tlenki.doc

4| Otrzymywanie i charakter chemiczny tlenków

Tlenki otrzymuje się przeważnie przez spalanie, czyli reakcję danego pierwiastka z tlenem albo utlenianie niższego tlenku do wyższego:
2Mg + O2 2MgO
S + O2 SO2
2SO2 + O2 2SO3

Tlenki powstają również w procesie termicznego rozpadu soli i wodorotlenków:
CaCO3 -TCaO + CO2
Ca(HCO3)2 -TCaCO3+ H2O + CO2
Ca(OH)2 -TCaO + H2O

Ze względu na charakter chemiczny, dzielimy tlenki na cztery grupy:

1. Tlenki kwasowe - są to przeważnie tlenki niemetali (choć znane są również kwasowe tlenki metali, np. CrO3). Niektóre z tlenków kwasowych zwane są bezwodnikami kwasowymi, jako że reagując z wodą dają kwasy:
SO3 + H2O H2SO4
Tlenki kwasowe reagują ponadto z zasadami dając sól i wodę:
CO2 + 2NaOH Na2CO3 + H2O

2. Tlenki zasadowe - są to zawsze tlenki metali. Część z nich, mianowicie tlenki litowców i berylowców, zwane są również bezwodnikami zasadowymi, jako że reagując z wodą dają zasady:
Li2O + H2O 2LiOH
Tlenki zasadowe reagują z kwasami dając sól i wodę:
Na2O + H2SO4 Na2SO4 + H2O

3. Tlenki amfoteryczne - liczna grupa tlenków, przeważnie tlenki półmetali i niektórych metali (np. BeO, Al2O3, PbO, ZnO). Ich wyjątkowość polega na tym, że reagują zarówno z kwasami, jak i z zasadami:
z kwasem: ZnO + 2HCl ZnCl2 + H2O,
z zasadą: ZnO + 2NaOH Na2ZnO2 + H2O
Z wodą reagują niechętnie lub wcale, najczęściej są w niej nieropuszczalne.

4. Tlenki obojętne - niewielka grupa tlenków, nie reagują ani z zasadami, ani z kwasami (np. CO, NO, SiO).


Inną właściwością chemiczną tlenków kwasowych i zasadowych jest to, że reagują one pomiędzy sobą, dając sól. Przykładowo w reakcji kwasowego tlenku krzemu (IV) z zasadowym tlenkiem potasu powstaje sól - krzemian potasu (K2O + SiO2 K2SiO3). Więcej o roli tlenków w otrzymywaniu soli przeczytasz w tekście Sole.