HLW1.doc

FRANCESCO PETRARKA (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374) – renesansowy twórca wywodzący się z Italii. Pisał po włosku i łacinie. Był synem notariusza z Florencji. Liczne polityczne spory sprawiły, że rodzina Franciszka musiała opuścić rodzinne strony. Osiedlili się w Awinionie, który wówczas stał się stolicą papieską. Franciszek studiował prawo w Bolonii i w Montpellier. Po śmierci swego ojca powrócił do Awinionu i postanowił zostać duchownym. Za wzór stawiał sobie twórczość Horacego, Cycerona i Owidiusza.

Jest znany z takich dzieł jak:

·       Africa - poemat

·       Canzoniere - tom z utworami napisanymi po włosku (m. in. "Sonety do Laury")

·       Sonety do Laury - cykl utworów poświęconej tajemniczej kobiecie którą zobaczył w kościele w Awinionie, Laura nigdy go nie znała, miała męża i dzieci, potem zmarła na chorobę zakaźną

·       O sławnych mężach - biografia słynnych Rzymian

·       Trionfi

·       De remediis utriusque fortunae

·       Secretum

IL CAZONIERE

„Rok tysiąc trzysta dwadzieścia i siedem, / Dzień szty kwietnia o rannej godzinie / Wszedłem w labirynt, dotąd nie wyszedłem”. Takie wyznanie czyni Petrarka w jednym z utworów. Informuje czytelnika o fakcie, który stał się inspiracją do napisania Canzoniere; o spotkaniu z Laurą. Od tego momentu w życiu poety zaczyna się „długie błądzenie w ślepym labiryncie”, w którym rozsnuwa nić swojego oka, pozwalającego powrócić do ukochanej. I wciąż do niej powraca, podobnie jak Dante do swojej Beatrycze. Jednakże autor „Boskiej komedii” zamienił żywą kobietę w przenośnię, opisując światło promieniujące od jej postaci, i czyniąc ją uosobieniem wiary. O Laurze wiemy trochę więcej niż o Beatrycze, ale mimo to cały czas poruszamy się po niepewnym terenie, błądząc wśród domysłów i przypuszczeń.

Poeta jest więźniem uczucia, które „wtargnęło w serce drogą poprzez oczy”. Mówi o momencie wejścia w przestrzeń wielkiej miłości, o uczuciu do kobiety, której nie może zdobyć. Laura staje się przyczyną zguby człowieka, który został spętany blaskiem jej oczu.

BRUNETTO LATINI

ur. ok. 1220, zm. 1294; pisarz i polityk włoski, Florentyńczyk, syn Buonaccorso Latiniego, miejscowego notariusza. Wiadomo, że był żonaty; miał dwóch synów i córkę. W 1260 roku wszedł w skład poselstwa florenckiej komuny miejskiej do króla Kastylii, Alfonsa X Mądrego, które miało spowodować wystąpienie tego władcy przeciwko Manfredowi Hohenstaufowi. Misja zakończyła się jednak niepowodzeniem. Podczas powrotu otrzymał od swego ojca wiadomość o klęsce popieranego przez siebie stronnictwa gwelfów w bitwie pod Montaperti. Władzę we Florencji przejęli wspierani przez Hohenstaufów procesarscy gibelini, a Latini wyemigrował do Paryża. Tam, poza czynnościami notarialnymi, zajął się studiami i pracą pisarską. Właśnie wtedy powstały jego dzieła literackie ze Skarbcem wiedzy na czele.

W marcu 1266 roku, kilka tygodni po klęsce i śmierci Manfreda Hohenstaufa pod Benewentem, Latini wrócił do Florencji, gdzie wpływy odzyskali gwelfowie, i zajął się już niemal tylko polityką. Przez ostatnich trzydzieści lat życia awansował na kolejne stanowiska w hierarchii urzędniczej, a ukoronowaniem tej kariery było dziesięcioletnie zasiadanie w wybieralnej florenckiej radzie miejskiej (1282-1292). Ponadto, w 1287 roku pełnił funkcję jednego z priorów. Zyskał szacunek wśród mieszkańców miasta, stając się dla nich ważnym autorytetem, co potwierdzają ponowne wybory do rady miejskiej, jak również dwa świadectwa pisane.

Autorem pierwszego z nich jest florencki kronikarz, Giovanni Villani: “W roku 1294 zmarł we Florencji pewien znakomity obywatel, imieniem Ser Brunetto Latini, który był wielkim filozofem i największym mistrzem retoryki, zarówno w umiejętności pięknego mówienia, jak i pisania (...) był on pisarzem naszej komuny (...) był inicjatorem i mistrzem ogłady dla Florentyńczyków, ucząc ich dbałości o piękną wymowę oraz umiejętności kierowania i rządzenia naszą republiką według polityki.”

