Buddha.pdf

BUDDHA (buddowie,sanskr.—przebudzony)—poj¦cieﬁlozoﬁiireligiibud-

dyjskiej,obejmuj¡ceosoby,któresamoistnie(dzi¦kiwłasnemuwysiłkowi)uzy-

skaływgl¡dwnajwy»sz¡prawd¦(bodhi—o±wiecenie)iuzyskaływyzwolenie

ztego±wiata(stannirv¯an . y).Synonimemb.jesttath¯agata(dosł.„ten,którywta-

kisposóbprzyszedł[bywyzwoli¢ludzi]”lub„ten,którywtakisposóbodszedł

[nadrugibrzeg,donirv ¯ an . y]”).

Istoty,którewprzeciwie«stwiedoarhata(godnego,±wi¦tego=adeptabud-

dyzmu)samodzielnieuzyskałyo±wiecenie,dziel¡si¦nadwieklasy:pratyeka-

buddhów(buddhówindywidualnych),którzywykorzystuj¡sweo±wiecenietyl-

kodlawłasnegowyzwolenia,isamyaksambuddhów(doskonałychnajwy»szych

buddhów),którzyprzedosi¡gni¦ciemnirv¯an . yzewspółczuciakuinnymcierpi¡-

cymistotomnajpierwgłosz¡ludziomdobr¡nauk¦(saddharma)owyzwoleniu.

B.przypisujesi¦wieledoskonało±ci,m.in.wpełnirozwini¦tesze±¢cnót

(szczodrobliwo±¢,cierpliwo±¢,m¦stwo,m¡dro±¢,uwa»no±¢iniewzruszono±¢),

wszechwiedz¦,powszechn¡»yczliwo±¢,współrado±¢iwspółczucieorazwiele

nadludzkichmocy,zktórychniekorzystaj¡,gdy»s¡oneraczejproduktem

ubocznymiprzeszkod¡wosi¡gni¦ciuwyzwolenia.

Wgpowszechnejkoncepcjiró»nychszkółbuddyjskichwwiecznyminie-

sko«czonymkosmosiepojawiasi¦(pojawiałoipojawi)niesko«czeniewielub.

ka»dejkategorii.Wtymeoniekosmicznymbyłoichju»pi¦ciu(lubsiedmiu),

zktórychostatnimbyłhistorycznyBudda¯akyamuni,Siddh¯arthaGautama,

agdyjegonaukazostanieju»całkowiciezapomniana,masi¦pojawi¢jeszcze

jeden—BuddaMaitreya.

Doktrynatamawymiaretycznyiantropologiczny,atak»emitologiczno-

-teologicznyikosmologiczny.Pratyekabuddha,cho¢madoskonalszewładze

poznawczeodarhata,bosamodkryłodwieczneprawacierpieniaiwyzwo-

leniaode«,tojednakkierujesi¦ni»sz¡etyk¡—niewzruszonejwytrwało±ci

(upeks . a)ioboj¦tno±ci.Samyaksambuddhakierujesi¦wy»sz¡etyk¡—współ-

czucia(karun . ¯a)isolidarno±cimi¦dzyludzkiej(anawetzinnymiistotami),dlate-

goodkładanatychmiastoweosi¡gni¦ciewłasnegowyzwoleniadladobrainnych.

Etykawspółczuciastałasi¦podstaw¡ideałusoteriologicznegomah¯ay¯any,któ-

rymjestbodhisattva,przyszłyb.,opó¹niaj¡cywłasnewyzwolenieokilkalub

wi¦cej»ywotów,a»po±lubowanieAvalokite±vary,i»niewejdziedonirv¯an . y,

dopókipozostaniecho¢jednaistotacierpi¡ca.

Skoroosi¡gni¦ciestanuarhata,pratyekabuddhylubsamyaksambuddhyjest

mo»liwedlawi¦kszejni»jednaliczbyistot,st¡dwysnutowniosek,»ewła±ciwie

jestmo»liwedlawszystkichistot,wszystkiezatemistotymaj¡wsobie„zal¡»ek

b.”(tah¯agatagarbha),czylimaj¡wrodzon¡natur¦b.(buddhadharmat¯a,tathat¯a).

Celempraktykiniektórychpó¹niejszychszkółmah¯ay¯any(zwł.wChinach

iJaponii)przestałoby¢gromadzeniezasługnaprzyszły»ywot,alerealizacja

stanub.jeszczewtym»yciu.

Wewn¦trznadoskonało±¢stanub.wydawałasi¦niedopogodzeniazniedo-

skonałymstanemnaturyludzkiej,wjakiejmusiałbyuczestniczy¢samyaksam-

buddhami¦dzyosi¡gni¦ciemo±wieceniaauzyskaniemwyzwolenia.Dlatego

pojawiłasi¦koncepcja„trojakiegociałab.”(trik¯aya).Ciałodharmiczne(dhar-

mak¯aya)jestjedno,absolutneito»samezwieczn¡,niezmienn¡nauk¡(dharma),

zczyst¡„tako±ci¡”(tathat¯a)naturyb.Filozofowieszkółmah¯ay¯anyuto»samiali

ciałodharmiczneb.albozczyst¡pustk¡(±¯unyat¯a)szkołymadhyamaka,al-

bozpowszechn¡±wiadomo±ci¡-zło»em(¯alayavijñana)szkołyyog¯ac¯ara.Ciało

diamentowe(vajrak¯aya)toemanatpierwszego,pozostaj¡cywstaniebłogo±ci

medytacyjnejwjednymzrajów;tradycyjniewyliczasi¦pi¦ciutakichb.medy-

tuj¡cych(tath¯agata=jina).Ciałomagiczne(nirm¯an . ak¯aya)jestułudnymprzeja-

wemciaładiamentowego,wytworzonymw±wiecieﬁzycznym,wodpowiednim

czasieimiejscu,dladobraistotpogr¡»onychwniewiedzy(avidy ¯ a)icierpieniu

sam . s¯ary.Ziemscyb.wcieleﬁzycznymtowła±nieciałamagiczne,poj¦teniejed-

nokrotnienasposóbdoketystyczny.Wspólnatymtrzem„ciałom”jestbodhicitta

(±wiadomo±¢przebudzenia),wktórejdominuj¡m¡dro±¢(prajñ¯a)iwspółczucie

(karun . ¯a).

Bibliograﬁa: J.Filliozat, LeBouddhisme ,w:L.Rénou,J.Filliozat, L’Indeclassique.Manuel

desétudesindiennes ,II,P1953;E.Conze, BuddhistThoughtinIndia ,Lo1962;R.H.Robinson,

W.L.Johnson, TheBuddhistReligion.AHistoricalIntroduction ,Belmont1970,1982 3 ;L.Silburn,

Lebouddhismehorsdel’Inde ,P1977;M.Mejor, Buddyzm ,Wwa1980; Buddyzm ,Kr1987.

MaciejSt.Zi¦ba

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: