Linux2_instrukcja2.pdf

Powłoka BASH jest interfejsem tekstowym pomiędzy użytkownikiem i jądrem systemu. Jest

też interpreterem poleceń i udostępnia interfejs wiersza poleceń. Składa się on z pojedynczego

wiersza do wprowadzania poleceń z opcjami i argumentami. Początek wiersza poleceń to

monit powłoki. Jest to pojedynczy znak $ dla zwykłego użytkownika i znak # dla

użytkownika root . Sposób używania powłoki jest bardzo prosty - użytkownik wprowadza

polecenie, informuje powłokę o zakończeniu wprowadzania polecenia klawiszem Enter , po

czym powłoka interpretuje wprowadzone polecenie i wysyła je do systemu, który je

wykonuje. Polecenie musi być napisane zgodnie z ustalonymi regułami nazywanymi składnią.

Ogólna postać składni polecenia jest następująca:

$ Polecenie Opcje Argumenty

Powłoka sprawdza poprawność wprowadzanego polecenia, istnienie polecenia, poprawność

opcji, argumenty.

Ćwiczenie:

Pod kontrolą prowadzącego na koncie administracyjnym root proszę o wykonanie polecenia

# useradd nazwa_użytkownika

a następnie po założeniu swojego konta o ustawienie hasła

# passwd nazwa_użytkownika

po czym zalogowanie się z innego komputera na swoje konto.

Opis interfejsu wiersza poleceń

Wiersz poleceń jest buforem tekstowym posiadającym pewne możliwości edycji tekstu

pozwalające na ograniczoną edycję tekstu wprowadzanego polecenia. Oto one:

BackSpace pozwala na usuwanie poprzedzającego kursor znaku

Del lub [Ctrl+D] pozwala na usuwanie znaku znajdującego się przed kursorem.

[Ctrl+U] usuwa cały wiersz

[Ctrl+F] lub kursor w prawo przesuwanie kursora o jeden znak w prawo

[Ctrl+B] lub kursor w lewo przesuwanie kursora o jeden znak w lewo

znak ‘\’ maskowanie klawisza Enter (wpisanie dalsze części polecenia w drugiej linii)

[Ctrl+C] przerwanie wykonywania polecenia

Powłoka BASH zapamiętuje kilka poprzednich poleceń w postaci listy poleceń . Można je

odtworzyć, edytować i powtórnie wykonać. Służą do tego klawisze:

kursor w górę przewijanie listy poleceń

kursor w dół przewijanie listy poleceń w drugą stronę

Ćwiczenie:

Proszę zalogować się na swoje konto podając najpierw w tekstowym monicie logowania

swoją nazwę użytkownika, a następnie hasło. Wydać polecenie useradd nazwa_użytkownika .

Zaobserwować reakcję powłoki. Przeczytać komunikat powłoki. Wykonać powtórnie to samo

polecenie z argumentem /etc/passwd. Przeczytać komunikat powłoki.

Wykonać polecenie ls bez żadnych argumentów. Zwrócić uwagę na miejsce, w którym

wykonywane jest polecenie i skojarzyć to miejsce z tekstem wyświetlanym przed monitem

powłoki. Wykonać polecenie

$ cat > pogoda

Wpisać swój własny tekst opisujący aktualną pogodę, oddzielając poszczególne linie

klawiszem Enter. Zakończyć polecenie kombinacją [Ctrl+D] . Powtórnie wykonać polecenie

ls . Zaobserwować zmiany w zawartości katalogu domowego.

Standardowe we/wy i przekierowanie.

Wszystkie pliki Linuxa są logicznie zorganizowane jako ciągły strumień bajtów. Fizyczną

strukturą pliku Linuxa są luźno rozrzucone po dysku bloki. Użytkownik poza wywołaniami

systemowymi nigdy nie odwołuje się do fizycznej struktury pliku, dlatego możliwe jest łatwe

skopiowanie pliku lub dodanie go do innego pliku. Nie ma rozróżnienia między plikami

tekstowymi, binarnymi, rekordowymi itp. Operacje wejścia i wyjścia są również traktowane

jako pliki o takiej samej strukturze. Standardowym urządzeniem wejścia jest klawiatura. Dane

wprowadzane za pomocą klawiatury są umieszczane w strumieniu danych jako plik. Podobnie

standardowym urządzeniem wyjściowym jest ekran (urządzenie do wyświetlania obrazu).

Dane wprowadzane z klawiatury są standardowo wyświetlane na ekranie. Podobnie

informacje wyświetlane przez polecenie ls standardowo kierowane są na ekran.

Znaki ‘<’ i ‘>’ pozwalają kierować informacje w inne miejsce. Są to znaki przekierowania.