Drugie świadectwo wystawił sam Dante Alighieri (Boska Komedia), który uważał Latiniego za swego ukochanego mistrza, jednak z niewiadomych przyczyn umieścił go w siódmym kręgu piekła (Piekło, pieśń XV), razem z cudzołożnikami. Przypuszczalnym powodem takiego potraktowania mogła być popełniona przez niego "zdrada" języka włoskiego na rzecz francuskiego w przypadku Skarbca wiedzy.

Dorobek literacki

·       Skarbiec wiedzy (Li livres dou Tresor). Główne osiągnięcie literackie i naukowe Latiniego. To encyklopedyczne dzieło jest pierwszym zachowanym tekstem napisanym po francusku przez cudzoziemca. W trzech księgach poruszane są kolejno następujące dziedziny wiedzy: teologia, historia powszechna, fizyka z elementami astronomii, geografia, rolnictwo, budownictwo mieszkalne, zoologia (księga pierwsza); etyka (księga druga); retoryka i polityka (księga trzecia).

·       Skarbczyk (Tesoretto). Nie zakończony poemat dydaktyczny w języku włoskim, korespondujący tematycznie ze Skarbcem wiedzy, ujęty w formę alegorycznej wizji.

·       Rettorica Włoski przekład pierwszych siedemnastu rozdziałów z pierwszej księgi De inventione Cycerona wraz z obszernym komentarzem.

·       Poemacik (Favolello). Utwór poetycki traktujący o przyjaźni, napisany po włosku i dedykowany przyjacielowi-poecie, Rustico di Filippo.

KWIATKI ŚWIĘTEGO FRANCISZKA Z ASYŻU
 

Św. Franciszek z Asyżu (Giovanni Bernardone, ok. 1181-1226) jest jednym z największych i najbardziej popularnych świętych Kościoła. Założył trzy zakony: franciszkanów, klarysek oraz tzw. trzeci zakon dla świeckich. Zamiast zamkniętego w murach klasztornych życia ascetycznego wprowadził model wędrownego kaznodziejstwa i utrzymywania się z jałmużny (stąd nazwa "zakony żebracze). Główne idee franciszkańskiej duchowości zakorzenione są w Ewangelii: miłość do Boga, ludzi i przyrody, wierne naśladowanie Chrystusa, dobrowolne ubóstwo, pokora, braterstwo i apostołowanie w świecie. Św. Franciszek zapoczątkował nurt reformy wewnętrznej Kościoła przez ideał jego ewangelicznego odrodzenia przy szerokim udziale ludzi świeckich. Religijność franciszkańska zrywa ze średniowieczną spekulacją rozumową, na plan pierwszy wysuwając przeżycie wewnętrzne, wyobraźnię poetycką, pogodę ducha, dobroć i radość istnienia. Głównymi tematami pobożności franciszkańskiej były wcielenie Chrystusa, Jego męka i śmierć, Eucharystia, kult maryjny i kontemplacja stworzenia. Pieśń słoneczną podyktował św. Franciszek w roku 1225, na rok przed śmiercią, całkowicie niemal niewidomy i cierpiący z powodu otrzyma-nych w roku 1224 na górze Alwernia stygmatów (ran ukrzyżowanego Chrystusa). Kwiatki świętego Franciszka są dziełem anonimowym, powstałym na przełomie XIII i XIV wieku. Jest to zbiór krótkich opowieści o życiu św. Franciszka i jego towarzyszy, splatających realia historyczne z elementami hagiograficznej legendy.

Pieśń słoneczna, albo pochwała stworzeń

Najwyższy, wszechpotężny dobry Panie,
Twoja jest sława, chwała i cześć, i wszelkie błogosławieństwo.
Jedynie Tobie, Najwyższy, przystoją,
A żaden człowiek nie jest godzien nazwać Ciebie.
Pochwalony bądź, Panie, z wszystkimi swymi twory,
Przede wszystkim z szlachetnym bratem naszym, słońcem,
Które dzień stwarza, a Ty świecisz przez nie;
I jest piękne i promienne w wielkim blasku;
Twoim, Najwyższy, jest wyobrażeniem.
Pochwalony bądź, Panie, przez brata naszego, księżyc,
i nasze siostry, gwiazdy;
Tyś ukształtował je w niebie jasne i cenne, i piękne.
Pochwalony bądź, Panie, przez brata naszego, wiatr,
I przez powietrze, i czas pochmurny i pogodny, i wszelki,
Przez które dajesz tworom swoim utrzymanie.
Pochwalony bądź, Panie, przez siostrę naszą, wodę,
Co pożyteczna jest wielce i pokorna, i cenna, i czysta.
Pochwalony bądź, Panie, przez brata naszego, ogień,
Którym oświecasz noc,
A on jest piękny i radosny, i silny, i mocny.
Pochwalony bądź, Panie, przez siostrę naszą, matkę ziemię,
Która nas żywi i chowa,
I rodzi różne owoce z barwnymi kwiaty i zioły.
Pochwalony bądź, Panie, przez tych, co przebaczają
dla miłości Twojej
I znoszą słabość i utrapienie.
Błogosławieni, którzy wytrwają w pokoju,
Gdyż przez Ciebie, Najwyższy, będą uwieńczeni.
Pochwalony bądź, Panie, przez siostrę naszą, śmierć cielesną,
Której żaden człowiek żywy ujść nie może;
Biada tym, co konają w grzechach śmiertelnych;
Błogosławieni, którzy znajdą się w Twej najświętszej woli;
Bowiem śmierć wtóra zła im nie uczyni.
Chwalcie i błogosławcie Pana, i czyńcie Mu dzięki,
I służcie Mu z wielką pokorą.

Przełomowym momentem i zwrotem w życiu Franciszka jest spotkanie z trędowatym oraz obietnica Pana, iż wyrzeknie się dobrowolnie dotychczasowego trybu życia. Podczas modlitwy w kościele słyszy głos Chrystusa, który z krzyża mówi do niego: "Franciszku, idź i odnów mój dom, bo popada w ruinę". Przejęty tymi słowami - przed biskupem Asyżu wyrzeka się wszystkich dóbr doczesnych, a następnie udaje się do Gubbio, by pielęgnować trędowatych. Przywdziewa szaty pustelnika i rozpoczyna naprawę kościoła św. Damiana. Ślubuje ubóstwo i w tym duchu zaczyna wzywać ludzi do nawrócenia się. W wyniku głoszonych kazań dołączają do niego kolejni uczniowie. Kiedy jest już ich jedenastu - Franciszek pisze krótką regułę zakonną na podstawie Ewangelii, którą zatwierdza papież Innocenty III. Tak więc data 1209 jest datą powstania Zakonu. Porcjunkula staje się kolebką Zakonu. Ukochana Klara, którą porzucił Franciszek dla Boga - idzie w jego ślady.
Z rąk Franciszka przyjmuje habit i wstępuje do Zakonu Ubogich Pań zwanych klaryskami. Ze wszystkich zakonów żeńskich - reguła klarysek była najsurowsza: chodziły boso, sypiały na ziemi, zachowywały ciągły post.
W 1224 roku w założonej przez Franciszka pustelni w Alwerni odbywa się 40 dniowy post i wtedy ma miejsce mistyczna wizja, w czasie której otrzymuje stygmaty. Były to ślady gwoździ na rękach i nogach, które widział Franciszek na podobiźnie ukrzyżowanego Chrystusa. Z prawego boku przebitego włócznią sączyła się na habit krew. Otrzymane stygmaty umocniły św. Franciszka w wierze.
Św. Franciszek zaczyna cierpieć. Nasila się choroba oczu. Prawie niewidomy przebywa w kościele św. Damiana. Tam od Boga otrzymuje zapewnienie o swoim zbawieniu. Zastosowane w bólach głowy ówczesne metody leczenia nie przynoszą ulgi. Należą do nich: przypalanie skroni rozżarzonym żelazemi przebijanie uszu.
Stan zdrowia św. Franciszka systematycznie się pogarsza. W październiku 1226r. Św. Franciszek umiera w Porcjunkuli. Zostaje pochowany w kościele św. Jerzego w Asyżu.
Św. Franciszek został uznany za świętego. Papież Grzegorz IX w 1228 roku dokonał jego kanonizacji, przeniesiono jego ciało do nowo zbudowanej bazyliki, wraz ze św. Katarzyną z Sieny został patronem Włoch oraz patronem ekologów.

MARCO POLO

ur. 1254, zm. 8 stycznia 1324; wenecki kupiec i podróżnik. Wraz z ojcem i stryjem dotarł do Chin (nazywanych przez niego Katajem), przemierzając jedwabny szlak. Byli oni jednymi z pierwszych przedstawicieli Zachodu, którzy dotarli do Państwa Środka. Jego podróże zostały spisane w książce Il Milione (czyli Milion, bardziej znanej jako Opisanie świata). Obecnie Marco Polo jest uważany za jednego z największych podróżników, choć współcześni mu uznawali go raczej za gawędziarza, a jego opowieści za fantastyczne. Warto też pamiętać, że pewne elementy jego relacji oraz brak jakichkolwiek śladów jego obecności na dworze cesarskim w kronikach chińskich sprawiły, że pojawiają się głosy powątpiewające w jakiekolwiek podróże Marco Polo.

Podróże Marco Polo i jego rodziny trwały kilkanaście lat. Po powrocie z wyprawy Marco Polo został pojmany podczas bitwy morskiej pomiędzy Wenecją i ...