0188
4.
0,06
12,4
0,0124
5.
0,03
6,1
0,0061
6.
0,015
2,8
0,0028
- Przykładowe obliczenia :
Obliczanie liczby moli kwasu octowego zawartych w 50 cm3 (0,05 dm3 ) roztworu przed adsorpcją :
n1 = ckw. octowego · Vkw. octowego
Obliczanie liczby moli kwasu octowego zawartych w 50 cm3 roztworu po adsorpcji :
( K – współczynnik zależny od objętości próbki pobranej do miareczkowania , dla pierwszych
dwóch próbek K=2,5 a dla pozostałych czterech K=2 ) .
n2 = cNaOH VNaOH·K
Obliczanie stężenia równowagowego kwasu octowego :
Obliczanie całkowitej ilości moli kwasu octowego, która uległa zaadsorbowaniu :
n = n1 – n2
0,0075 – 0,007 = 0,0005 [mol]
Obliczanie ilości moli kwasu octowego, która została zaadsorbowana na 1g węgla aktywnego :
2. Zestawienie uzyskanych wyników z obliczeń :
Ilość moli kwasu octowego w 50 cm3 roztworu przed adsorpcją n1[mol]
Ilość gramów użytego węgla aktywnego m[g]
Ilość moli kwasu octowego w 50 cm3 roztworu po adsorpcji n2[mol]
Stężenie równowagowe kwasu octowego
c[mol/dm3]
Całkowita ilość moli kwasu octowego która uległa zaadsorbowaniu n=n1-n2[mol]
Ilość moli kwasu octowego która została zaadsorbowana na 1g węgla aktywnego nw=n/m[mol/g]
0,0075
1,0159
0,007
0,14
seterah