Każdy plik w Linuksie ma specjalny znak oznaczający jego koniec. Jest to znak ^D (Ctrl+D) .

Pomoc „on-line”

Każde polecenie powłoki ma swoją pomoc w postaci strony w podręczniku nazywanym

manualem . Uzyskanie tej pomocy jest bardzo proste. Przykładowo do polecenia ls pomoc

można uzyskać wykonując polecenie:

$ man ls

Przejście z powrotem do monitu powłoki wykonujemy wciskając klawisz q .

Wskazywanie miejsca wykonania polecenia - ścieżka dostępu

Głównym punktem montowania w Linuksie jest katalog ‘ /’ . Wskazanie miejsca wykonania

polecenia polega na pokazaniu systemowi, jak powinien poruszać się począwszy od katalogu

głównego poprzez wszystkie poziomy katalogów aż do miejsca, gdzie ma być wykonane

polecenie. Taka ścieżka dostępu jest najczęściej używanym argumentem polecenia.

Pliki o znaczeniu specjalnym (ukryte) w Linuxie są poprzedzane kropką (są to tzw. pliki

z kropką).

Ćwiczenie:

Proszę wykonać polecenie

$ ls

Obejrzeć pomoc do polecenia ls (poleceniem man ls )

Używając odpowiednich opcji proszę wyświetlić w swoim katalogu domowym wszystkie

pliki, łącznie z plikami z kropką. proszę sprawdzić, czy wśród nich znajduje się plik będący

wcześniej omawianym skryptem startowym .bashrc . Wyświetlić wszystkie pliki oprócz

plików ukrytych. Wypisać tylko nazwy katalogów, bez wyświetlania ich zawartości.

Wyświetlić pliki podając ich rozmiar na dysku.

Przekierowania

Przykład przekierowania wejścia:

$ cat < pogoda

Przykład przekierowania wyjścia:

$ ls > dom

Przykład jednoczesnego przekierowania wejścia i wyjścia:

$ cat < pogoda > nowapogoda

Przekierowanie do pliku powoduje, jeżeli ten plik istnieje i jest niepusty, skasowanie

zawartości pliku i zapisanie w nim nowej zawartości. Podwójne przekierowanie (realizowane

operatorem ‘>>’) spowoduje dopisanie tekstu na końcu pliku. Przykład realizacji dopisywania

na końcu pliku:

$ cat < pogoda >> nowapogoda

Przykład zastosowania argumentu w poleceniu:

$ ls -a /usr

Ćwiczenia:

1. Utworzyć plik mojapogoda , wpisać do niego zawartość pliku pogoda , dopisać na końcu

pliku swój własny komentarz do pliku.

2. Utworzyć plik dwarazypogoda , umieścić w nim dwukrotnie zawartość pliku mojapogoda .

3. Wyjście standardowego polecenia ls wykonanego na katalogu domowym skierować do

pliku npogoda .

4. Kierując wynik polecenia na ekran wykonaj polecenie ls na katalogu /usr wyświetlając

wszystkie pliki bez i z zawartością katalogów. Porównaj wyniki działania polecenia.

5 Wykonaj te same polecenia, ale na katalogu /etc , wyniki przekieruj do plików odpowiednio

pliketcw i pliketcwr . Obejrzyj zawartość obu plików.

6. Utworzyć plik petc , zapisać w nim zawartości obu plików pliketcw i pliketcwr . Na wejście

polecenia cat skierować plik petc , na wyjście też petc . Jaki i dlaczego jest wynik tego

polecenia?

Potoki poleceń

Potok jest połączeniem dwóch lub więcej poleceń. Umieszczenie między dwoma poleceniami

operatora potoku powoduje przekazanie sterowania z wyjścia jednego polecenia na wejście

drugiego polecenia. Innymi słowy standardowe wyjście jednego polecenia staje się wejściem

drugiego polecenia umieszczonego za operatorem potoku. Przekierowanie umieszcza wynik w

pliku, a potok wysyła wynik do wejścia innego polecenia. Celem operacji przekierowania

mogą być wyłącznie pliki, operacji potoku inne polecenia. Przykładem polecenia

wykorzystującego potok jest:

$ ls -a /etc | more

Wyjście polecenia ls jest kierowane na wejście polecenia more , a następnie na ekran.

Polecenie more dzieli na ekrany wynik polecenia ls .

Ćwiczenie:

1. Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w odwrotnej kolejności i wyświetl je na ekranie.

Użyj polecenia sort .

2. Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w kolejności „książki telefonicznej” i zapisz w

pliku pliketcsortr1 . Użyj polecenia sort .

3. Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w kolejności „książki telefonicznej” i zapisz w

pliku pliketcsortr2 . Użyj polecenia less .

4. Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w kolejności „książki telefonicznej” i zapisz w

pliku pliketcsortr3 . Użyj polecenia less. Wydrukuj numery linii ekranowych.

5. Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w kolejności alfabetycznej i zapisz w pliku

pliketcsortr4 . Użyj polecenia sort . Wydrukuj numery linii ekranowych. Pomiń pierwsze i

drugie pola. Użyj pojedynczego klucza od początku trzeciego pola do końca każdej linii.

6. Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w kolejności odwrotnej. Użyj polecenia sort.

Wydrukuj numery linii ekranowych. Wyświetl je ekranami. (użyj filtru more).

7. . Wszystkie pliki z katalogu /etc posortuj w kolejności odwrotnej. Użyj polecenia sort.

Wydrukuj numery linii ekranowych. Jednocześnie wyświetl je i zapisz w pliku pliketcsort5 .

Użyj polecenia tee .

8. Zapisz w pliku pliksbin zawartość katalogu /sbin

9. Posortuj w odwrotnej kolejności zawartość pliku pliksbin , dodaj do niego numery wierszy

(opcją polecenia cat ), wyświetl na ekranie i zapisz w pliku npliksbin .

Znaki specjalne i argumenty nazw plików

Najczęstszymi argumentami poleceń są nazwy plików. Polecenia są często wykonywane na

liście plików. Dopasowywanie i generowanie listy plików wykonuje się za pomocą zestawu

znaków specjalnych oferowanych przez powłokę. Znakami tymi są:

‘?’ - zastępuje w nazwie pliku pojedynczy znak

‘*’ - zastępuje w nazwie pliku ciąg znaków

‘[]’ - określają zestaw dopuszczalnych poszukiwanych znaków

‘\’ - maskuje znaki specjalne

Lista nazw plików może być argumentem dla poleceń które mogą działać na wielu plikach

(takim poleceniem jest ls ). Przykładowo, znalezienie poleceniem ls plików zaczynających się

na literę a w katalogu /sbin może być zrealizowane następująco:

$ ls a* /sbin

W nawiasach kwadratowych znaki umieszczamy obok siebie, np. [cd] , lub dajemy zakres

znaków, np. [A-E] , [3-7].

Ćwiczenie:

1. Proszę znaleźć w katalogu /sbin wszystkie pliki zaczynające się od mkfs , posortować je

alfabetycznie i wyświetlić je i zapisać w pliku pliksbin.mkfs .

2. Znaleźć w katalogu /sbin wszystkie pliki mające gdziekolwiek w nazwie ciąg znaków dos .

3. Znaleźć w katalogu /sbin wszystkie pliki mające gdziekolwiek w nazwie ciąg znaków

dump i sortując je w odwrotnej kolejności, dodając numery linii wyświetlić i zapisać w pliku

pliksbin.dump .

4. Znaleźć wszystkie pliki w katalogu /sbin których częścią rozszerzenia jest ciąg znaków ext ,

zapisać je w pliku pliksbin.ext .

5. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia

zaczynają się od litery d .

6. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia

składają się z litery d .

7. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia

zawierają literę d .

8. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia

składają się z litery d , a w nazwie mają człon rc .

9. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia to

wyrażenie conf .

10. Znaleźć w katalogu /etc i jego podkatalogach i wyświetlić posortowaną listę plików,

których rozszerzenia to wyrażenie conf .

11. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia

zawierają znak c .

12. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, których rozszerzenia są

jednoznakowe.

13. Znaleźć w katalogu /etc i wyświetlić posortowaną listę plików, które mają rozszerzenia.

14. Znaleźć w katalogu /lib takie pliki, których rozszerzenia zaczynają się od so.2 .

15. Znaleźć w katalogu /lib takie pliki, które są bibliotekami związanymi z serwerem NIS.

16. Znaleźć w katalogu /lib takie pliki, które dotyczą usługi katalogowej LDAP.

17. Znaleźć w katalogu /lib i jego podkatalogach takie pliki, których nazwy zaczynają się od

snd .

18. Znaleźć w katalogu /lib i jego podkatalogach takie pliki, których nazwy zawierają cyfry,

posortować je, dodać numery wierszy i zapisać w pliku pliklib.cyfra .

Polecenie ps

Ćwiczenie:

Proszę wykonać w wersji standardowej polecenie ps i zinterpretować jego wynik.

Proszę zapoznać się ze stroną man polecenia ps i wykonaj to polecenie w długim formacie,

pokaż procesy innych użytkowników bez kontrolującego terminala.

Po wykonaniu tych zadań należy się z terminala wylogować poleceniem:

$ logout

Dziękuję za uczestnictwo w zajęciach.

Formą sprawdzenia obecności i aktywności na zajęciach będzie ślad

pozostawiony przez Państwa w moim komputerze.

Grzegorz Kluka

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: